Zingen uit het hart

Leden van het ZO! Gospel Choir. Beeld Patrick Post
Leden van het ZO! Gospel Choir.Beeld Patrick Post

Van een gelegenheidskoor groeide ZO! Gospelchoir uit tot een van de bekendste gospelkoren in het land. Met hun junioren zingen ze zaterdag 17 februari op het Lezersfestival van Trouw. Iets van hun wortels in de Amsterdamse Bijlmer nemen ze altijd mee.

Perry Gits pakt zijn telefoontje uit zijn tas. Bij de wekelijkse repetitie van het ZO! Gospel Choir is de 25-jarige tenor aan de beurt om solo te zingen, maar hij kent ‘We’re blessed’ nog niet helemaal uit het hoofd. Hij staat tegenover de andere koorleden,die hem begeleiden, hij ervaart hen als zijn familie. Handen gaan omhoog, ogen worden gesloten, ze bewegen mee op Perry’s stem.

Zangeres Berget Lewis is blij met wat ze deze dinsdagavond ziet en hoort in de vaste oefenruimte in de Amsterdamse muziekschool. Zij leidt deze avond de repetitie. Als de laatste klanken van de vleugel door het hoge klaslokaal wegglijden, richt ze zich tot het koor: “Perry geniet ervan, hij gelooft in wat hij zingt. Voelen jullie dat? Of zijn jullie bezig met hoe je de nootjes precies moet zingen? Als je met jezelf bezig bent, voel je niet wat er door Perry heengaat. En alleen als je dat voelt, kun je hem dragen. Het is één brok emotie die door je lijf gaat. Als er geen contact is met je hart, dan is het zingen niet echt.”

Aan de piano Quincy Adolphin en direct naast hem zangeres en mede-oprichter Berget Lewis. Beeld Patrick Post
Aan de piano Quincy Adolphin en direct naast hem zangeres en mede-oprichter Berget Lewis.Beeld Patrick Post

Berget Lewis, de professionele zangeres met een lange carriére, was een van de oprichters van ZO! Gospel Choir, dat op zaterdag 17 februari optreedt op het lezersfestival van Trouw. Terwijl zij de koorleden traint in het bezielend zingen, vertellen zus Donna en haar zakenpartner Gordon Cruden in de docentenkamer van de muziekschool over het begin, in 2010, toen zij de opdracht kregen koren te programmeren voor het Gospelfestival Amsterdam.

“We bleken op zoek te zijn naar een gospelkoor dat we in Nederland niet konden vinden”, zegt Donna. “Wij zochten in de Bijlmer zangtalent dat ook andersoortige nummers zong dan de bekende gospels als Amazing grace en O happy day.” Gordon vult aan: “En we wilden graag jonge mensen. Als ze zingen willen ze niet meteen in nette koorkleren, ze hebben liever dezelfde uitstraling als op straat.”

Via kerken, via bekenden, via het netwerk van zangeres Berget verzamelden ze talenten. Hun optreden zou eenmalig zijn, maar het was zo goed dat het tv-programma Korenslag hen vroeg auditie te doen. Ze wonnen de landelijke korenwedstrijd, en vanaf toen zijn de aanbiedingen niet meer gestopt. De lijst met optredens is haast eindeloos, ze stonden op alle gerenommeerde podia, ze traden op met Nederlandse en buitenlandse artiesten, ze waren bij De wereld draait door, ze zongen bij het Kerstconcert van Trouw. Ze zijn zo bekend dat ze vorige maand bij het overlijden van de grote gospelzanger Edwin Hawkins (bekend van Oh happy day), al in de vroege ochtend weer een telefoontje kregen van De wereld draait door: komen jullie vanavond? Daarvoor moesten ze helaas bedanken: ze waren die dag gewoon te druk.

Buiten de gospel-traditie

Het repertoire is de afgelopen acht jaar verbreed, het koor zingt zo ver buiten de gospel-traditie dat Donna zegt ‘dat er weinig is dat we niet kunnen.’ Dus oefent het koor na het ‘We’re blessed’ net zo makkelijk als Chaka Khan’s I’m every woman’.

Maar het hart blijft de niet-traditionele black gospel. Gelovig zijn is geen voorwaarde voor lidmaatschap, een zwarte huidskleur evenmin, maar Perry Gits is het allebei. Hij voelt wat hij zingt: “We weten wat we zingen en voor wie”, zegt hij vlak nadat hij met overtuiging ‘We’re blessed’ heeft gezongen. “We zingen voor God. Dat willen we overbrengen aan het publiek. Als er mensen in de zaal zitten met een depressie of verdriet, dan geven de liederen troost.”

De koorleden bespreken vooraf de teksten van nummers die het management of zijzelf aandragen. Tenor Perry: “We vragen de leden die niet geloven: voor wie zing jij dit lied? Voor een geliefde, voor solidariteit? Je moet dat wel weten, anders wordt het gewoon zingen. Bij ons moet het uit ons hart komen.”

De solist van de avond is ‘supertrots’ dat hij geboren en getogen is in de Amsterdamse Bijlmer, dat nu Zuid-Oost heet. Het is de plek waar het koor is ontstaan: het ZO in de naam is de afkorting van de Amsterdamse multiculturele wijk waar in de jaren zeventig onder meer veel Surinamers neerstreken.

De koorleden komen inmiddels uit heel Nederland en ze zijn ook op andere punten divers, zegt manager Gordon Cruden: hetero, gay, getrouwd, single, gestudeerd, laag opgeleid, vrouw, man, mensen uit Syrië, uit Indonesië, uit Friesland, uit Ghana, uit Suriname, van de Caraïben. “Het is zoals de wereld volgens ons nu in elkaar zit”, zegt hij. “Met de demografische variabelen zoals die hier gelden, maken we een specifiek Nederlands geluid. Dat is weer anders dan in Amerika, of in Engeland.”

null Beeld Patrick Post
Beeld Patrick Post

En ook al repeteert het koor nu in een pand in de Amsterdamse grachtengordel, iets van de wortels in de Bijlmer neemt het altijd mee. “Een stukje Bijlmer blijft erin. Passie, hard werken, weten dat we harder moeten lopen dan witte mensen”, zegt Perry Gits, die zelf in Zuid-Oost woont en er werkt als theatermaker. Dat doet hij ook op zondag, om die reden komt hij niet meer in de kerk waar hij als kind leerde zingen, dat was destijds de Pentecost Bible Church.

Ook alt Chessy Kimmijser begon haar zangcarrière in de kerk, met een vriendinnetje trad ze al op in de evangelische kerk in Tilburg toen ze tien was. De stewardess woont nu met haar gezin in Alphen aan den Rijn, ze kerkt bij de Levende steen Ministries in Spijkenisse en ze zingt dus in Amsterdam. Het ZO! Gospel Choir past bij haar muzikale smaak, maar, belangrijker, het sluit aan bij haar geloofsovertuiging. “Dit bén ik gewoon. We combineren gospel met entertainment, maar voor mij zou alleen gospel ook genoeg zijn. Ik ben een church-girl, de tekst en de boodschap vind ik het belangrijkst.” Ze zingt graag voor mensen ‘die God niet kennen’: “Ik wil Hem onder hun aandacht brengen.”

Bij het inzingen gingen haar handen al een beetje omhoog. Toen Perry ‘We’re blessed’ inzette, sloot Chessy als vanzelf haar ogen. “Ik kan dit niet zingen zonder me open te stellen”, zegt ze in de pauze. “Gospelzanger Fred Hammond is een van mijn favorieten. Hij maakt mooie muziek, met rake boodschappen. Ik voel me gezegend. Daar kan ik in opgaan. Gospel komt heel dichtbij, en dat uit ik.”

En dat moet met heel haar lijf. Choreograaf Kelsey Blikslager neemt de repetitie over, zij werkt aan de bewegingen van het koor. De koorleden klappen, ze swingen. Kelsey kijkt kritisch: “Chessy, láger in de knieën! Probeer jullie passen zo groot mogelijk te maken. We gaan buiten de lijntjes!” De vonk vliegt over. Manager Donna mengt zich tussen de zangers en danst lekker mee, een grote glimlach op haar gezicht.

De junioren komen mee

Bij ZO! Gospel Choir draait het om het ontwikkelen van talent. Nieuwe leden worden geselecteerd op hun aanleg en potentie. Een muziek-opleiding is zeker geen vereiste, podiumervaring evenmin. Maar er moet wel passie in hen zitten, bezieling. Daar is Gordon Cruden naar op zoek. “Of je het kan, of het je raakt, dat is door God gegeven. Dat is iets ongrijpbaars.”

Cruden en Donna Lewis hebben ook de ZO! Academy opgericht. Daar volgen de jonge talentvolle zangers groepslessen, en ze krijgen daarbij individuele begeleiding. De prijs voor de cursussen wordt bewust laag gehouden, zodat de lessen toegankelijk zijn voor iedereen.

De ZO! Academy heeft ook een eigen jongerenkoor. Junioren kunnen al vanaf hun achtste meedoen. Zij treden apart op, maar ook samen met het ZO! Gospel Choir. Ook bij het lezersfestival van Trouw zijn ze van de partij. “Het is een serieuze aangelegenheid. We nemen ze in alles mee”, zegt manager Gordon Cruden. Dat wordt bewust gedaan: zo leren de jongeren wat er komt kijken bij een optreden. Geduld, discipline, verantwoordelijkheidsgevoel, rekening houden met anderen: daar legt het koor de nadruk op. Cruden: “Optreden helpt hen vertrouwen te hebben in zichzelf. Ze zijn ergens goed in, ze presteren. Zingen is een geweldige hobby, en wij bieden hen een podium.”

Eddy Hawkins bracht gospel naar het grote publiek.

Kris Berry combineert gospel met andere genres.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden