Nieuw Moreel PeilCoronatrots

Zijn we soms iets te trots op de coronahulp die we geven? ‘Het is gênant’

Wat is goed handelen? In de rubriek Nieuw Moreel Peil onderzoekt Peter Henk Steenhuis met een deskundige ethische vragen uit het coronatijdperk. Vandaag: zijn we iets te trots op de hulp die we geven?

Er wordt gekookt voor de eenzame buurvrouw. Er wordt opgepast op kinderen van ouders die werken in de zorg. Er worden pallets vol met chocolade paashazen bij ziekenhuizen afgeleverd als cadeau voor hardwerkende zorgverleners.  Vrij snel na het ontstaan van de crisis ontstond er een facebookpagina ‘verspreid solidariteit, geen virus’. 

Al die hulp wordt op sociale media zo goed vastgelegd dat er een Nieuw Moreel Peil lijkt te ontstaan: wie goed doet, moet gezien worden.

“Ik heb het woord ‘coronatrots’ gegoogeld,” zegt filosoof en student geneeskunde Sadaf Soloukey. “Het bleek al te bestaan, maar dan met een positieve ondertoon. Ik plaats daar een kanttekening bij. Het begon mij op te vallen dat in mijn tijdlijn van Facebook en LinkedIn veel bedrijven toonden wat ze voor anderen deden. Sympathiek vond ik, iedereen met een niet supervitaal beroep voelt zich geroepen zich nuttig te maken. Dat begrijp ik. Maar na een paar weken werden de foto’s en de teksten gelikter, grote merken sloten zich aan bij studenteninitiatieven. En ook publieke figuren begonnen zich in het openbaar op de borst te slaan voor de hulp die ze verlenen.”

Hulpverlening kan snel paternalistisch voelen

“Wat gebeurt er als je je goeddoen zo duidelijk etaleert? In 1944 schreef de Franse filosoof Jean-Paul Sartre een toneelstuk over de hel. Met zijn beruchte zin ‘De hel, dat zijn de anderen’ lanceerde hij het begrip de blik van de ander. Hiermee bedoelt Sartre dat mijn blik een ander tot object reduceert, met als gevolg dat de ander hier een deel van zijn vrijheid of complexiteit mee verliest.”

“Bij deze hulpverlening wordt dit uitvergroot. Door zo prominent te delen wat jij geeft, lijkt het niet meer te gaan om wat jij geeft, en ook niet meer om de ontvanger, maar om de gever zelf. Er bestaat altijd een verhouding van macht tussen hulpgever en ontvanger, daarom kan hulpverlenen snel paternalistisch voelen. Wie zich als hulpgever zo in de picture zet, duwt de hulpbehoevende of ontvanger dieper in zijn eendimensionale rol. Soms zie je zelfs dat op die gelikte foto’s hulpgevers en ontvangers van het cadeautje niet eens meer op anderhalve meter afstand van elkaar blijven. Daarmee sla je de plank mis. De hulpgever reduceert de hulpbehoevende zo tot middel om zijn doel te bereiken: laten zien hoe nuttig die is voor de samenleving.”

“Deze houding gaat in tegen wat we eeuwenlang hebben beschouwd als de kern van hulpverlening: onbaatzuchtigheid. Niet jij staat op de voorgrond, maar de gift. Nog lovenswaardiger vinden we de gever die anoniem blijft. Coronatrots doet het tegendeel: hierbij gaat het om een misplaatste hoogdravendheid bij een relatief klein gebaar. Anderen helpen om jezelf beter te doen lijken en te doen voelen. Wie goed doet, moet gezien worden. Dat is gênant.”

Sadaf Soloukey is promovenda neurowetenschappen en neurochirurgie in het Erasmus MC, geneeskundestudent en afgestudeerd filosoof.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden