null Beeld

BladenOngenoegen

Zij huilen om de Ayasofya

Het moment was daar, vrijdagmiddag, van het eerste gebed in de tot moskee omgedoopte Ayasofya. Ooit gebouwd als kerk werd het in het jaar 1453 tot een moskee gemaakt, en later veranderde Kemal Ataturk het in een museum. Die laatste transformatie is een deel van de gelovigen in Turkije altijd blijven steken. Tot die afgelopen maand werd teruggedraaid, na 86 jaar. Bij het eerste vrijdaggebed zat premier Erdogan vooraan, geknield, en met een gehaakt hoofddeksel op. Via een livestream was het wereldwijd te volgen.

Op sociale media was te zien hoe moslims die beelden bekeken, en zich erover roerden, tot ver buiten Turkije. Tot ergernis van de Nederlandse publiciste Yesim Candan, die Turkse wortels heeft. Ze zag een Pakistaanse twitteraar haar vreugde uitspreken over de transformatie van de Ayasofya. “Alhamdulillah”, schreef de Pakistaanse, met een uitroepteken. En: “goed nieuws voor de moslims op deze gezegende vrijdag”. Het is Candan een raadsel dat iemand die niets met Turkije te maken heeft zo bezig is met de kwestie. “Waar bemoeien mensen zich mee?”

‘Stop de tijd nu’

De Ayasofya als moskee is voor Candan geen reden tot vreugde. Tijdens de voorbereidingen voor het gebed tweette ze dat haar hart huilde. Op een filmpje dat ze deelt, is te zien hoe een ongeduldig wachtende mannenzee buiten de moskee een dranghek omverdrukt en de politieagenten hen niet meer kunnen tegenhouden. “Allahu Akbar”, roepen ze in koor, vanachter hun mondkapjes. “Stop de tijd nu”, tweet Candan.

Ook de Amsterdamse historicus en publicist Tayfun Balçik uit zijn ongenoegen over de veranderde Ayasofya. Hij spreekt van een ‘ontering als moskee’. Het komt hem op felle reacties te staan van volgers, die hem verwijten een wit voetje te willen halen bij witte Nederlanders, en waarbij meteen in twijfel wordt getrokken of hij wel moslim is. Maar hij laat zich niet verketteren. “…in de islam die mij is onderwezen mag je niet stelen, ­liegen en het recht van anderen beknotten.”

Dat is waar het voor Balçik om gaat. De Ayasofya was een kerk, die is gestolen in 1453, en vervolgens is geïslamiseerd tot een moskee, schrijft hij. “Je kan het aan die minaretten zien, die er later bij zijn toegevoegd. Ook een ontering trouwens. (Die moslims wel voelen als het omgekeerd gebeurt).”

Het grote punt van zorg van kunsthistorici over de statusverandering van museum naar moskee was het lot van de mozaïeken van christelijke heiligen. Ze vreesden dat die op de een of andere manier verborgen zouden worden, omdat zulke afbeeldingen in een moskee niet zijn toegestaan. Op beelden van vrijdagmiddag was te zien hoe ze inmiddels zijn afgeschermd met witte doeken. Balçik deelt die ook via Facebook, met de tekst: “Dit is wat er geworden is van Turkije, en wat Erdogan in petto heeft voor de rest van de wereld”.

Daarop krijgt hij als reactie van iemand een afbeelding van een doos tissues toegestuurd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden