Beeld Trouw

Column Stijn Fens

Zeg, wat vind jij van die geëxcommuniceerde pastoor?

Afgelopen week begeleidde ik een groep landgenoten in Rome en liet hun mijn favoriete plekken van de stad zien. Het regende bij tijd en wijle onbarmhartig. De gaten in de weg ­– naar schatting zijn het er zo’n 50.000 – vulden zich één voor één met regenwater, waardoor ze langzaam maar zeker verdwenen en het al snel leek alsof ze niet meer bestonden. Gladgestreken. Niks mis met de staat van de weg.

We schuilden voor de regen in een bar die genoemd is naar de heilige Clemens. Zijn basiliek lag tegenover die bar op ons bezoek te wachten. De San Clemente laat perfect zien wat Rome is: een stad in lagen. Je komt binnen in de middeleeuwse basiliek met een oogverblindend apsis mozaïek. Vervolgens daal je af naar de resten van de vierde-eeuwse voorganger van de huidige basiliek (in parkeergarageterminologie: niveau -1) en als je wilt kun je nog dieper de grond in naar het eind van de eerste eeuw (niveau -2), waar je je bevindt op het straatniveau van het antieke Rome.

Wat zit er nog meer verborgen in de Romeinse bodem? Ik stel me graag voor dat onder de straten en pleinen waarop ik loop zich een parallelle wereld bevindt, een soort zusterstad. Soms denk ik onder mij stemmen te horen, maar als ik eens een putdeksel optil en met een lamp naar binnen schijn, zie ik helemaal niets.

Tijdens het koffiedrinken in Caffè San Clemente nam een man mij apart. Hij deed met enige moeite zijn poncho uit en vroeg aan mij: “Zeg, wat vind jij van die pastoor uit Den Haag die geëxcommuniceerd is omdat hij is gaan samenwonen?”

Ik moest even schakelen, maar het duurde niet lang of ik wist waar hij het over had.

Het ging hem om de pastoraal werker uit die parochie onder de rook van Den Haag die was gescheiden, een nieuwe liefde had gevonden en met haar was gaan samenwonen. Ik hoor u denken: “Wat fijn voor die man, dat hij weer gelukkig is. Ik hoop dat die parochie nog lang van zijn diensten gebruik kan maken.”

Mis.

De bisschop van Rotterdam heeft de kerkelijke zending van de pastoraal werker ingetrokken en dat betekent dat hij niet meer in die parochie kan werken. U vraagt zich natuurlijk af waarom de bisschop dat deed. Had de pastoraal werker misschien ketterijen verkondigd, geld van de parochie gestolen of ander grensoverschrijdend gedrag vertoond?

Niets van dit alles, het ging de bisschop om de scheiding en dat samenwonen met die nieuwe liefde. Dat paste niet bij wat de rooms-katholieke kerk leert over de onontbindbaarheid van het huwelijk. Zijn levensstaat paste niet bij de voorwaarden die door de kerk aan een pastoraal werker worden gesteld.

We gingen de San Clemente in en al gauw gingen we ondergronds. Het was er vochtig en het rook er naar oude dingen. Ik vertelde over de heilige Clemens aan de hand van fresco’s die eeuwenlang in de grond hadden gewacht op het moment dat iemand begon te graven.

Maar steeds als ik tussen een paar zinnen door even pauze hield, liep die pastoraal werker door mijn beeld.

Ik had het stuk in het parochieblad gelezen, waarin hij zijn vertrek had toegelicht. Hij had alles in geweten gedaan, schreef hij en hij wist van de consequenties van zijn keuze. Alleen kwamen die wel wat snel, in zijn ogen. Ergens anders las ik dat hij ‘begrip’ had voor de beslissing van de bisschop.

Wat een waardigheid.

Misschien kon de bisschop inderdaad niet anders. Regels zijn tenslotte regels en de pastoraal werker wist dat dit kon gebeuren. Maar op internet vroeg iemand zich terecht af of de beslissing van de bisschop niet juist hypocrisie in de hand werkt: zolang je als ‘werknemer’ van de kerk maar niks zegt over een levensstaat die niet helemaal voldoet aan het ideaal van die kerk, is er niks aan de hand. Doe je dat wel, dan kom je in de problemen.

Ik hoorde een bel: het complex ging sluiten. We moesten terug naar boven. Ik dacht aan de collega’s – gewijd of niet – van de pastoraal werker. Ik weet niets van hun levensstaat. Is mijn zaak ook niet. Ik hoopte maar dat ze voor de buitenwereld zichzelf konden zijn. Niks gladgestreken. Nooit de behoefte ondergronds te gaan.

Dan hoeft er ook niemand te graven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden