null Beeld

MinaretEildert Mulder

Xi Jinping, onsterfelijke god tot het tegendeel bewezen is

Je hoort weleens betogen dat de islam een ideologie is, vermomd als een godsdienst. Maoïsme is, omgekeerd, een als ideologie verklede religie. Met aan het hoofd een god die onsterfelijk is tot het tegendeel is bewezen: de Chinese president Xi Jinping. Hij duldt geen andere goden voor zijn aangezicht. Christendom, islam, jodendom, boeddhisme, tao-isme of Falun Gong; alle hebben ze het zwaar te verduren in het China van Xi.

Zelfs een voormalige wereldgodsdienst, het manicheïsme, een kerkhistorisch museumstuk onder een dikke laag stof, is niet veilig voor dit staatshoofd. Ook deze al vele eeuwen uitgestorven religie krijgt in haar laatste rustplek nog te maken met maoïstische zendingsdrang. Dat bewijzen de fiere Chinese vlag en propagandaborden bij de enige door manicheeërs gebouwde tempel die er in de hele wereld nog over is, meldt bitterwinter.org. Het is de Cao’antempel, bij de oostelijke havenstad Quanzhou. Het gebouw blijft dicht, ook na opheffing van de coronalockdown. Agenten houden toezicht. Eerder al waren er leuzen aangebracht. Ze prijzen de ‘kernwaarden’ van het socialisme en de Chinese tradities aan.

Lang geleden was het manicheïsme een geduchte concurrent voor het christendom. Kerkvader Augustinus was tien jaar lang manicheeër. Eens waren er van West-Europa en Noord-Afrika tot in China manichese tempels. De kansrijk ogende religie bezweek uiteindelijk onder vervolgingen door christenen, moslims en ook Chinese keizers van het merk Xi Jinping. De Cao’an-tempel, gebouwd op een rots, is een bede­vaartsoord voor boeddhisten die eer bewijzen aan de ‘Boeddha van het licht’.

Een eeuwige strijd tussen licht en duisternis

Ze beseffen niet dat hun ‘Boeddha van het licht’ van oorsprong de profeet Mani is, stichter van het manicheïsme. Niet geboren in China maar in Irak, in de derde eeuw. Zijn beeld bevindt zich in de tempel, die van duizend jaar later dateert. Het staat voor geleerden vast dat de sculptuur niet Boeddha maar Mani voorstelt. Of het een natuurgetrouwe weergave is, is een andere vraag, net als bij afbeeldingen van Jezus.

Was het manicheïsme een ketters christendom of een eigen, Perzisch getinte religie? Tot begin vorige eeuw was de informatie over manicheïsme beperkt tot wat christelijke en islamitische tegenstanders erover schreven. Sindsdien zijn er nogal wat geschriften van manicheeërs zelf gevonden, in Egypte, in Algerije, in Centraal-Azië en ook in China. Ze beschrijven een eeuwige strijd tussen licht en duisternis, ook uitgevochten in de menselijke ziel. De godsdienst paste zich lenig aan bij zijn omgeving. In China gold Mani als een reïncarnatie van Lao Zi, grondlegger van het taoïsme en in ongenade gevallen bij de huidige president, als zovele anderen. Drie jaar geleden trof Xi zelfs Winnie the Poeh met een banvloek. Vrijpostige tekenaars op internet hadden de gelijkenis tussen de geniale leider en de beroemde beer in beeld gebracht.

Ook de hevig getreiterde Oeigoeren waren, voordat ze moslims werden, manicheeërs. In hun woongebied Xinjiang zijn geen zichtbare overblijfselen meer te vinden van de oude godsdienst. Ook de sporen van de islam verdwijnen in Xinjiang snel, nu de autoriteiten die religie met alle middelen van een totalitaire technostaat effectief in de grond stampen. Dat tempeltje van Mani, een Unesco-monument, zullen ze wel heel laten. Maar de arme Mani zal daar wel de stomvervelende heilsboodschappen moeten dulden van het enige echte Licht der Wereld, president Xi Jinping.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden