Reportage

Witte heksen, daar zit de Veluwe niet op te wachten

Witte heks Monique Le Grand bij het Solse Gat. Beeld Bram Petraeus

Monique Le Grand wilde een heksenkring opzetten in Ermelo en Harderwijk, tot er voor haar gewaarschuwd werd vanaf de kansel.

Als de witte heks het bos van de dansende bomen binnenstapt, is het alsof ze een kathedraal binnenkomt. Haar gezicht ontspant. Ze bestudeert de zwammen die tegen de stammen opklimmen. Ze kijkt eerbiedig naar de kale bomen die richting de hemel kronkelen, waaraan het Veluwse Speulder- en Sprielderbos zijn bijnaam te danken heeft. 

Het is stil, op het getik van een specht en het gefluit van vogels na.

Monique Le Grand (52) zucht. “Dit is beter. Hier hoor ik thuis.” Even daarvoor, toen ze in haar auto door de Ermelose straten zoefde, begon haar hart stevig te kloppen. “Ik voel dat ik hier niet welkom ben”, zei ze, terwijl haar ogen over de huisgevels gleden.

Toen Le Grand in december haar heksenkring in Almere wilde uitbreiden naar de Veluwe, kwam ze ‘in een hele hetze’ terecht, vertelt ze. De zondag voordat de kring zou plaatsvinden in Ermelo, waarschuwde een hervormde dominee aldaar voor haar vanaf de kansel. “Al het werk van de boze moet afgebroken worden”, zei hij. 

Hetzelfde riedeltje

Hij kondigde aan dat een gebedsgroep om half acht bij de Rabobank zou verzamelen om tegen de heksenkring te bidden. Dat de kring uiteindelijk niet doorging, had volgens Le Grand een praktische reden. De bidders noemden het in de lokale krant een gevolg van Gods heerschappij. 

Le Grand week daarop uit naar Harderwijk, waar ‘het riedeltje opnieuw begon’ in februari. Het centrum waar de kring zou samenkomen, zegde de bijeenkomst op het laatste moment af. Het kreeg klachten over de heksenkring, telefoontjes van bezorgde mensen: een heksenkring, moet je dat wel willen? Ze vonden dat Le Grand niet helder gecommuniceerd had over wat zij kwam doen.

De heks uit Almere, die 25 jaar in het bedrijfsleven werkte voor ze wicca en healing verkoos, is nog steeds ‘in shock’ door de ophef, vertelt ze nu ze voor het eerst weer door de bossen van de Veluwe struint. Ze is op weg naar het Solse Gat, een grote leemkuil tussen Ermelo en Putten, waar in de oudheid zonnevereringen zouden hebben plaatsgevonden. Om die reden is het Gat een bedevaartsplek voor moderne spirituelen. Als de kuil opdoemt tussen de bomen door, lichten haar groenblauwe ogen op. “Ik voel de energie! Dit is een krachtplek. Ik voel mij direct gedragen door het universum.” 

Vogelzaad

Ze loopt de helling af richting de moerasachtige plas in het midden van het Gat, en strooit er vogelzaad uit. Haar veelkleurige rok zwaait rond, haar blauwe vest zwiert mee en de korrels vliegen door de lucht, ze belanden tussen het gras en de takken. De maansteen om haar hals komt omhoog en veert terug. “Dit doe ik om dank te zeggen aan Moeder Natuur”, legt ze uit, “dat ik hier mag zijn.” 

Want een deel van Ermelo wilde haar niet ontvangen. Zo bad Ria Adam (60) de afgelopen maanden tegen de komst van de natuurheks. Ze vroeg ook om gebed op de Facebookpagina ‘Christenen in Nederland’, dat gaf God haar in, vertelt ze over de telefoon. “Ik wilde mensen waarschuwen. Alleen bij God vind je het leven, niet in de witte magie.”

Vanuit haar intentie wil Le Grand het goede doen voor mensen, denkt Adam, maar witte magie is niet zo onschuldig als het lijkt. “Het komt niet van God. Ik wil tegen mensen zeggen: houd je er verre van.”

Nadat de heksenkring werd afgelast, vroeg Ria Adam nogmaals om aandacht voor Monique Le Grand op de Facebookpagina, en schreef haar eigen gebed op. “Here God wilt U spreken tot deze vrouw, dat ze U mag kennen en alleen haar heil bij U gaat zoeken! Wilt U ieder leeg gat in haar leven vullen met de vrede van God die alle verstand te boven gaat. Jezus zelf heeft gezegd: ‘Ik haat de zonde, maar de zondaar, de mens, heb ik lief.’ Dat geldt voor ons allemaal.”

Le Grand strijkt neer op een houten picknickbank naast het Solse Gat. Ze is niet naar de Veluwe gekomen om de kerk te bedreigen, zegt ze. Ze vertelt dat een christen uit Ermelo haar waarschuwend toesprak ‘dat de duivel in vele gedaanten komt’.

Zwart-wit

Volgens de heks denken de gelovigen te zwart-wit: wat niet van hun God is, is van de duivel. Ze begrijpt niet waarom mensen hekserij met kwaad associëren. “Ik ben een witte heks, geen zwarte, ik breng licht, liefde en eenheid. De duivel zegt mij niets.”

Zwarte heksen werken met negatieve energie, vervloeken anderen, maar witte heksen werken vanuit het licht, aldus Le Grand. Ze hebben geen bezemsteel, wratten of een lange zwarte mantel. Tijdens hun kringen trekken ze een cirkel, gebruiken een altaar, symbolen, maar ze roepen geen kwade machten aan, aldus Le Grand. Vaak praten ze over het leven, de moeilijkheden. Die keer in Harderwijk wilden ze met elkaar collages maken over het thema geboorte. “Nu het lente is en de natuur is zwanger, wilden we het hebben over de vraag: wat zit er in jou dat geboren moet worden?”

Beeld Bram Petraeus

Le Grand wil graag het beeld van heksen bijstellen, want mensen die zich ermee bezighouden, hebben last van allerlei onterechte projecties, zegt ze. “Ik ken er wel 150, mannen en vrouwen, maar de meeste durven er niet voor uit te komen.”

“De vooroordelen tegen alles wat met magie en hekserij te maken heeft zijn groot onder onthodoxe gelovigen, terwijl de kennis over wat Le Grand en anderen daadwerkelijk doen erg gering is”, zegt Kocku von Stuckrad, hoogleraar religiewetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen.

Paganisme

Wicca maakt onderdeel uit van het hedendaags paganisme, legt hij uit. “Het gaat om het beleven, vieren en vereren van krachten in de natuur, bij wicca vooral geïdentificeerd met de Godin, en haar partner de mannelijke god.”

Natuurreligies als deze groeien in Nederland, aldus Von Stuckrad. Hij schat dat zo’n drieduizend mensen zich ermee bezighouden. Deze trend ziet hij niet alleen in Nederland, maar ook in Scandinavië en Engeland, waar deze moderne zinzoekers vaak de natuur in trekken. 

De Veluwe is, net als Drenthe, een regio met veel ‘voorchristelijke religieuze heiligdommen’, aldus de hoogleraar. Neem het Solse Gat. “Veel van de daarmee samenhangende tradities zijn nog zichtbaar”, zegt hij. Bijvoorbeeld de jaarlijkse fakkeltocht in de plaats Elspeet.

Deze omgeving trekt daarom spirituelen als Le Grand. Dat kan voor een clash zorgen, want op de Veluwe vind je relatief veel orthodoxe gelovigen, die volgens onderzoeken orthodoxer worden, legt Von Stuckrad uit. 

Monique Le Grand loopt terug naar haar auto, een lange bosweg af. Hoewel ze volop geniet van het bos van de dansende bomen die zich beschermend om haar heen buigen, houdt ze haar volgende heksenkring deze week aan de andere kant van het Veluwemeer, in Zeewolde. “Het moet wel veilig voelen voor de mensen die de kring bezoeken.” Jammer vindt ze het wel. “Uit deze bodem kom ik voort, in deze traditie sta ik. Deze bomen dragen duizenden jaren wijsheid in zich, dat kun je van de natuur in Flevoland niet zeggen.”

Hekserij in Nederland

Hekserij is een verzamelnaam voor spirituele bewegingen die zich baseren op een manier van leven en geloven die volgens hen gangbaar was voordat het christendom de dominante godsdienst werd in het Westen. We kennen de verhalen van de brandstapels en vervolgingen in de vroegmoderne tijd. Hoezeer de kerk ook af wilde van de ‘duivelsaanbidders’, was hekserij nooit een georganiseerde religie. Wicca, de bekendste variant van moderne hekserij, kwam op in de jaren ‘50 in Engeland.

Moderne heksen laten zich inspireren door een mix van voorchristelijke bronnen, folklore, natuurreligie en mythologie. Aandacht voor duurzaamheid, een nauwe band met Moeder Aarde en een leer die als oud en ondogmatisch wordt voorgesteld, gaat daarbij dikwijls hand in hand met aandacht voor het eigen ‘pad van de bewustwording’, zoals Monique Le Grand dat noemt. Volgens het Leids Instituut voor Godsdienstwetenschappen telt Nederland zo’n duizend heksen. 

Lees ook: 

Als oppergod Wodan voortdurend tegen je praat 

Frigga Asraaf werd naar eigen zeggen opgeëist door de voorchristelijke oppergod Wodan. Sindsdien is ze hogepriesteres van natuurreligie Ásatrú. Toen ze ziek werd, bleek haar geloof haar reddingsboei.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden