Reportage

Wijn drinken, matzes eten en zoeken naar stukjes brood: zo vieren joden Pesach

‘Bedikas chometz’ bij de familie Jacobs uit Amsterdam. Beeld Werry Crone

Joden vieren deze dagen Pesach, dat begint met ‘bedikas chometz’, waarbij de kinderen stukjes brood verstoppen, die de vader des huizes moet zoeken. 

Lang uitgestrekt op het visgraatparket halen de zusjes Rachel (6) en Charna (4) een kaars, een ganzeveer en een felroze stoffer en blik uit de verpakking. De jongste trekt een moeilijk gezicht als ze met haar kleine handen aan het onwillige plastic sjort, en slaakt een oerkreet als het eindelijk toegeeft. Het zijn de benodigdheden, maar dan in speelgoedversie, voor ‘bedikas chometz’, een van de rituelen ter voorbereiding op Pesach, het joodse feest dat dit weekend toevallig samenvalt met Pasen. Zo ook bij de familie Jacobs in Amsterdam-Zuid.

Hun tweejarige broertje Shuby, die net nog verlegen aan zijn gestreepte T-shirt friemelde, begint nu, staand op de bank, luidkeels te zingen. Een liedje in brabbeltaal van de peuter, zo lijkt het. “Níet, hoor”, zus Rachel grijpt in als ze merkt dat haar broertje wordt onderschat. Ze rolt met haar ogen. “Dat is gewoon Hebrééuws.”

Matze

Vader Yanki Jacobs (30), rabbijn op de Zuidas, vertaalt het Pesachliedje. “Hij zingt: ‘Waarom is vanavond anders dan andere avonden?’.” Ze staan erbij stil dat het Joodse volk meer dan drieduizend jaar geleden uit Egypte is getrokken, legt hij uit, waar ze als slaven moesten werken. “Dit feest gaat om vrijheid – je nooit laten begrenzen, niet door jezelf, niet door anderen, niet door wat dan ook. Daarom zijn we er nog, als Joden, omdat we altijd doorgaan.”

De kinderen verstoppen stukjes brood, vader moet zoeken. Beeld Werry Crone

Aan de andere kant van de woonkamer heeft Rachel net een aanloop genomen, en ze komt op haar vader af, het laatste stukje glijdend met de kousen over de vloer. “Kijk!” Ze laat haar plakboek zien – geknutseld op school. Op de zilveren kaft prijken vier bekers wijn en een matze, een cracker van ongerezen deeg, die met Pesach gegeten wordt.

“Gedurende Pesach eten we acht dagen niets van gerezen deeg”, zegt Jacobs. Ter herinnering aan het verhaal waarin de Joden in Egypte geen tijd hadden het brood te laten rijzen dat ze bij de uittocht wilden meenemen. Het huis hoort zo schoon te zijn dat er geen stukje brood meer ligt. Met ‘bedikas chometz’, de avond voorafgaand aan Pesach, dat vooral nog door orthodoxe joden wordt gevierd, verstoppen de kinderen stukjes brood, en gaat de vader des huizes die vervolgens zoeken.

Zegenspreuk

De avond valt, en dan, rond half tien, gaat het beginnen. “Doe de lichten maar uit”, instrueert moeder Esty (29). Zij strijkt een lucifer aan, hij houdt er een kaars bij. De meisjes, beide gekleed in witte maillot, zwarte leren rok, en rode capuchontrui, kijken ademloos toe. Vader doet zijn hoed op en jas aan. Hij wil net een zegenspreuk gaan voorlezen vanaf zijn smartphone, als de tweejarige zijn speelgoed kletterend laat vallen, en begint te krijsen. Het duurt even voordat zijn moeder doorheeft wat het probleem is. “Ah”, zegt Esty, ­medelijdend: “Hij dacht dat papa wegging, vanwege de jas en de hoed.”

Op teken van hun vader rennen de meisjes met zwaaiende paardestaarten de vertrekken door om een tiental stukjes brood te verstoppen. Eentje verdwijnt in de box. Eentje gaat onder het bed. Eentje op de rand van de spiegel. Dan volgt de zoektocht. Met behulp van het kaarslicht, en soms een beetje geholpen door zijn kinderen die het niet kunnen laten een verstopplek te verklappen, gaat de jonge rabbijn op zoek naar de broodstukjes. De tweejarige drentelt rond met het zaklamplicht van papa’s smartphone. Hij is grondig: ook de tas van de fotograaf wordt geïnspecteerd.

Als de broodstukjes stuk voor stuk in het plastic tasje zijn beland, is het tijd voor de afsluitende Hebreeuwse spreuken. Vader, moeder en kinderen verzamelen zich weer rondom de kaars. Nu verklaren ze alles nietig, legt hij ze uit. “Kijk maar, het brood is niet meer van ons, en we geven er niets meer om.” Dan is het bedtijd. De rabbijn krijgt een veelbetekenende blik van zijn vrouw, die hun zoontje voor hem neer zet. “Hij moet nog een schone luier.” Hij aarzelt even, maar staat dan op: “Altijd naar je vrouw luisteren.”

Lees ook:

Hoe vieren joden Chanoeka? Trouw vroeg het aan klanten van de koosjere broodjeszaak Sal Meyer

Trouw schoof aan in de koosjere broodjeszaak Sal Meyer in Amsterdam en vroeg klanten naar wat Chanoeka voor hen betekent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden