Charles Aerssens (73) bij de abdij Koningshoeven in Berkel-Enschot.

ReportageKloosterroute

Wie gaat er mee op pelgrimstocht door Brabant? ‘Hier staan kerk en kroeg naast elkaar’

Charles Aerssens (73) bij de abdij Koningshoeven in Berkel-Enschot.Beeld Merlin Daleman

Het jaar 2021 is uitgeroepen tot het Jaar van het Brabantse Kloosterleven. Reden voor de provincie om een speciaal wandelpad langs vijftig abdijen en kloosters te maken. “Hier loop je even het Rijke Roomse Leven na. Gewoon in Brabant.”

Met zijn waterdichte hoed, grote rode rugzak, stevige bergschoenen, routekaart en GPS-tracker stapt Charles Aerssens (73) uit zijn auto. Het is negen uur ‘s ochtends als hij parkeert op het lege terrein van Abdij Koningshoeven in Berkel-Enschot. De zon schijnt op de torens van de abdij die hoog boven de eikenbomen uitsteken. Vandaag wandelt Aerssens een deel van het Brabantse Kloosterpad. “Elke etappe start en eindigt bij een klooster en onderweg kom je zelfs langs kruisen en kapelletjes. Dat maakt het pad verrassend”, vertelt Aerssens.

Sinds 1 mei kun je ‘Ons Kloosterpad’ lopen, een initiatief van de provincie Noord-Brabant. De aanleiding zijn vier orden met een bijzonder jubileum: de norbertijnen zijn 900 jaar geleden gesticht, de norbertinessen 750 jaar geleden, de kruisheren wonen 650 jaar in hun klooster in Sint-Agatha en de zusters clarissen bestaan als communiteit 550 jaar.

Zusters clarissen in Megen leven al driehonderd jaar op een duurzame manier

“De kloosters brengen honderden jaren aan geschiedenis met zich mee”, vertelt Jasper van Deurzen (52), maker van het Kloosterpad. “En dat verhaal loopt nog steeds. De huidige Brabantse cultuur is vervlochten met de geschiedenis van het klooster. Neem nou duurzaamheid. Dat is tegenwoordig zo’n buzzwoord, terwijl de zusters clarissen in Megen al driehonderd jaar op een duurzame manier leven. Ze eten vegetarisch, delen met zijn allen één auto, en zijn bezig met een voedselbos op hun terrein.”

Het oudste bewoonde clarissenklooster van Nederland is niet het enige klooster waar het pad langskomt. Maar liefst vijftig abdijen en kloosters liggen op de 330 kilometer lange route. Inmiddels heeft een groot deel daarvan een andere bestemming gekregen. Omgebouwd tot museum, retraitecentrum of zorginstelling. Maar een aantal daarvan is en blijft ‘gewoon’ klooster.

null Beeld Merlin Daleman
Beeld Merlin Daleman

Eén daarvan is Abdij Koningshoeven, waar de etappe vandaag start. Hier wonen nog zeventien monniken, die naast bidden ook bier, kaas, honing en chocola maken. Een groot, elektronisch hek sluit het imposante gebouw af, zodat de monniken in rust hun leven kunnen leiden. De deur naar de kloosterwinkel die zich naast de abdij bevindt, zit ook potdicht. Het is nog vroeg.

Zodra zijn veters stevig vastzitten, vertrekt Aerssens vanaf de parkeerplaats gauw de Tilburgse natuur in. De eerste stop is bij het voormalig landgoed Moerenburg. Het enige dat daar staat is een groot bronzen kunstwerk. “Dit zijn de contouren van landgoed Moerenburg. Het was vroeger een pastorie, gebouwd voor de kerk van ‘t Heike in Tilburg. Als je hier staat, heb je hetzelfde landelijke uitzicht als de gelovigen vroeger hadden”, weet Aerssens.

Warme herinneringen

Nadat hij even onder de bronzen buizen heen en weer struint, loopt hij in hoog tempo verder de natuur in. Richting Oisterwijk, door het groene bos, langs de bloeiende hei, over bruggetjes en beekjes. Ondertussen vertelt de wandelaar over zijn binding met kloosters. Hij studeerde vroeger bij de kapucijnen in Oosterhout, doceerde aan de kloosterschool van de benedictijnen in Zwitserland en had een oom bij de norbertijnen. “In zo’n kleine gemeenschap als bij die van de benedictijnen ben je meer dan alleen leraar aan hun school. Ik hoorde bij het kloosterinventaris. Nooit heb ik daar excessen meegemaakt, waarover het tegenwoordig vaak gaat, zoals nu in Canada.” Hij herinnert zich wel zaken die niet altijd makkelijk waren. “Een van mijn collega-paters is verplaatst, omdat die intiem geweest zou zijn met een leerling.”

null Beeld Merlin Daleman
Beeld Merlin Daleman

Desondanks denkt Aerssens met warme herinneringen terug aan die periode. “Mijn Zwitserse tijd was de beste tijd van mijn leven. De natuur, de hechte gemeenschap en mijn werk daar als gymdocent, vond ik fantastisch.”

Aerssens loopt voorop, het houten bruggetje op, over het stromende water. Volgens hem betekenden de religieuzen veel voor Brabant. “Alleen al voor het onderwijs waren de broeders en zusters enorm belangrijk. Talloze Brabanders zijn bij hen op school gegaan. Veel contemplatieve ordes en congregaties wijdden zich volledig aan de studie. Maar ook voor de ziekenzorg hebben de kloosterlingen hier veel betekend”, weet Aerssens. Vervolgens maakt hij een duidelijk geografisch onderscheid. “Onder de rivieren is het geloof toch heel anders dan in de Bible Belt. In het zuiden is het allemaal wat lichter. Hier in Brabant staan kerk en kroeg naast elkaar”, lacht hij vanachter zijn grote, grijze snor.

Op zoek te gaan naar verstilling

Van Deurzen vertelt dat mensen met verschillende motieven ‘Ons Kloosterpad’ wandelen. “Voor het Brabantse landschap, om even een nieuwe route uit te proberen. Maar ook om op zoek te gaan naar verstilling en bezinning.”

Aerssens slaat een begroeid zijweggetje in en loopt gebukt onder wat laaghangende takken door. Hij loopt het Kloosterpad niet vanuit religieuze overwegingen. “Ik ben redelijk rooms natuurlijk, maar dat is niet per se de reden dat ik hier wandel.” Onder zijn schoenen kraken de kiezelstenen. Voor hem opent zich na enkele meters een groot veld vol met paarse, witte en gele bloemen. De kikkers kwaken, de vogels fluiten en Aerssens geniet. “Kijk nou toch”, zegt hij, terwijl hij even stilstaat om de natuur in zich op te nemen. “Weet je, met wandelen heb je me­teen alle sores uit je hoofd. Het gaat mij niet om de kilometers, maar om de thema’s die ermee verbonden zijn. Dat je hier kloosters tegenkomt op de weg, maakt het extra leuk.”

Bij sommige kloosters langs het pad kunnen wandelaars overnachten, mee-eten of deelnemen aan de vieringen. “Zo krijgen buitenstaanders een kijkje in wat er achter de kloostermuren gebeurt”, vertelt Van Deurzen. “De diversiteit is groot. De franciscanen zijn anders dan de kapucijnen of trappisten. Om kennis te maken met die veelzijdigheid van communiteiten, dat is toch prachtig?”

Van 15.000 kilo kaas verlost

Nu zijn er nog zo’n veertig actieve kloosters, maar de verwachting is dat dit aantal zal afnemen, zegt Van Deurzen. Toch hoopt hij dat er een tiental kloosters overeind blijft. “Ze voorzien in een bepaalde behoefte naar verstilling. Ook hebben ze een reflectieve rol.”

Na drie uur struinen door het Brabantse landschap, komen voor Aerssens de torens van de abdij in Berkel-Enschot weer in zicht. Zo stil als de parkeerplaats was bij vertrek, zo gevuld is hij nu met auto’s en fietsen. De bezoekers komen die dag vooral voor kaas. Door de coronacrisis raakten de monniken hun voorraad niet kwijt. Broeder Isaac, monnik van de abdij, riep mensen op om hem van de 15.000 kilo kaas te verlossen. En dat deden ze.

“Mij niet gezien”, grinnikt Aerssens. Hij loopt door de groene tuin naar het aangrenzende terras en strijkt er neer. Hij bestelt niet het befaamde La Trappe biertje, maar een cappuccino. Terwijl hij een slok neemt, vertelt hij nog wat over de geschiedenis van de abdij. “Caspar Houben had hier grond en drie schaapskooien. Een van die schaapskooien gaven ze aan de paters. Die hebben deze langzaam uitgebouwd tot deze abdij. De huidige abt hier, Bernardus Peeters, is weer familie van Kitty, mijn vrouw. Zo komen kloosters altijd weer op mijn pad.”

Meer info op https://brabantskloosterleven.nl/

Lees ook:
Wie helpt de monniken af van 15.000 kilo kaas?

De monniken van Abdij Koningshoeven in Berkel-Enschot kampen met een overschot van 15.000 kilogram kaas. Samen met ‘Breda maakt mij blij’ en ‘Tilburg maakt mij blij’ zijn de broeders een actie gestart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden