Nieuw Moreel Peil

Wie bepaalt of ouderen moeten willen blijven leven?

Wat is goed handelen? In de rubriek Nieuw Moreel Peil (NMP) onderzoekt Peter Henk Steenhuis telkens samen met een deskundige ethische vragen uit het coronatijdperk. Vandaag: wie bepaalt of ouderen moeten willen blijven leven?

Het coronavirus richt zich, in vergelijking met andere virussen als aids en ebola, vrij selectief op de ouderen en zwakkeren in de samenleving. Minister Hugo de Jonge wil onderzoeken of het iets kan worden versoepeld, maar het Outbreak Management Team vindt: tot 19 mei blijft het onmogelijk een verpleeghuis te bezoeken. Ons beleid is erop gestoeld die ouderen te beschermen tegen Covid-19. Die handelswijze roept steeds meer verzet op.

Dat roept de vraag op of zich hier een Nieuw Moreel Peil (NMP) aandient: de oudere/ zwakkere Nederlander dient in leven te blijven, of hij wil of niet.

“Een paar dagen geleden stelde opiniemaker Marianne Zwagerman: ‘Het dorre hout wordt gekapt, misschien een paar maanden eerder dan zonder virus. Moet iedereen die nog in de bloei van zijn leven zit daar alles voor opofferen?’” Er ontstaat nu discussie over het idee dat ouderen koste wat kost in leven dienen te blijven”, zegt Frits de Lange, hoogleraar Ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit

“Ik heb respect voor ouderen die zeggen: ik hoef niet naar de intensive care, sta mijn plaats maar af aan een jongere. Dit roept het beeld op van de Poolse priester Maximiliaan Kolbe die vanwege journalistieke verzetsactiviteiten naar Auschwitz was gestuurd. Toen na een vermeende ontsnappingspoging gevangenen tot de hongerdood in een bunker werden veroordeeld, bood Kolbe zich aan als plaatsvervanger voor een vader van twee kinderen.”

“Maar de reactie van Zwagerman doet me aan iets heel anders denken. Met de introductie van de term ‘dor hout’ bedoelt Zwagerman: het leven van mensen begint als twijgje en eindigt uiteindelijk als dor hout. Ouderen moeten maar accepteren dat het leven eindig is en we dat niet eindeloos moeten rekken. Iedereen moet een keer dood.”

“Die houding lijkt op die van Pruisische koning Frederik de Grote tijdens de Slag bij Kolin, op 18 juni 1757 tijdens de Zevenjarige Oorlog. Hoewel de Grote’s leger minder man telde, koos hij voor de aanval. De Pruisen verloren praktisch hun halve leger. Toen zijn soldaten begonnen te vluchten, beet Frederik de Grote hen toe: ‘Ihr verfluchten Racker, wollt ihr denn ewig leben?’ Later werd deze uitspraak geromantiseerd en beroemd onder: ‘Jullie vervloekte honden, willen jullie dan het eeuwige leven?’”

“Het is niet zo dat ouderen sowieso in leven dienen te blijven. Het gaat om de toevoeging: of hij wil of niet. Wij kunnen tegen ouderen zeggen: als u de ic overleeft, blijft u een kasplantje. Wij kunnen hen adviseren af te zien van behandeling, maar het is hun persoonlijke vrijheid te kiezen voor behandeling of niet. Als we hen dor hout noemen dat moet accepteren dat het leven eindig is, beginnen we op Frederik de Grote te lijken. Dan jagen we mensen over de kling voor de belangen van derden.”

In de rubriek Nieuw Moreel Peil (NMP) stelt filosofieredacteur Peter Henk Steenhuis allerhande ethische vraagstukken aan de kaak die tijdens de coronacrisis opborrelen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden