MinaretEildert Mulder

Wie behoedt Pakistanen bij een afscheid: Goda of toch Allah?

Wie behoedt Pakistanen bij een afscheid: Goda (Khuda) of Allah? Die vraag is inzet van een religieuze taalstrijd onder Pakistaanse moslims. Een twist tussen christendom en islam is het niet, want beide religies gebruiken dezelfde twee godsnamen.

Arabische bijbels eren Allah en in Pakistan noemen moslims God behalve Allah ook Goda. Maar sinds enige decennia lijkt Goda (verwant aan god) bij veel moslims in ongenade te zijn gevallen. Allah doet er zijn voordeel mee en veroverde op Goda de traditionele Pakistaanse afscheidsgroet.

Toch zou Goda wel eens sterk terug kunnen komen, voorspelt de Pakistaanse journalist Nadeem Farouq Paracha op de website dawn.com. Zijn analyse lijkt niet vrij van wensdenken maar vertoont wel logica. Hij verwacht veel van de verschuivingen in Saudi-Arabië, nu nog suikeroom van een puriteinse, Arabische islam, straks misschien niet meer. Aan de invloed van dat land schrijft Paracha de taalkundige opmars van Allah in Pakistan toe. Maar wat zal er gebeuren als de Saudiërs hun religieuze koers verleggen?

Goda is van oudsher een godsnaam in Urdu, de nationale taal van Pakistan. Tot in de jaren tachtig luidde de afscheidsgroet Goda hafiz, ‘God behoedt’. 

Goda hafiz drong ooit het Indiase subcontinent binnen vanuit Iran en in dat land is het nog steeds in gebruik. Maar in Pakistan raakte in de jaren tachtig een alternatief in zwang: Allah hafiz. De primeur had een tv-presentator, die opeens de uitzending afsloot met die nieuwe afscheidsgroet. Hij kreeg navolging. In 2002 spoorden in Karachi spandoeken gelovigen aan te kappen met Goda hafiz en God aan te spreken met ‘u’ in plaats van ‘jij’.

Niet alleen Goda hafiz heeft het zwaar. Paracha noemt een serie andere uitdrukkingen in Urdu die wijken voor Arabische zegswijzen. Wie wil meetellen volgt de Arabische mode. Zoals eerder de seculiere elite haar Urdu opluisterde met Engels idioom en accent, zo verrijken hedendaagse snobs hun Urdu met Arabische keelklanken.

Saudi-Arabië was de drijvende kracht achter dit alles. Pakistan was na een in 1971 verloren oorlog zo arm als een kerkrat. Saudi-Arabië, dat kort daarop bulkte van het geld door ontploffende olieprijzen, heette Pakistaanse gastarbeiders welkom en bood ook andere hulp. De Saudiërs mochten in Pakistan hun puriteinse islam, het wahabisme, verbreiden. De taalverandering ging daarmee hand in hand.

De religieuze botsing is hard. De traditionele islam van Pakistan en andere Aziatische landen is een mix van Arabische islam, soefi-mystiek, volksgeloof en elementen uit andere godsdiensten. De wahabitische islam van Saudi-Arabië is puriteins, Arabisch, monocultureel. Maar blijft dat zo? In de achttiende eeuw sloot het Saudische koningshuis een strategisch verbond met de wahabitische islam. Die alliantie kraakt. Kroonprins Mohammed Bin Salman, olifant in diverse porseleinkasten, voert oorlog tegen wahabitische mannen Gods. Ze zitten hem dwars, net als concurrerende prinsen en lastige stamhoofden.

Mocht Bin Salman het wahabisme echt bij het grofvuil zetten dan heeft hij wel een andere islam nodig, want zonder religieus vijgenblad redt de bruut het niet in het land van Mekka en de hadj.

Hij zou kunnen aansturen op een Saudische versie van de Aziatische islam, oppert Paracha. In dat geval zou ook in Pakistan de wahabitische invloed tanen, bij gebrek aan Saudische oliedollars. En wie weet wint Goda hafiz dan alsnog de Pakistaanse taalstrijd.

Lees ook:

In een vrij land mag je zeggen dat God groot is, in alle talen en of je het nu meent of niet

In moslimlanden rolt de godsnaam vlot over de lippen, zelfs bij atheïsten. Allahoe Akbar betekent ‘God is groot’, maar staat vaak voor ‘hoera!’. En in een vrij land mag je zeggen dat God groot is, in alle talen en of je het meent of niet, zolang je geen bom gooit of doet alsof. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden