MinaretEildert Mulder

Wel gematigde moslims, geen gematigde islam?

‘Voorts vind ik dat Carthago verwoest moet worden’, zo besloot de Romeinse senator Cato ruim tweeduizend jaar geleden consequent al zijn politieke toespraken, over welk onderwerp dan ook. Hij kreeg zijn zin, Carthago ging eraan. Eindeloze herhaling kan een dodelijk wapen zijn.

Geert Wilders droomt niet hardop over verwoesting. Wel liet hij bij de algemene beschouwingen zijn ideeën over de islam weer luid en duidelijk klinken. En dat zal hij, als Allah het wil, ook volgend jaar doen en in 2022. Er zijn, betoogt hij, wel gematigde moslims, maar er bestaat geen gematigde islam. Als een ouderwetse zendeling roept hij moslims op met hun geloof te breken. Veel succes, als je twee miljard mensen wilt bekeren.

Toch veeg je zijn stelling niet zomaar van tafel. Het argument ‘hoor wie het zegt’ is zwak. Zelfs uitspraken van de duivel moet je beoordelen op inhoud, vaak geen pure nep maar een stamppot van leugens en waarheden. Zoals je vergif verstopt in thee of een gebakje, leert Poetin ons. Ook een bekwame oplichter verpakt zijn bedrog in kloppende feiten. 

Ook islamitische Henken en Ingrids drukken een stempel op hun godsdienst 

Een zo’n kloppend feit is dat er in naam van de islam vreselijke dingen gebeuren. Maar wat is de islam? ‘De islam van de boeken’ is een abstractie. De scheiding tussen moslims en islam die Wilders aanbrengt, bestaat in de praktijk nergens. Zonder moslims geen islam, het is altijd een mengsel. Religie is niet alleen ‘hogere theologie’ van schriftgeleerden. Allerlei andere intellectuelen werpen een nieuw licht op de islam. Ook islamitische Henken en Ingrids drukken een stempel op hun godsdienst en zijn niet allemaal liefhebbers van de jihad. Vaak zijn ze er slachtoffers van, zoals Algerijnse dorpelingen in de jaren negentig en nu soefi’s in de Sinaï.

Stel, Wilders heeft toch gelijk: wel gematigde moslims, maar geen gematigde islam. Hoe zit het dan met de westerse samenleving? Hoe kon die, zonder de ‘ontwrichtende’ islam, zo ontsporen? Oorlogen met tientallen miljoenen doden. Genocides overzee, Holocaust dichter bij huis. En een kwarteeuw geleden de massamoord op achtduizend moslims in Srebrenica. Is de ­westerse wereld een omgekeerd spiegelbeeld van de moslimwereld zoals Wilders die ziet? Is het ‘westerse gedachtengoed’ superieur, maar zijn westerse mensen extra slecht?

Nee natuurlijk. Hoe heeft de westerse wereld zich als de Baron von Münchhausen aan de eigen haren uit het moeras getrokken? Secularisatie, democratie, welvaart, onderwijs, vrijheid, ze speelden alle hun rol. De religie kreeg een opknapbeurt. Hoeveel predikers leren nu nog dat een niet-maagdelijke bruid gestenigd moet worden, zoals bijbelboek Deuteronomium (22:21) eist?

Ook het miskennen van elk straaltje hoop is fout

Is zo’n sprong vooruit in de moslimwereld mogelijk? Akelige berichten te over. Maar hoe erg ook, ze duiden op strijd. Je kunt met recht verdedigen dat de hervorming van de islam allang is begonnen, maar op zwaar verzet stuit. Oud-Kamerlid Hirsi Ali vroeg steeds hoe je zo zeker kon weten dat ook de islamitische wereld een ontwikkeling als in de westerse wereld zou kunnen doormaken. Draai die vraag ook eens om: waarom niet?

Dof pessimisme helpt niet. Wangedrag van IS of Al-Qaida krijgt meer aandacht dan een schitterende roman van de Egyptische schrijver Alaa Al-Aswani. Logisch. Toch is ook die roman een product van de moslim­wereld. Het verwijt van ‘wegkijken’ klinkt vooral bij ­genegeerde misstanden. Maar ook het miskennen van elk straaltje hoop is fout. Net als de Cato-imitatie van Wilders.

Lees ook:

De verkiezingsstrijd wordt nog niet opgezocht: zorgen over corona zijn te groot

De oude rotten Rutte, Asscher en Wilders domineerden bij de algemene beschouwingen, de belangrijkste politieke debatten van het jaar. Daarbij bleek opnieuw hoe de coronacrisis leidt tot toenadering in het politieke midden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden