null Beeld

ColumnEva Meijer

We krijgen vele kansen opnieuw te beginnen, als we maar evenveel lef hebben als koe Hermien

“Het zijn degenen die hun hoofd erbij houden en het lef hebben.” Vorige week was ik op bezoek in Koeienrusthuis de Leemweg. Bert Hollander, de mens daar, vertelde over de instelling van runderen die uit het slachthuis ontsnappen. Zoals Zus en Hermien, die in 2018 zo het heft in handen namen. Hermien liet zich wekenlang niet vangen. Ze verschuilde zich in het bos en werd een bekende koe.

Zus en Hermien delen de stal met meer runderen die uit het slachthuis ontsnapt zijn, die met pensioen mochten of op een andere manier gered werden. En met kippen, katten, cavia’s, een geit, en een mens. Samen vormen ze een nieuw soort gemeenschap waar ze in tegenstelling tot de andere miljoenen koeien in Nederland oud kunnen worden, vrienden kunnen maken en gehoord worden.

De andere miljoenen koeien: soms lijkt de situatie voor de andere dieren zo erg dat verandering onmogelijk lijkt. Soms lijkt het alsof zulk grootschalig geweld alleen door meer geweld omvergeworpen kan worden. Maar misschien is het nieuwe dichterbij dan we denken.

Niet één keer geboren

Filosoof Hannah Arendt zag het begin en het nieuwe als de belangrijkste kenmerken van het menselijk bestaan. Mensen worden volgens haar niet één keer geboren: na hun fysieke geboorte krijgen mensen wanneer ze de publieke sfeer betreden steeds opnieuw de gelegenheid met woord en daad iets nieuws te beginnen.

Het vermogen tot beginnen is volgens Arendt verbonden met het feit dat we allemaal anders zijn. Er is geen ‘mens’, schrijft ze, er zijn mensen. Omdat we verschillend zijn, kan in het politieke handelen iets onverwachts ontstaan dat meer is dan een optelsom van belangen. Daarin schuilt ook de hoop.

We denken vaak dat verschil ons van elkaar scheidt, maar Arendt laat zien dat het juist iets gemeenschappelijks mogelijk kan maken. Filosoof Maurice Merleau-Ponty schrijft iets vergelijkbaars over begrip. Als je precies hetzelfde bent is er alleen gelijkheid, pas als je anders bent kan begrip ontstaan.

Taalkundige Leonie Cornips was ook mee naar de Leemweg. Zij onderzoekt hoe koeien groeten. In de melkveehouderij wordt het groeten vaak niet opgemerkt of geïnterpreteerd als lawaai. Er zijn zelfs boeren die het geluid zo irritant vinden dat ze bij de keuze voor wie er geslacht moet worden koeien die veel groeten als eerste nemen.

Een ander soort cultuur

In de Leemweg drukken de bewoners zich anders uit dan in de melkveehouderij. Ze zeggen vooral meer. Omdat ze er volwassen kunnen worden en niet de hele tijd gemolken worden. Maar ook omdat de runderen van elkaar leren, soms zijn ze wel twintig jaar samen. Het is een ander soort cultuur, waarin ook de andere dieren een rol spelen. De geit adopteerde een koe, kippen maken de ogen van runderen schoon, iedereen groet elkaar.

Het lijkt alsof we weinig kunnen beginnen tegen de problemen van deze tijd: de klimaatcrisis, corona, het geweld tegen de niet-menselijke dieren en tegen groepen mensen. Maar als we ons hoofd erbij houden en lef hebben kunnen we het anders doen. Samen met degenen die anders zijn – zoals de andere dieren. Misschien ontstaat er dan iets nieuws.

Eva Meijer (1980) is filosoof, schrijver en singer-songwriter. Ze promoveerde op de politieke stem van het dier en in 2011 debuteerde ze met de roman ‘Het schuwste dier’. Voor Trouw schrijft ze tweewekelijks een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden