Ruud Poortier laat zijn plakboek uit Spitsbergen zien.

Zin in het alledaagseRuud Poortier

Wat Ruud Poortier op Spitsbergen zag, was volgens hem bijna een religieuze ervaring

Ruud Poortier laat zijn plakboek uit Spitsbergen zien.Beeld Jörgen Caris

Welk verhaal geeft uw leven zin? Trouw-lezers vertellen hun zingevingsverhaal. In deze aflevering: Ruud Poortier (1951). “Op Spitsbergen zag ik het verband tussen leven en dood, of beter gezegd: tussen dood en leven.”

“Vibebukta, Nordaustlandet, 27 juli 1997. Ik voer met een boot rond Spitsbergen, op expeditiereis. Ik houd erg van het poolgebied, ben er verschillende keren geweest. We voeren om Spitsbergen en maakten telkens landingen. Een daarvan was op Vibebukta.

“Een rubberboot zette ons af aan land, daarna maakten we een wandeling. Vibebukta is een uitgestrekt kiezelstrand van kilometers breed en nog meer kilometers lang. Met een gids liepen we uren over dat strand. Er was niet veel te zien, maar wat er te zien was, was indrukwekkend.

Koraal op Spitsbergen!

“Eens, duizenden jaren geleden, was er ander leven hier: Spitsbergen lag dieper in zee en het klimaat was warmer. We zochten naar fossielen uit die tijd. Ik nam er drie mee: een schelp, koraalstam, koraal zelf. Koraal op Spitsbergen!

“Het land van het eiland is later omhoog gekomen, dat zagen we aan de restanten van gestrande walvissen van honderden of duizenden jaren geleden, die inmiddels kilometers landinwaarts lagen. Die kadavers hadden voedingstoffen achtergelaten. Waar het dier was vergaan, was de grond nog vruchtbaar. Als de botten er nog waren, vonden we daaromheen plantengroei: Svalbard papavertjes. Onder die plantjes herkenden we soms nog de contouren van zo’n walvis.

Steenbreekjes uit het bot

“Een groot bot raakte me bijzonder. In de holte van het kraakbeen zaten plantjes, zelfs op en uit het bot groeiden steenbreekjes. Heel dit oord ademde leven, ondanks hartstikke dode botten en kiezelstenen. Het was mooi weer die dag, blauwe lucht en enkele witte wolken. Als een wijzer mens liep ik terug naar de landingsplaats.

“Terug in Nederland besefte ik dat juist het aanschouwen van dit grote bot met steenbreekjes voor mij een zinvolle, bijna religieuze ervaring was geweest. Ik ben gelovig, maar niet in de zin dat ik alles zeker weet. Daarom ben ik ook wat huiverig om dit een religieuze ervaring te noemen. Misschien neig ik daar telkens toch weer toe, omdat het bot me deed beseffen dat er wezenlijke krachten buiten ons zijn waarop wij geen invloed hebben. Dat kan voor de één een verontrustende gedachte zijn, voor mij is het juist positief. Hoe knap we ook zijn, wij kunnen niet zomaar een steenbreekje op een walvisbot laten groeien. Ons past bescheidenheid.

“Misschien ook omdat ik hier met eigen ogen zag dat er echt leven óp dood, leven uít dood, leven ná dood is. Ik zag op dat moment het verband tussen leven en dood, of beter gezegd: tussen dood en leven. Het leven van dat beest was zinvol, maar de dood van het dier is ook zinvol geweest.

Bemoedigende gedachte

“Ik werd in die jaren geregeld geconfronteerd met opmerkingen als: ‘Het leven is zinloos’. Of: ‘Je leeft, en als je doodgaat is het afgelopen’. Dit walvisbot liet zien dat er leven is na de dood – misschien op een andere manier dan hoe dit gewoonlijk in het geloof wordt beleefd. Deze ervaring is voor mij geen bewijs van een hiernamaals, een hemel boven de wolken, maar ik vond het een bemoedigende gedachte, een bevestiging van mijn geloof: de dood is niet het einde.

“Het plantje ben ik gaan zien als metafoor voor mijn eigen leven. Als neerlandicus en amateur historicus trek ik vaak lijnen uit het verleden naar het heden. Ik heb mijn voorouders bestudeerd, die ertoe hebben bijgedragen dat ik op aarde ben. Ik zet die lijn niet voort, want ik heb zelf geen kinderen. Mijn genen geef ik niet door, maar op een andere manier wil ik graag wat doorgeven. De paar boeken die ik heb geschreven, dragen eraan bij dat ik een beetje blijf voortleven – al klinkt me dat wat dramatisch.

Nieuwe mentor

“Ik heb in het voortgezet onderwijs gewerkt. Terug in Nederland heb ik de ervaring uit Vibebukta gebruikt bij de jaaropening op school. Ik heb verteld over wat ik gezien heb, over de indruk die het landschap op mij gemaakt had, niet over mijn interpretatie ervan. Je moest het bij zo’n opening niet te zwaar maken, de leerlingen wilden vooral snel zien bij wie ze in de klas zouden zitten, wie hun nieuwe mentor zou worden.

“Naarmate ik ouder word, wordt die ervaring uit Vibebukta belangrijker voor me. Ik ben bijna 70. Om me heen vallen mensen weg, ik krijg ouderdomskwaaltjes. In een melancholische bui kijk ik wel eens om: wat was mijn leven, ben ik tevreden, wat kan ik nog, wat wil ik nog, wat heb ik betekend? Dat bloemetje blijft daarbij een troostrijk beeld, dat ik met me mee draag.

Stil, bescheiden meisje

“Ik ben inmiddels 12,5 jaar bij de school weg. In mijn laatste jaar was ik mentor van een ontzettend leuke 3-havo-klas. Toevallig kreeg ik van de week een kaartje van een oud-leerling. Het was een stil, bescheiden meisje. Zij schreef mij dat ik als leraar en mentor belangrijk was geweest. Dat verraste mij, zij was geen meisje van wie ik verwachtte na 12,5 jaar nog iets te horen. Ik weet niet waardoor ik belangrijk ben geweest. Niet omdat ik de leerlingen bijbracht wanneer ze een ‘d’ moesten gebruiken of een ‘dt’. Ik gaf mijn lessen, sloot mijn lokaal af, ontving een volgende klas. Toch blijken er tijdens die lessen zaadjes gezaaid te zijn die ontwikkelingen van leerlingen in gang hebben gezet. Het raakt me. Die dooie lessen zijn voor dat meisje niet zinloos geweest, evenmin als het dode bot van die walvis.”

Heeft u ook een zingevingsverhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail dan naar: zingeving@trouw.nl.

Lees ook:

Zin in het alledaagse

In de verhalenreeks Zin in het alledaagse vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Eerdere afleveringen uit de reeks zijn hier terug te lezen. Bij de reeks hoort ook een podcast. Klik hier om de podcast te beluisteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden