null Beeld
Beeld

ColumnWelmoed Vlieger

Wat ik van al die mensen leerde, is dat we niet voor onszelf bestaan

‘Mijn hele wezen is veranderd. Mijn beklemming is gebroken. Nu moet ik spreken.’ Dat schreef de Deense denker Kierkegaard ooit in zijn dagboek. Hoe vaak heb ik tijdens het schrijven van mijn ­columns in deze krant niet het tegenovergestelde ervaren… De vertwijfeling, het zoeken naar woorden, naar helderheid en vrijmoedigheid rond thema’s die mij aan het hart gingen, woorden die ik niet altijd vond. Maar je moet, je kan niet anders, en soms is dat gewoon goed. Dat geldt ook voor deze laatste column.

Ik las eens dat je als columnist niet te veel moet citeren. Het zal wel. Bij gebrek aan kennis, aan woorden of aan moed heb ik vaak genoeg op de schouders van reuzen gestaan, van mensen om mij heen, van mijn kinderen, en van mensen die al lang niet meer leven: Meister Eckhart, Kierkegaard, Max Weber, Etty Hillesum, Dag Hammarskjöld, Dostojevski, Simone Weil. Mensen die mij aanmoedigden om door al te starre rationaliteit of juist door al te suikerzoete voorstellingen heen te breken, naar die onvolkomenheid die – want zo werkt dat – de beklemming doorbreekt. Zij reikten ideeën, inzichten, woorden aan die werelden voor mij openden. En voor u, hoop ik.

Diepere betekenis

Eén citaat dat ik nooit heb aangehaald, maar dat voor mij steeds van immense waarde is geweest, is – het zal u vast niet verbazen – eveneens afkomstig van Kierkegaard. Pas een jaar of twintig was hij toen hij het in zijn dagboek noteerde: ‘Wat zou het voor nut hebben als ik een zogenaamde objectieve waarheid zou vinden, als ik mij door de systemen van filosofen heen zou werken en, indien dat van mij verlangd zou worden, er een overzicht van zou kunnen geven – wat voor nut zou het daarbij voor me hebben als ik een theorie van de staat zou kunnen uiteenzetten en uit overal vandaan gehaalde details een geheel zou kunnen construeren, een wereld waarin ik dan weer niet zou kunnen leven, maar die ik alleen zou presenteren aan anderen – wat voor nut zou het voor me hebben de betekenis van het christendom uiteen te kunnen zetten, vele afzonderlijke ­fenomenen te verklaren, als die voor mijzelf en voor mijn leven geen diepere betekenis zouden hebben.’

Wat levend door mij heen is gegaan, alleen dat kan ik aan anderen geven. Want dat is misschien wel het grootste dat ik van al die mensen leerde, dat we niet voor onszelf bestaan.

Schrijven, zoeken, twijfelen

Dat is ook het inzicht dat ik meeneem bij mijn volgende stap, als ambtelijk secretaris van de Groep Omtzigt, een functie die zich lastig laat combineren met de functie van columnist. Helemaal onverwachts is die stap niet, aangezien ik meewerkte aan Omtzigts boek Een nieuw sociaal contract, dat begin dit jaar verscheen. Het pleidooi dat uit dit boek spreekt voor herstel van de rechtsstaat en van het vertrouwen tussen overheid en burger, zie ik als iets cruciaals en vraagt om vervolgstappen, om een concrete uitwerking waar ik mij voor wil inzetten. Waar het toe zal leiden weet ik niet, en soms is dat ook gewoon goed.

Ik wil graag Trouw bedanken voor de ruimte die ik kreeg, voor het vertrouwen dat mij werd gegeven om vrijuit te kunnen schrijven en zoeken en twijfelen. Maar bovenal wil ik jullie, mijn lezers, bedanken. Ik sprak met jullie zoals ik, zonder woorden nog, met ­mezelf spreek. Het ga jullie goed.

Dit is de laatste column van Welmoed Vlieger. Ze studeerde wijsbegeerte en wetenschap van godsdienst en levensbeschouwing aan de Universiteit van Amsterdam. Lees haar columns hier terug.

Lees ook:

Brief van de hoofdredactie: Welmoed Vlieger begreep dat zij niet kon blijven schrijven voor Trouw

Voor wie columnist Welmoed Vlieger op Twitter volgt was het niet zo’n verrassing dat ze deze week een overstap naar de politiek bekendmaakte. Zij is ‘ambtelijk secretaris’ geworden bij de ‘Groep Omtzigt’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden