null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Bladenrubriek

Wat Hugo de Jonge leerde van Abraham Kuyper

De vader van Hugo de Jonge – hervormd predikant – vond dat zijn kinderen meer moesten leren over kerk en christendom dan hen op school werd bijgebracht. In zijn studeerkamer gaf hij daarom aanvullend onderwijs: kerkgeschiedenis, Grieks, Latijn, Hebreeuws. Het zal tijdens een van die thuisonderwijsmomenten zijn geweest dat Hugo de Jonge voor het eerst van Abraham Kuyper hoorde. De minister vertelt erover in Bram, een eenmalig magazine dat verscheen omdat het afgelopen herfst honderd jaar geleden was dat Kuyper stierf. 

Voor De Jonge is Kuyper een inspiratiebron, vertelt hij, en dan vooral Kuypers strijd voor de ‘kleine luyden’. “De kleine luyden van vandaag zijn degenen die zich vervreemd voelen van de overheid en de politiek.” Veel van die mensen, denkt De Jonge, hebben niet zelf aan hun leven kunnen bouwen en hebben evenmin het gevoel dat ze ergens terechtkunnen. “Nederland is goed georganiseerd, maar ook complex gemaakt. Bovendien ervaren mensen minder gemeenschap, het idee dat er omgezien wordt naar elkaar.”

Belangrijk om op te merken: het interview met De Jonge over Kuyper vond plaats vóór de presentatie van het rapport naar de toeslagenaffaire en dus ook voor de start van de vaccinatieoperatie.

Minder markt, meer samenwerking

De Jonge wijst op Kuypers beroemde ‘soevereiniteit in eigen kring’. “De samenleving organiseert zichzelf van onderop, in plaats van het direct van de overheid te verwachten. Die samenlevingsordening mogen we niet verliezen.” 

Tegelijkertijd ziet hij in de coronacrisis een belangrijke les: “Het coronavirus heeft alles in de verhouding tussen overheid, samenleving en markt op zijn kop gezet. De afgelopen jaren was er een liberaal overheidsbeleid met veel ruimte voor de markt. De overheid trad onvoldoende beschermend en regisserend op. In de huidige coronacrisis zien we hoe ons dat op achterstand zet. De les is: minder markt, meer samenwerking en meer regie vanuit de overheid om je mensen te beschermen.”

Tolerantie als norm

In het sociaal-christelijke magazine Het goede leven beschrijft bestuurskundige Rien Fraanje over de veranderende opvattingen over tolerantie. Tolerantie is een norm geworden, schrijft hij, waaraan anderen moeten voldoen. “Doen zij dat niet, dan zijn zij intolerant en met intoleranten hoef je geen rekening te houden.” 

Fraanje wijst daarbij op kerkgenootschappen en religies en de kritiek die er in de afgelopen maanden klonk: identiteitsverklaringen waarin een homoseksuele leefwijze wordt afgekeurd, kerken die deels zijn uitgezonderd van de coronamaatregelen. 

“Vooral confessionele en bevindelijke gelovigen denken dat zij haast onbeperkt worden beschermd door de vrijheid van godsdienst en de scheiding van kerk en staat. [...] Zij hebben zich te verhouden tot die samenleving, waarin een groeiende groep weinig tolerantie kan opbrengen voor religie in het algemeen en godsdienstige rariteiten in het bijzonder.” 

Hoe ze dat moeten doen? Fraanje: “Door zich niet gemakzuchtig op grondrechten te beroepen, maar steeds open en transparant uit te leggen waar ze voor staan, waarom dat belangrijk voor hen is en hoe ze daar invulling aan geven. Dat kan een begin zijn van beter onderling begrip en meer tolerantie.”

Lees ook:


Bladen

Lees eerdere afleveringen in ons dossier Bladen.

‘Kuyper was de eerste echte democraat’

Abraham Kuyper was een radicaal democraat, schrijft historicus Johan Snel in zijn biografie over de gereformeerde staatsman, die een eeuw geleden overleed. ‘In een puur calvinistische samenleving zou hij zich diep ongelukkig hebben gevoeld.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden