Verkiezingen

Wat heeft Nederland aan Nida, een politieke partij die zich laat inspireren door de islam?

Aanhangers van Nida tijdens een bijeenkomst op het Binnenhof.  Beeld ANP
Aanhangers van Nida tijdens een bijeenkomst op het Binnenhof.Beeld ANP

Ze zijn vrij onzichtbaar in de media, maar de deelname van de islamitisch geïnspireerde partij Nida aan de landelijke verkiezingen, is een nieuw fenomeen in Europa. Wat heeft Nederland daaraan?

Als je moslim bent in Nederland, dan kwam je Nida gedurende de verkiezingscampagnes ongetwijfeld tegen, maar zo niet, dan kan het geheel aan je voorbij zijn gegaan dat de van origine Rotterdamse, op de islam geïnspireerde partij deelneemt aan de landelijke verkiezingen. Vanwege gebrekkige media-aandacht voeren ze hun campagne voornamelijk op straat en via sociale media. Bij eerdere campagnes voor gemeenteraadsverkiezingen zijn ze daarom al eens een ‘Facebookpartij’ genoemd – en dat werkte, ze breidden de afgelopen jaren uit naar Den Haag en Almere.

In de meeste peilingen duiken ze nog niet op. Maar als ze een plaats in het parlement bemachtigen, zou dat historisch zijn. Niet alleen in Nederland trouwens. Op de Balkanlanden na is in geen ander Europees land de islamitische gemeenschap zo ver dat een partij namens haar als volksvertegenwoordiger spreekt in ’s lands vergaderzaal.

Het is onder meer te danken aan de lage kiesdrempel, waardoor kleine partijen sneller gehoord worden: zo kwam de Partij voor de Dieren de politiek in, en weten ook christelijke minderheden zich vertegenwoordigd door ChristenUnie en SGP. “Wat dat betreft is dit een logische stap in het Nederlandse politieke systeem”, legt religie­wetenschapper Sakina Loukili, die onderzoek doet naar Nida en Denk en is verbonden aan het Meertens Instituut, uit. “Maar als je deze ontwikkeling afzet tegen hoe ­negatief het debat over de islam en integratie wordt gevoerd, is het toch bijzonder dat er een partij is in Europa die op islamitische grondslag kan bestaan.”

Die negativiteit over zijn godsdienst was exact de reden voor lijsttrekker Nourdin El Ouali om politiek actief te worden als in ­Nederland geboren moslim. Na 9/11 en de moord op Theo van Gogh nam op rechts het racisme en de moslimhaat toe, zegt Loukili. ­“Vervolgens raakten moslims teleurgesteld in de linkse partijen, die hier volgens moslims niet veel tegen deden of zelfs meegingen in retoriek die schadelijk is voor moslims.”

Eindelijk meepraten

Vanuit datzelfde gevoel ontstond Denk, maar die partij wil juist niet gezien worden als een moslimpartij. “Wij zijn een confessionele partij, net als het CDA en de ChristenUnie”, zegt Nourdin El Ouali. “Door ons politiek te organiseren willen we een prachtige ­Nederlandse traditie voortzetten. Meedoen aan onze democratische rechtsstaat, zodat iedere burger zich optimaal vertegenwoordigd voelt. Het gaat voortdurend over ons in de politiek, daarom is het van het grootste belang dat wij eindelijk kunnen meepraten. Zoals ook de katholieken en de feministen ooit een gemarginaliseerde groep waren en zich emancipeerden door deel te nemen aan het ­politieke systeem.”

De keuze van Nida om de islam een expliciete rol te geven is een belangrijke overweging, zegt Loukili. “Je maakt het jezelf er niet makkelijk mee: de islam en politiek worden vrijwel altijd geassocieerd met jihadisme, extremisme en conservatisme. Doe je dit, dan moet je de moeilijke strijd aangaan over al die vooroordelen.”

Vraag je het El Ouali, die zelf zijn politieke carrière bij het progressieve GroenLinks begon, dan zegt hij dat Nida ‘lastig in een hokje te plaatsen is’ als het gaat over de termen conservatief en progressief. Uit onderzoek blijkt dat Nida-stemmers in elk geval progressiever zijn dan die van Denk. Dat is goed terug te zien in de hoeveelheid vrouwelijke kandidaten op de lijst bij Nida. Wat betreft de relatie tot de herkomstlanden van veel Nederlandse islamitische families: Nida moet niets hebben van de wijze waarop Denk linkse Turks-Nederlandse politici zwartmaakte in Turkse conservatieve media. En Nida schaart zich achter de strijd van de Amazigh-beweging in Marokko.

Godslastering

Afgelopen najaar omarmden ze de petitie tegen het beledigen van de Profeet Mohammed, die 125.000 keer getekend was. Een campagneteam in groen-witte baseballjasjes liep een maand geleden – geestelijke liederen zingend met El Ouali vooraan – het Binnenhof op om de handtekeningen symbolisch (niet echt) ‘op de deur te spijkeren’. Voor die vorm was gekozen omdat ­niemand ze in ontvangst wilde ­nemen, zei El Ouali. De rest van de politiek vond het zo kort na de onthoofding van de Franse leraar ­Samuel Paty niet het moment om godslastering ter discussie te stellen. Zo zou de indruk gewekt worden dat hem iets te verwijten viel. Tegenover Radio 1 verdedigde El Ouali zich destijds door te zeggen dat de petitie zich juist ook ‘onomwonden uitsprak tegen geweld’, en dat hij niet direct na de moord was begonnen, maar pas nadat media massaal cartoons van de Profeet begonnen af te drukken en Franse overheden die op gebouwen projecteerden.

In het verkiezingsprogramma van Nida, dat gelardeerd is met ­Koranteksten, maar ook met psalmen, bijbelse spreekwoorden en lessen uit de joodse traditie, is te ­lezen dat de partij zich hardmaakt tegen ‘racisme, antisemitisme, islamofobie, homofobie, seksisme en afrofobie’. Twee jaar eerder tekende de Rotterdamse afdeling in de gemeenteraad het zogeheten regenboogakkoord, waarin linkse partijen afspraken met actief beleid voor homoacceptatie te komen, onder meer door voorlichting op scholen.

El Ouali is er heilig van overtuigd dat op de islam geïnspireerde politiek ook niet-moslims kan aanspreken. Zo komt een verbod op alcoholreclame (“Als het verbod op ­sigarettenreclame zo’n succes is, waarom dan niet ook alcoholre­clame?”) de gezondheid van heel Nederland ten goede. En het plan van Nida voor een rentevrije hypotheek door middel van huurkoop zal moslims aanspreken die omwille van hun geloof geen hypotheek willen afsluiten, maar kan ook handig zijn voor zzp’ers of starters die niet voldoen aan de voorwaarden om een hypotheek te krijgen.

Het gaat gewoon samen, islam en democratie

Wat zegt El Ouali tegen mensen die op de islam geënte politiek vrezen? “Ik snap: we zijn jarenlang doodgegooid met het fabeltje dat islam en democratie niet samengaan. Vermoedelijk neemt men het Midden-Oosten als voorbeeld, maar die landen zijn door kolonialisme zwaar gedestabiliseerd. Het zijn trouwens vaak seculiere overheden die grove mensenrechtenschendingen begaan – je zou dan ook kunnen zeggen dat ‘het secularisme’ niet samengaat met democratie, maar dat doen we ook niet. Het gaat gewoon samen, islam en democratie. In Rotterdam hebben we dat bewezen, en nu willen we dat ook landelijk bewijzen.”

Hij heeft bepaald niet de indruk dat de partij enthousiast wordt ­verwelkomd in de media en in Den Haag. “Linkse partijen hebben toch iets van: jammer, je bent aan het segregeren, je doet niet gezellig mee. Alsof we de integratie dwars zouden zitten. Maar waar heb je het over met ‘integratie’, we zijn hier geboren, en we hebben nota bene al onze eigen partij. Mensen met ontzettend goede bedoelingen vinden het heel lastig om moslims los te laten, ons dingen zelf te laten doen. Ik noem het een ontvoogdingsproces waar we in zitten. We staan op eigen benen. Voor sommigen is dat heel erg wennen.”

‘Verbinding’ is een woord dat El Ouali op de lippen bestorven ligt. “We hebben bewust ook een paar niet-gelovigen en andersgelovigen op de kandidatenlijst staan. Omdat we ruimte voor verschillen willen maken. Het mooie, waardevolle van onze democratie is juist het feit dat we, ook al denken we heel anders over dingen, toch met ­elkaar in één land kunnen wonen. Dat is wat het betekent dat je in Nederland kunt zijn wie je bent, ook als moslim, ook ik met mijn opvattingen. Nee, niet iedereen vindt mijn opvattingen leuk. Maar die schuring en wrijving is nodig om bruggen te slaan en uiteindelijk verbinding te maken. Dat is wat er gaat gebeuren met ons ­erbij in de Kamer.”

Lees ook:

Bij Nida vinden ze Denk maar een slap aftreksel van hun eigen partij

De islamitisch geïnspireerde partij Nida wil na succes in enkele gemeenteraden de landelijke politiek in. ‘Nee, ik kijk er níet naar uit om met Wilders in debat te gaan’, zegt partijleider Nourdin el Ouali.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden