BladenMarije van Beek

Wat er van je overblijft als je levenslang vastzit

Het gaat niet goed in New York, de stad der steden, waar een aantal chassidische groepen afgelopen week de door de staat uitgevaardigde coronamaatregels schonden. Zo’n 2500 man bezocht de begrafenis van een door hen geliefde rabbijn in de wijk Williamsburg. Die buurt telt al gruwelijke aantallen coronaslacht­offers, maar op foto’s is te zien dat de bezoekers er hutjemutje stonden. De politie moest er aan te pas komen, en burgemeester Bill de Blasio kwam zelf ook langs.

Via Twitter richtte de burgemeester zich vervolgens tot ‘de joodse gemeenschap’ met het verzoek de maatregelen in acht te nemen. Dit kwam hem op kritiek te staan van joden die het gevaarlijk vonden dat hij over hen sprak als een ‘monolithisch blok’. Hun vrees was dat de tweet van de burgemeester antisemitische gevoelens in de samenleving zou aanwakkeren – zoals joden in het verleden vaak de schuld kregen van problemen. Onder meer voor het verspreiden van de pest, wat tot een zeer dodelijke Jodenvervolging leidde.

Monolithisch blok

Op weblog The Huffington Post legt publicist en ­activist Elad Nehorai uit dat het ook niet geholpen zou hebben als de burgemeester van ‘de chassidische gemeenschap’ had gesproken. Ook al lijkt dat zo voor de buitenwereld, door hun ‘anders-zijn en afzondering’, ook zij vormen geen monolithisch blok. Nehorai spreekt wel van ‘chassidische joden’, maar zegt erbij dat het specifiek gaat om de Satmar, een van de vele groepen binnen het chassidisme.

Volgens Nehorai verergert de tweet bestaande problemen in de chassidische gemeenschap – en maak je die er dus niet gezonder op. Men hangt de vuile was niet buiten, uit vrees dat dit tot antisemitisme leidt. En als machtige mensen als De Blasio alle joden publiekelijk tot de orde roepen, “geven ze geloofwaardigheid en macht aan degenen binnen de gemeenschap die problemen liever verborgen houden dan ze aan te pakken .

De oplossing is chassidische joden als mensen te benaderen, stelt Nehorai. “Mensen zijn ingewikkeld, met unieke zwaktes en sterktes. Zo ook menselijke samenlevingen. Weinig zijn er volledig engelachtig of volledig slecht. Geen kan er gedefinieerd worden bij één aspect. En ze worden allemaal sterker als de engelen in hun midden worden verheven, en de demonen worden uitgedreven.”

In Filosofie Magazine vertelt schrijfster Christine Otten wat ze leerde van de schrijflessen die ze geeft in de gevangenis. Een van de vragen die ze had, is wat er van je overblijft als je levenslang gestraft bent. Ze sprak mensen die zeiden: “De tijd staat hier stil, ik ben hetzelfde als twintig jaar geleden.” Of: “Mijn herinneringen raken op, dus ik ben aan het verdwijnen”. Die gevoelens kloppen niet helemaal, zegt Otten. Zij ziet mensen wel veranderen, en iemand is meer dan zijn herinneringen. “Toch zeggen gedetineerden allemaal: je slaapwandelt hier, er gebeurt niets, de verveling stompt je af.”

De mannen in haar schrijfgroep vechten tegen zinloosheid, zegt ze, en proberen er iets van te maken. “Ik heb nog nooit zo veel geleerd over de zin van het leven als in de gevangenis. Mij is er duidelijk geworden hoezeer mensen op elkaar lijken. Uiteindelijk maken we ons allemaal druk om dezelfde zaken: ben ik een goede partner? Is de band met mijn kinderen goed? Wordt er van mij gehouden? Of je man of vrouw bent maakt daarvoor ook niet uit; gedetineerden zijn net zo gevoelig als een gemiddelde vrouw. En we modderen allemaal maar wat aan. De een lukt het alleen beter dan de ander.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden