InterviewPausverhalen van Rik Felderhof

Wat bespreekt de paus met zijn pedicure? Rik Felderhof (72) fantaseert erop los

Tekeningen uit het boekje van Rik Felderhof. De pedicure van de paus en de tuinman (of 'tuinnon') van de paus. Ze zijn gemaakt door Jos Thommassen. Beeld Jos Thommassen.
Tekeningen uit het boekje van Rik Felderhof. De pedicure van de paus en de tuinman (of 'tuinnon') van de paus. Ze zijn gemaakt door Jos Thommassen.Beeld Jos Thommassen.

Wat bespreekt de paus allemaal met zijn bedienden? Rik Felderhof fantaseerde erop los en schreef het op in The Vatican Tales. “De verhalen zijn parabels, een soort sprookjes.”

Ik was net bezig de vogeltjes te voeren. Het is een heerlijke dag!” Rik Felderhof (72) klinkt opgewekt aan de telefoon. Hij is al een tijdje niet meer op televisie te zien, maar de oud-presentator vermaakt zich prima in zijn huis in Blaricum. Het grote publiek kent hem vooral als presentator van ‘Villa Felderhof’, waarin hij bekende Nederlanders ontving in een villa in Zuid-Frankrijk.

Tegenwoordig wijdt hij zich aan het schrijven, onder zijn pseudoniem Richard Ravelli. Zijn nieuwste creatie is een bijzondere: ‘The Vatican Tales’, waarin Felderhof – die overigens niet katholiek is – in de huid kruipt van de paus. In twaalf verzonnen verhalen voert de Heilige Vader gesprekken met zijn bedienden, zoals de pedicure, een zuster die als ‘tuinnon’ werkt, de chauffeur, de tandarts en de kleermaker. Het zijn korte, eenvoudige verhaaltjes met grappige tekeningen, waarin toch serieuze onderwerpen worden aangesneden: homoseksualiteit in de kerk, geloofstwijfel en het verstrijken van de tijd. De paus luistert, en vertelt openhartig. De naam Franciscus valt nergens, maar uit de tekeningen blijkt dat het wel degelijk over de huidige bisschop van Rome gaat.

“Ik had een anekdote geschreven voor een reisgids, waarin de paus in gesprek gaat met een banketbakker. Een vriend zei toen tegen mij: ‘De paus heeft ook een kleermaker, een chauffeur, een pedicure en een kapper. Waarom schrijf je daar geen verhalen over?’ Ik dacht: ik probeer het gewoon, en ik begon met de pedicure van de paus. Ik heb mijn ogen dichtgedaan en rustig geluisterd naar de golfjes die op het strandje tegen de kustlijn aan klotsten. Toen zag ik de pedicure zo voor me. Ze moest iets aan haar voet hebben, ze moest vertekend zijn. Ik zag een driewielfiets met ontheffing voor het Sint Pietersplein, en al die kardinalen die ze moet behandelen. En dan raakt ze aan de praat met de paus.”

Rik felderhof. Beeld Leandro Bistolfi.
Rik felderhof.Beeld Leandro Bistolfi.

U bent gereformeerd opgevoed. Waar komt uw fascinatie met de katholieke kerk vandaan?

“Die heb ik al sinds mijn jeugd. Ik ging graag met vriendjes mee naar de mis, ik hield van de kaarsen, de rituelen en de gewaden. We hadden ook een buurman die priestergewaden maakte, dat was ook fascinerend om te zien. Hij vroeg me een keer of ik een draad in het gewaad wilde maken. Dat deed ik, en toen zei hij grappend: ‘O, wat erg, nu zit er een gereformeerde draad in een katholiek gewaad!’”

Hoe typeert u de huidige paus?

“Als een hele aimabele man, die zijn taak als zwaar ervaart. Ik denk dat hij het gevoel heeft dat hij niet kan voldoen aan alle verwachtingen. Hij is niet arrogant, integendeel: hij voelt de last op zijn rug. In mijn boek zegt hij ook tegen zijn chauffeur: ‘als ik in de spiegel kijk, zie ik een man die zijn leven heeft geofferd voor de kerk, maar die waarschijnlijk net zo eenzaam is als God’.”

De paus in uw boek is progressief. Homoseksuelen zijn welkom in de kerk, en hij spreekt openlijk over geloofstwijfel.

Ja, hij gaat bijvoorbeeld in discussie met een zuster die als tuinman werkt, over de vraag of lesbiennes ook welkom moeten zijn in de kerk. De zuster is brutaal en recalcitrant, en ze is moedig door tegen de paus te zeggen dat ze, als ze het opnieuw zou kunnen doen, misschien wel verliefd zou worden op een vrouw.

“Dan laat ik de paus zeggen dat God geen selectiebeleid bij de hemelpoort heeft op grond van geaardheid. Dat vind ik prettig, omdat ik wil dat de paus dat zou zeggen. Dat is ook een beetje de dominee in mij.”

In verhalen van maar een paar pagina’s snijdt u de meest serieuze onderwerpen aan. Waarom heeft u voor die vorm gekozen?

“Omdat het toegankelijk is. Religie is een complex onderwerp waar mensen honderden jaren op gestudeerd hebben en theologische diepgravende verhandelingen over hebben geschreven. Dat is voor de leek niet meer te volgen, dan drijf je af van de boodschap. De verhalen in dit boek zijn parabels, een soort sprookjes, en die werken goed. De kracht zit hem in de simpelheid van de beelden en de taal, dat leest prettig. Dan is het een soort aangenaam taartje wat je tot je kunt nemen, met een gedachte waar je later nog eens over na kunt denken. Bij een glas wijn, of voor het slapengaan.”

Wilt u lezers een boodschap over het geloof meegeven?

“Ik wilde vooral bemoedigende verhalen schrijven die tot nadenken stemmen. Er is altijd behoefte aan hoop, aan bemoediging, aan troost. Als je kunt geloven dan mag je jezelf gelukkig prijzen, omdat je iets hebt om op terug te vallen, of dagelijks mee bezig te zijn. Of iets om je op te verheugen na de dood. Je hebt als gelovige veel meer opties. Mijn eigen geloof bestaat vooral uit verbazing over de variëteit en het wonderbaarlijke van de schepping. De tuin is mijn kerk. Ik ben geen lid van een kerkgemeenschap, dat past niet bij mij, ik wil vrij zijn.”

Aan het eind van het boek verschijnt Jezus aan het sterfbed van de paus. ‘De mensen dachten God niet meer nodig te hebben’, zegt hij, ‘u ziet waartoe deze hoogmoed heeft geleid. Tot chaos, gulzigheid, angst en agressie. En tot verering van afgoden als Goud, Geld en Olie. Bezit en Status.’ Ziet u het zo somber in?

“Zoals wij nu met elkaar leven, dat kan niet meer. Het moet altijd maar meer zijn, het draait altijd om economische groei. Laten we wat meer kijken naar ons welzijn. De regering van Bhutan baseert beleid niet op het bruto nationaal product, maar het bruto nationaal geluk, ze doen alles om onze inwoners gelukkig te maken.

“Dat vind ik een prachtige switch van denken. Daar moeten wij ook naartoe, we moeten ons meer bekommeren om kwetsbare mensen. We zijn zo verhard.”

Kan religie helpen?

“De kerken zouden het voortouw moeten nemen. Iemand als de paus heeft een enorme invloed, in Zuid-Amerika geloven nog miljoenen mensen dat hij de plaatsbekleder van Christus is. Het is spijtig dat de protestanten geen paus hebben, maar eigenlijk is de paus van iedereen. Franciscus doet al veel goede dingen, ik ben fan. Maar hij zou zijn gezag nog meer kunnen gebruiken om verandering te bewerkstelligen. Kom op, neem stelling.”

Inmiddels bent u al bezig met het tweede deel. Wie zijn de nieuwe pauselijke gesprekspartners?

“Het tweede deel draait het meer om zijn familie. Hij praat met zijn zus, die vindt het hoog tijd dat er een vrouwelijke paus komt. Stel je voor dat Jezus een vrouw was geweest, niet Jezus maar Jessica? Dan was de paus dus een vrouw geweest. Hij spreekt ook met zijn logopediste uit Tanzania, over cultuurverschillen. Over zwart en wit, arm en rijk. Zo fantaseer ik verder.

“De verhaaltjes zijn heel geschikt om te dramatiseren voor televisie, je hebt maar twee acteurs nodig per scène. Ik hoop dat het me lukt om dat voor elkaar te krijgen. Perfect voor de zondagavond. Jan Slagter (directeur van omroep MAX, red.) heeft er wel een goede neus voor, die zou een goede kardinaal kunnen spelen. Misschien kunnen we hem zo over de streep trekken.”

Richard Ravelli/Collettivo Romano, ­‘The Vatican Tales. Anekdotes uit de hofhouding van de paus.’ TVF International, € 9,90.

Luister ook naar: de Trouw-podcast ‘De Roomse Loper’ : Beiroet, Jan Karel van Spanje & wat is er mis met de vorige paus?

In de podcast De Roomse Loper praten Trouw-redacteur Stijn Fens en Vaticaankenner Christian van der Heijden u bij over de stand van zaken in de katholieke wereld.

Lees ook:

‘Ik ben fan: deze paus is pastoraal en missionair’

Jan Hendriks is sinds 1 juni bisschop van Haarlem-Amsterdam. Hij wil dat de kerk zichtbaarder wordt in de samenleving. Maar hoe doe je dat als je minder geld hebt en de kudde gelovigen almaar kleiner wordt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden