Een Koeweiter tijdens de internationale boekenbeurs in Koeweit-stad in 2017.

Interview Islam

Waarom deze Koeweiter niet meer in Allah gelooft: ‘Hij is een tiran’

Een Koeweiter tijdens de internationale boekenbeurs in Koeweit-stad in 2017. Beeld AFP

Afvalligheid is in de islamitische wereld een gevaarlijke zaak, ook in Koeweit. Journalist Eva Ludemann sprak voor haar boek ‘#Arabier&Seculier’ met een 35-jarige niet-moslim uit Koeweit. In deze voorpublicatie vertelt hij waarom hij niet meer in Allah gelooft.

Koeweit is de meest vrije van de Arabische staten in de Golf. Of beter gezegd: het is het minst onvrije land in die regio. Koeweit heeft een daadwerkelijk gekozen parlement, waarin sinds 2005 ook vrouwen kunnen worden gekozen. Maar de premier wordt benoemd door een bijna almachtige emir, Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, ook wel Al-Sabah de Vierde. Artikelen 35, 36 en 37 van de grondwet van Koeweit garanderen absolute vrijheid van geloof, meningsuiting en pers. Maar dat is niet meer dan een lippendienst, want die vrijheid geldt alleen mits die in overeenstemming is met de islam.

Het is typisch voor Koeweit, zucht AJ uit Koeweit-stad door de telefoon via de versleutelde app Telegram. Hij wil niet met zijn naam in de krant, vanwege de repercussies die dat kan hebben. Het Koeweitse regime is sinds de Arabische Lente in 2011 strenger geworden voor non-conformisten zoals hij. Machthebbers zijn angstig dat volksopstanden het gezag in gevaar kunnen brengen. Diverse Koeweiters zijn jarenlang in de cel gezet voor een tweet of opmerking over religie op Facebook. 

Boekverbranding

Vorig jaar organiseerde het ministerie van informatie een boekverbranding, in totaal werden 4590 boeken verboden wegens ‘opruiing’. Van ‘De kleine zeemeermin’ (Disney) tot titels van Nobelprijswinnaars als ‘Honderd jaar eenzaamheid’ (Garcia Márquez) en ‘De kinderen van Gebelawi’ (Naguib Mahfouz). Toen Koeweiters tegen het boekenverbod demonstreerden, verklaarde het ministerie dat in Koeweit geen boeken worden verboden. De boeken zijn overigens via internet nog altijd te bestellen.

AJ snuift. “Zo gaat dat hier”, zegt hij. “Alle Koeweiters hebben twee gezichten. Aan de ene kant doen ze alles wat Allah heeft verboden, aan de andere kant kijken ze daar een ander op aan en beroepen ze zich op de islam.” AJ is 35 jaar, ongehuwd en hij werkt in de financiële sector.

Religie en cultuur zijn in Koeweit niet gescheiden?

“Absoluut niet, ze zijn één geworden, een giftige mix. Allah heeft ook twee gezichten. Aan de ene kant is hij barmhartig, aan de andere kant schept hij er genoegen in de mens te martelen. Dat stoorde mij zo, dat ik de boeken indook om verklaringen te zoeken. Toen begonnen er vragen te komen.

“Astaqfir Allah, vergeef mij God, bad ik de afgelopen jaren de hele tijd, maar mijn gedachten gingen hun eigen leven leiden, ik kon ze niet tegengaan. Vooral in het begin was ik zo verschrikkelijk bang. Wat zou er van mij worden na mijn dood? Als klein kind al had ik de straffen gehoord voor ‘slechte’ moslims; ik zou kokend bloed moeten drinken en eeuwig worden verteerd door hitte. Op de dag des oordeels zou ik horen dat ik vijftigduizend jaar in de zon zou moeten staan, dat ik naar de hel zou gaan. Ik was echt doodsbenauwd, je kunt je dat niet voorstellen.

“Tegelijkertijd dacht ik: profeet Mohammed had elf vrouwen, slaven, slavinnen, hij was gewelddadig, wreed, moordlustig. Waar is de barmhartige Allah in Mohammed? Ik zag het simpelweg niet. Zo begon het eigenlijk echt. Ik las en ik las, maar ik kreeg alleen maar meer vragen. Waarom heeft Allah al onze gebeden nodig? Waarom moeten we vijf keer per dag bidden?”

Je had existentiële vragen?

“Ja, ik wilde weten waarom alles zo moest, zo streng, zoals de islam stelt. Voor werkelijk álles zijn regels. Neem iets simpels als naar de wc gaan. Eerst moet je een gebedje zeggen: bismillahi Allahumma inni audhubika minal khubsi wal khabais, ‘In naam van Allah, ik verzoek u om bescherming tegen alle slechte daden en geesten’. Je moet met je linkervoet als eerste naar binnengaan, je mag op de wc niet praten, je moet met je linkerhand afvegen en met je rechtervoet als eerste de wc weer verlaten, terwijl je Allah met een gebedje bedankt. Als je dat niet goed doet, ga je naar de hel. Dat heeft toch niets met God te maken? Het draait allemaal om de vorm, maar waar is de inhoud? Ik kwam uiteindelijk tot de conclusie dat Allah ontiegelijk menselijk is, hij is de ultieme bedoeïenensjeik. Tribaal, wreed en dominant. Dat was vier jaar geleden, het moment dat ik echt niet meer in Allah geloofde.”

Je werd atheïst?

“Dat ben ik inderdaad eventjes geweest. Maar ik voelde dat er toch iets was, iets dat ons al die prachtige dingen om ons heen heeft gegeven. Een bron, die zelf is ontstaan zonder bron. Ik ging meer en meer lezen over Jezus. Ik voelde dat Jezus liefde was, hij gaf mij mijn zelfvertrouwen terug.”

Je werd christen?

“Nee, ik houd niet van die hokjesgeest, waarom zou ik mijzelf een etiket opplakken? Ik houd van Jezus, maar op mijn eigen manier. Ik heb geen kerk nodig, geen Bijbel. Ik geloof zoals ik dat zelf wil, ik voel zijn liefde, en die vertolk ik naar de mensen om mij heen.”

Heb je aan je familie verteld dat je niet langer in Allah gelooft?

“Niet met zoveel woorden, dat gaat hier niet. En ik lever nooit kritiek op de islam, dat is gevaarlijk. Je kunt er lang voor in de gevangenis belanden en je wordt door iedereen uitgekotst, je kinderen worden je afgenomen, je partner dumpt je. Maar ik discussieer wel met mijn vader over God en religie. Weet je, zoveel mensen hier hebben geen persoonlijke relatie met God. Angst voor wat na hun dood met ze zal gebeuren, bepaalt alles. Dát is hun drijfveer.”

Heb je online contact met anderen die er net zo over denken?

“Ja, het internet heeft hier alles veranderd, ik heb mensen ontmoet die net zo denken over religie als ik. Zonder internet was iedereen hier geweest zoals die lui van Daesh (IS, red.). Die lezen niet, analyseren niet, ze denken alleen aan seks, aan die maagden in de hemel die ze zijn beloofd. Weet je, mijn broer is 23 jaar en ik zie dat hij echt anders is dan ik op die leeftijd. Hij stelt vragen, is toleranter, accepteert andere ideeën veel makkelijker. Dat komt volgens mij vooral door internet en sociale media.

“Ik zie een mentaliteitsverandering in de jongeren om mij heen, ze zijn nu verbonden met de hele wereld, ze ontmoeten online andere mensen van over de hele aardbol, met heel andere religies en ideeën. Ik denk dat daardoor de mystieke islam hier enorm is toegenomen, jongeren lezen veel Rumi en Kahlil Gibran. Er is een soort nieuw bewustzijn, ze willen zelf bepalen hoe ze geloven. Maar ze geloven nog wel in Allah. Daarmee zijn ze aan de veilige kant, denken ze. Ze gaan in elk geval niet naar de hel.”

Denk je dat de gewelddadige islam zal verdwijnen?

“Ik hoop het. Weet je, het Oude Testament is ook zeer gewelddadig, maar dat is niet het letterlijke woord van God. Tenminste, nu niet meer, vroeger dachten christenen ook dat de Bijbel het woord van God was. Christenen zijn ook zeer gewelddadig geweest. Dat is nu meestal niet meer zo. Maar de Koran is nog altijd goddelijk, elke letter komt van Allah, denken moslims, en die moeten ze met geweld verdedigen tegen ongelovigen, tegen niet-moslims. Tegelijkertijd willen mensen vrede en vrijheid, ook van religie. Ze willen religie op hun eigen manier belijden. Ik denk dat moslims uiteindelijk wel minder streng gaan geloven, maar daar gaan nog zeker twee generaties overheen.”

De naam van AJ is bekend bij de hoofdredactie.

Arabier en Seculier

In haar net verschenen boek ‘#Arabier&Seculier’ beschrijft Eva Ludemann hoe een groeiende groep jongeren in de Arabische wereld stilletjes afstand neemt van hun moslimgeloof, mede in reactie op het fundamentalistisch geweld van groeperingen als IS én onder invloed van internet en sociale media. Het boek (25 euro, 208 blz.) is verschenen bij uitgeverij Boom.

Lees ook:

De hel voor afvalligen

Ongelovigen in Saudi-Arabië moeten zich voegen naar de ijzeren wet van de islam. Onder schuilnamen roeren ze zich online. Een enkeling lukt het om weg te komen. Trouw sprak met afvallige Saudi’s. 

Je ongeloof delen is niet zo simpel voor een ex-moslim

Ex-moslims kunnen thuis zelden over hun overtuigingen praten. Ze vinden elkaar in geheime facebookgroepen, voor steun, boekentips en gewoon om te lachen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden