Column

Waar vind je in deze wereld van nepnieuws nog een beetje authenticiteit?

Welmoed Vlieger. Beeld Maartje Geels

Een kennis van mij volgt een driedaagse training ‘authenticiteit in leiderschap’. Nog even los van de vraag of authenticiteit aan te leren is, vind ik zijn actie ergens toch ook wel begrijpelijk. 

Waar vind je in deze wereld, waarin nepnieuws, oppervlakkigheid en opportunisme aan de orde van de dag zijn, eigenlijk nog waarheid en echtheid? Hoe weet je wat betrouwbaar is en wat niet, wat authentiek en oprecht is?

Voor mijn promotieonderzoek lees ik nu een boek van de Franse filosoof Alain Badiou over de apostel Paulus. Badiou is overtuigd atheïst en, zoals hij zelf zegt, niet geïnteresseerd in de inhoud van Paulus’ boodschap, maar puur en alleen in de vorm ervan. Dit heeft alles te maken met Badiou’s grote fascinatie voor het begrip waarheid. En ook hij weet wel: waarheid is vandaag de dag bepaald geen populair thema. Ieder mens heeft immers zijn eigen versie van wat waar is, dat heeft de geschiedenis duidelijk aangetoond en we zien het dagelijks in de media. Toch?

Badiou verzet zich precies tegen deze postmoderne gedachte dat ‘ieder zijn eigen waarheid heeft’, en beroept zich hierbij op Paulus. Voor Paulus is waarheid geen kwestie van kennis en (zeker) weten maar van trouw blijven aan een beslissende gebeurtenis in je leven, een ervaring die je tot een subject, een individu maakt. Voor Paulus was dit zijn ervaring op de weg naar Damascus, waarbij hij van Saulus tot Paulus werd. 

Kenmerkend voor deze ervaring is dat niet de kruisiging maar juist de verrijzenis van Christus centraal staat. Door de verkondiging hiervan kon die verrijzenis zich, aldus Badiou, aan mensen ‘herhalen’ waardoor ook zij waarachtig subject werden, en daardoor vrij.

Vinger op de zere plek

Hoe intrigerend ik het onderwerp ook vind, ik moest enorm wennen aan de complexe taal en ietwat geagiteerde stijl van Badiou. Tot ik op de volgende zin stuitte: ‘Alles welbeschouwd leert Paulus ons dat niet machtsvertoon van belang is, en voorbeeldige levens evenmin, maar wel waartoe een overtuiging in staat is, hier, nu en voor altijd.’ Hier legt Badiou wat mij betreft de vinger exact op de zere plek.

Wij moderne mensen denken te leven in een vrije, geïndividualiseerde samenleving, waar ieder zijn ding kan doen en zichzelf mag zijn. Maar als je om je heen kijkt blijkt die individualiteit doorgaans flinterdun te zijn. We rennen en masse achter de mode, de opiniemakers, de nieuwsfeiten aan, steeds op zoek naar wat de ander ons voorschrijft. En waarom? Omdat heel veel mensen op het niveau van de diepere waarden en overtuigingen geen grond meer onder de voeten hebben, geen weerbaarheid kennen. Door het verlies van binding met levensbeschouwelijke bronnen en tradities is ieder op zichzelf aangewezen. 

Is dat erg? Toch wel, denk ik. Zonder diepere opvattingen en overtuigingen worden mensen gemakkelijk speelbal van externe krachten. De reserve om, als subject, kritisch op anderen te kunnen reageren is er eenvoudigweg niet. Autoritaire leiders, die nu overal in het westen opstaan en met veel retoriek en borstklopperij gouden bergen beloven, varen er wel bij.

Dat er ook mensen zijn die ons leren dat niet machtsvertoon van belang is, maar het hebben van innerlijke overtuigingen, die richting aan ons handelen geven en diepte schenken aan wie we zijn – dat is waar authenticiteit volgens mij over gaat.

Filosoof Welmoed Vlieger (1976) studeerde wetenschap van godsdienst en levensbeschouwing, en ook wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam. Hier leest u haar eerdere columns.

Lees ook:

Wie is uiteindelijk geen verloren zoon?

Laatst vond ik in mijn brievenbus een grote envelop. Er zat een boekje in met de titel ‘De terugkeer van de verloren zoon’. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden