In de schaduw van de minaretEildert Mulder

Waar steeg Mohammed ten hemel op: in Jeruzalem of Mekka?

Je bent al de ‘hoeder van de twee heiligdommen’. Wat wil je nog meer als koning van Saudi-Arabië? Meer! Bijvoorbeeld een derde heilige plaats. Rupsje-nooit-genoeg. Onlangs meldde de Saudische krant Okaz dat Mohammed niet vanuit Jeruzalem maar Mekka zijn vermaarde hemelreis maakte. Dat zou blijken uit oude geschriften. Een klap in het gezicht van de Palestijnen, die al tobben over de romance tussen Saudi-Arabië en Israël. En nu ook nog eens die aanval op hun nationale symbool, de Rotskoepel in Jeruzalem, tot nu toe algemeen aanvaard als startpunt van Mohammeds tocht. Op basis van weer ­andere oude geschriften.

Een eeuw geleden verenigde het Saudische koningshuis het grootste deel van het Arabische schiereiland, na een reeks woestijnoorlogen. Hoofdprijs: Mekka en Medina. Koning Abd al-Aziz werd de ‘hoeder’ van die twee pelgrimssteden. Volgens de overlevering is de profeet in Mekka geboren en in Medina begraven. De islam kent nog een derde heilige plaats, de ‘Haram Sharief’ in Jeruzalem. Op dat grote rechthoekige terrein in de oude stad van Jeruzalem staan de Aqsamoskee en de Rotskoepel. Ooit stond daar de tempel van Herodes. Mohammeds hemelreis zou zijn begonnen vanaf de rots waarboven de Koepel is gebouwd, op een gevleugeld ‘paard’ dat hem ook weer terugbracht. Het verhaal is een uitwerking van een summiere mededeling in de Koran.

De Rotskoepel is eind zevende eeuw gebouwd door kalief Abd al-Malik. Het monument bevat een tekst die bestaat uit Koranverzen. Het is een felle aanval op de drie-eenheid, bron van twist binnen de vroege christenheid, waarin de Koran resoluut partij kiest: Jezus was een profeet, geen zoon van God. De Rotskoepel is geen moskee, maar wat wel? In de overlevering is hij verbonden geraakt aan het verhaal van ‘Mohammeds hemelreis’. Maar de Koepel-teksten noemen dat avontuur niet.

De Rotskoepel in Jerusalem in november dit jaar.Beeld AFP

Al van oudsher steken pelgrimssteden elkaar naar de kroon

Op die bewuste rots zou de voetafdruk van Mohammed zichtbaar zijn, van toen hij het hemelse rijdier besteeg. En nu geeft dus die Saudische krant Mekka de eer. Want in het stadje Djirana, net buiten de heilige zone van Mekka, zou zich de ruïne bevinden van een moskee die ook Al-Aqsa heet, de naam die de Koran noemt. Geen primeur van Okaz, want drie jaar geleden wees de Syrische geleerde Nabil al-Fayyad er al op.

Het herkauwde bericht is ook een schop tegen het Jordaanse koningshuis, de voormalige ‘hoeder van de twee heiligdommen’, in 1924 verdreven uit Mekka en Medina. Het beheert nog wel sinds 1917 de Haram Sharief in Jeruzalem. Saudi-Arabië aast eveneens op een rol in dat heiligdom. Misschien gebruikt het Fayyads ontdekking als drukmiddel: als wij niet welkom zijn in Jeruzalem dan halen wij Mohammeds hemelreis naar Mekka.

Al van oudsher steken pelgrimssteden elkaar naar de kroon. Eerst vooral Mekka, Medina, Jeruzalem en het Irakese Nadjaf. Later dienden zich nog andere mededingers aan. Mekka won, als eerste onder gelijken. Hoe meer pelgrims, hoe meer geld en prestige. De Iraanse stad Qom deed begin deze eeuw goede zaken toen ayatollahs meldden dat daar binnenkort de ‘verborgen imam’ zou verschijnen, al dan niet met Jezus, als opmaat voor de jongste dag. De pelgrims stroomden toe. Jezus komt ook terug in Damascus.

En nu stunt Mekka met het alternatieve nieuws over de hemelreis. Misschien wordt kroonprins en zaag-moordenaar Mohammed Bin Salman nog eens de hoeder van drie heiligdommen in plaats van twee. Het zal zijn bedorven ego strelen.

In In de schaduw van de minaret leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Lees ook:

De sobere hadj is een financiële én ideologische aderlating voor Saudi-Arabië

In Saudi-Arabië werd ook dit jaar de hadj gehouden, de jaarlijkse pelgrimstocht naar Mekka. Door corona ging die er net even anders aan toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden