Religie & Filosofie Protestantisme

Vrijgemaakt-gereformeerden zijn verdeeld over vrouwen en kerkfusie

De gereformeerd-vrijgemaakte kerk wordt minder behoudend, maar daar is niet iedereen het mee eens. In Ten Boer heeft het conflict over de koers ertoe geleid dat de voltallige kerkeraad is opgestapt.

De gereformeerd-vrijgemaakte kerk in het Groningse Ten Boer zit al een paar jaar zonder dominee, en sinds vorige week heeft ze ook geen kerkeraad meer. Niettemin was de kerk afgelopen zondag goed gevuld, zegt predikant Kees van Dusseldorp, die gastpredikant was in Ten Boer. “Juist in zo’n moeilijke tijd is er verlangen naar God, en behoefte om emoties te delen”, zegt hij.

Van Dusseldorp is dominee in Schildwolde, een kwartiertje rijden van Ten Boer. Hij moet er nu als kerkvisitator (een externe toezichthouder) voor zorgen dat de vrijgemaakte gemeente in Ten Boer door kan, ook al heeft ze geen kerkeraad meer. Vanavond vergadert het regionale kerkbestuur over hoe het verder moet.

De gemeente in Ten Boer – of misschien beter: de kerkeraad van die gemeente – is binnen de orthodoxe vrijgemaakte kerk met zijn circa 115.000 leden, al jarenlang van de behoudende soort. Er is angst voor verwatering van de orthodoxe leer. Moderne liederen mogen in de diensten beperkt worden gezongen. In de kerkeraad worden alleen mannen toegelaten en het kerkbestuur in Ten Boer vindt dat dat ook in andere vrijgemaakte kerken zo moet zijn. 

Zeventien bezwaarschriften

Daar wringt hem de schoen. In 2017 besloot het landelijke kerkbestuur van de sinds 2003 krimpende Gereformeerde Kerken vrijgemaakt, plaatselijke gemeenten de vrijheid te geven vrouwen toe te laten in het ambt van ouderling, diaken en predikant. De kerkeraad in Ten Boer schreef meteen een bezwaarschrift. Op de synode komend voorjaar wordt er weer over de vrouwenkwestie gesproken. Want die veroorzaakt ook elders in het vrijgemaakte land voor onrust. Zeventien van de 263 gemeenten vinden dat de synode het besluit over vrouwen terug moet draaien.

Ook een andere ontwikkeling baart het behoudende deel in Ten Boer en daarbuiten zorgen: de aanstaande hereniging met de Nederlands-gereformeerde Kerken, die in 1967 uit de vrijgemaakte kerk zijn gestapt. De ongeveer 33.000 Nederlands-gereformeerden zijn net iets minder behoudend dan de vrijgemaakten. Vrouwen mogen er sinds tien jaar ­dominee worden, bijvoorbeeld. In 2023 moet de eenwording een feit zijn.

Uit onvrede met de landelijke vernieuwende lijn, hebben verontruste vrijgemaakten in 2003 en in 2009 twee nieuwe kerkgenootschappen opgericht. Ook twee emeritus-predikanten uit Ten Boer zijn daarnaar overgestapt. Zij riepen destijds hun gemeente op hetzelfde te doen. Enkele tientallen leden deden dat, maar de gemeente als geheel gaf geen gehoor aan deze oproep.

Bescheiden uittocht

Die gemeente van nu circa vijfhonderd leden is niet per se heel vooruitstrevend. Maar een groot deel vindt wel dat er ruimte moet zijn voor andere standpunten. En die is er niet, de kerkeraad wenst vast te houden aan het ‘principieel-gereformeerde spoor’ dat vroeger zo vanzelfsprekend was. Ook heeft ze er altijd voor gezorgd dat er alleen geestverwanten verkiesbaar werden gesteld voor de kerkeraad. Omdat ze geen gehoor kregen, wendden bezorgde kerkleden zich tot externe toezichthouders. De kerkeraad concludeerde dat het onmogelijk was op een lijn te komen en legde het werk neer.

Met die drastische stap is Ten Boer een uitzondering. Maar met name het vrouwenstandpunt blijft in de gereformeerd-vrijgemaakte kerk voor weerstand zorgen. Weliswaar bij een minderheid, maar die heeft in de nieuwe afgescheiden kerkgenootschappen wel een alternatief.

Van plaatselijke kerken is nog niet bekend dat ze in hun geheel willen overstappen, ook de kerkeraad van Ten Boer heeft dat niet uitgesproken. Maar in vrijgemaakte kring wordt wel rekening gehouden met een bescheiden uittocht van individuele kerkleden.

Hoe staat het met de vrijgemaakte vrouw?

In ongeveer tweederde van de gereformeerd-vrijgemaakte kerken is het voor vrouwen inmiddels mogelijk ouderling of diaken te worden, en in Dronten stond begin dit jaar voor het eerst een vrouw op de kansel. De cijfers zijn afkomstig van onderzoek van het Praktijkcentrum van de gereformeerd-vrijgemaakte kerk. Van de 263 kerken deden er 145 mee aan dit onderzoek. Vrijgemaakte kerken die al samenwerken met Nederlands-gereformeerden, geven aan dat het openstellen van het ambt voor vrouwen de relatie bevordert.

Lees ook:

De gereformeerd-vrijgemaakte kerken zijn niet langer vrijgemaakt

De gereformeerd-vrijgemaakte kerken verliezen de aanduiding ‘vrijgemaakt’ nu ze gaan fuseren met de iets minder behoudende Nederlands gereformeerden. Met de fusie komt er nog meer vernieuwing.

Worstelen met de vrouwelijke dominee

Orthodox-protestanten denken verschillend over de rol van de vrouw in de kerk. Dat wringt soms in samenwerkingsverbanden. Waarom mogen vrouwen wel of geen dominee worden?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden