null Beeld

MinaretEildert Mulder

Voor Palestijnse namaakkoepel is zogenaamd geen vergunning. Repressie kan zielig zijn

Eildert Mulder

Symbolen kunnen politieke en religieuze omwentelingen trots overleven. De Palestijnen mogen in hun strijd met Israël alle oorlogen, opstanden en onderhandelingen hebben verloren, het beeldbepalende monument van Jeruzalem blijft hun Rotskoepel.

De hevig betwiste stad mag zich sinds enige maanden zelfs verheugen in het bezit van twee Rotskoepels. Maar aan die luxe komt binnenkort een einde, als het aan de bestuurders van Jeruzalem ligt. Er is nog een gerechtelijke goedkeuring nodig. Maar als die er is dan verdwijnt de namaak-koepel in de Palestijnse wijk Beit Safafa. Tot vreugde van naburige joodse nederzettingen.

Het mysterieuze, hooggelegen bouwsel

Dat doet niets af aan de status van de echte Rotskoepel. Natuurlijk zijn er andere bouwsels in Jeruzalem met grote symboolwaarde, zoals de Klaagmuur van de joden en de Kerk van het Heilige Graf van de christenen. Maar die zijn minder zichtbaar dan de hooggelegen Rotskoepel met zijn gouden plaatwerk. Het mysterieuze bouwsel hoort bij Jeruzalem als de Eiffeltoren bij Parijs, het Parthenon bij Athene, de piramiden bij Egypte en de islamitische Taj Mahal bij het overwegend hindoeïstische India.

Een moskee is de Rotskoepel niet. Hij heeft iets van koepelgraven in Irak en Iran. Het intrigerende monument was zelfs nog een kerk toen de middeleeuwse kruisridders de dienst uitmaakten in Jeruzalem. Over de rots waarboven de koepel is gebouwd bestaan talloze legendes. Was het de plek waar Adam aan de dieren hun namen gaf? Stond Abraham hier op het punt zijn zoon te offeren? Was dit de plaats waar Mohammeds reis naar de hemel begon op een soort vliegend paard? Stond hier de door de Romeinen verwoeste tempel van Herodes? Dat laatste klopt en voegt religieuze springstof toe aan het Palestijns-Israëlische conflict.

Jezus was geen zoon van God

Belangrijk is een spreuk binnen het gebouw. Het is een compilatie van Koranverzen over Jezus en een felle aanval op christenen: Jezus was geen zoon van God maar diens knecht en gezant. Het is de oerknal van de islam. De Rotskoepel is eind zevende eeuw gebouwd. De opdrachtgever was ‘vorst van de gelovigen’ Abd Al-Malik. Verwachtte hij de spoedige wederkomst van Jezus en wilde hij hem gepast ontvangen? Er zijn geleerden die dat denken.

Mohammeds hemelreis is pas later aan de Rotskoepel verbonden. Recent is een theorie dat de profeet niet vanuit Jeruzalem zijn ruimtereis zou zijn begonnen, maar vanuit een moskee in de buurt van Mekka. Deze nieuwe zienswijze past goed in de oeroude jaloezie tussen de bedevaartsoorden Jeruzalem en Mekka, die teruggaat tot de begintijd van de islam.

Prent aan de muur

In de moderne tijd is de Rotskoepel vooral een Palestijns symbool. Een beetje Palestijn, of die nou woont in Israël, Jeruzalem, de Palestijnse gebieden of een vluchtelingenkamp in de buurlanden, heeft thuis wel een prent van de Rotskoepel aan de muur. Ook hedendaagse Palestijnse godshuizen krijgen soms een goudkleurige koepel. Zoals de Abd Al-Rahman-moskee in Beit Safafa.

Dat gebedshuis is ouder dan de staat Israël. Maar de met goudverf beschilderde koepel is nieuw. De moslims van Beit Safafa lagen krom om uitbreiding van het gebouw met een extra verdieping en een namaak-Rotskoepel te bekostigen. Joodse nederzettingen zagen er een gevaarlijk symbool in. Ze kregen het stadsbestuur van Jeruzalem zover Beit Safafa op haar ziel te trappen door te besluiten tot de sloop van de nieuwbouw en de koepel. Zogenaamd omdat er geen bouwvergunning was. Repressie kan zielig zijn.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden