ReportageVaccinatiegraad

Voor een vaccin moet je in de moskee zijn

De Rotterdamse Kocatepe-moskee, gevestigd in een oud schoolgebouw, is tijdelijk omgetoverd tot vaccinatielocatie. Beeld Otto Snoek
De Rotterdamse Kocatepe-moskee, gevestigd in een oud schoolgebouw, is tijdelijk omgetoverd tot vaccinatielocatie.Beeld Otto Snoek

In de Kocatepe-moskee in de Rotterdamse Afrikaanderwijk kunnen buurtbewoners terecht voor een coronaprik. De moskee en zorginstanties werken er samen om vaccineren aantrekkelijk te maken.

Bas Roetman

Ze had al eerder een vaccinatie-afspraak, maar die zegde ze af omdat ze te ­zenuwachtig was. Nu zit de prik er toch in. Fatma Çelik (62), bruine bloes en spijkerbroek, zit in de gang van de Kocatepe-moskee in Rotterdam, geflankeerd door een boodschappentas. Ze heeft net haar eerste dosis van het Pfizer-vaccin gekregen. “Ik heb lang getwijfeld, veel mensen zeiden dat de prik nare bijwerkingen zou hebben. Maar ik ben toch maar gegaan. Mijn zoon zei: ‘Mama, doe het nou maar’, en mijn vriendinnen hebben me aangemoedigd.”

De moskee in de Afrikaanderwijk in het stadsdeel Feijenoord is gevestigd in een oud schoolgebouw. Op deze middag is het gebedshuis tijdelijk omgetoverd tot vaccinatielocatie. Het is gezellig druk, er wordt gelachen. Vrijwilligers, gekleed in blauwe hesjes met het logo van de moskee, sturen iedereen de juiste kant op.

Het is de vierde zaterdag dat er in de moskee geprikt wordt, iedere week krijgen honderden mensen er een vaccin. De prikactie is niet ­beperkt tot de moskee zelf: op de Afrikaandermarkt – op een steenworp afstand – vragen artsen aan voorbijgangers of ze al gevaccineerd zijn, en voorzien hen van informatie. Wie wil, kan vervolgens direct naar de moskee om een prik te halen. De GGD, het Erasmus Medisch Centrum, huisartsen en het moskeebestuur werken samen om de vaccinatiegraad in de Afrikaanderwijk te verhogen. In de wijk wonen veel mensen met een migratieachtergrond, een groot deel bestaat uit Turkse en Marokkaanse Nederlanders. Voor hen is het niet altijd vanzelfsprekend om een coronaprik te halen. Een kleine 50 procent van de volwassenen in Feijenoord heeft minstens één prik gehad, in andere delen van Rotterdam is dat 70 procent.

De taalbarrière als vaccinatiedrempel

De lage vaccinatiegraad wordt veroorzaakt doordat mensen tegen een aantal drempels aanlopen, zegt Ismail Güveç, voorzitter van de moskee. Vaderlijk loopt hij door ‘zijn’ gebouw. “Soms lukt het mensen niet om online een afspraak te maken, omdat ze niet goed met de computer overweg kunnen. De taalbarrière speelt ook een rol, mensen die gebrekkig Nederlands spreken begrijpen de medische informatie soms niet. Vaak hebben ze vragen, maar weten ze niet waar ze die moeten stellen.”

Volgens Güveç doen er bovendien via sociale media allerlei verhalen de ronde. “Bijvoorbeeld dat je onvruchtbaar zou worden van het vaccin, of dat er een chip in zou zitten.” Door de taalbarrière wordt dat probleem nog eens verergerd. “Soms nemen mensen alleen nieuws van sociale media in hun eigen taal tot zich, daardoor raken ze makkelijk verkeerd geïnformeerd.”

Het prikken gaat ondertussen gestaag door. Wie de moskee betreedt treft eerst een tafel met twee artsen, duidelijk herkenbaar aan hun witte jassen. Zij verwelkomen de bezoekers en beantwoorden hun vragen.

Na de prik napraten met een kopje thee

Iets verderop, in een oud klaslokaal, checken GGD’ers de papieren en worden de prikken gezet achter witte kamer­schermen. De wijkbewoners hebben de keuze: Pfizer of Janssen. Na de prik wordt er vaak nog wat nagepraat met een kopje thee.

De Turkse Kocatepe-moskee is een van de grootste moskeeën van Nederland, voor de coronacrisis kwamen iedere week zo’n duizend mensen naar het vrijdaggebed. Door de vaccinatie in de moskee te laten plaatsvinden, hopen de organisatoren de twijfelende buurtbewoners over de streep te trekken. “Wij hebben onze moskee aangeboden omdat we een centrale wijkfunctie hebben”, zegt Güveç. “Men voelt zich hier veilig.”

Wat ook helpt, is dat de artsen die voorlichting geven de taal van de doelgroep spreken, vaak Turks of Marokkaans. Bovendien is er een groepseffect: wie eenmaal bij anderen heeft gezien dat het vaccineren veilig en vertrouwd is, besluit eerder om zelf ook een prik te halen.

Een flink deel van de mensen die zich vandaag laten vaccineren is moslim, ze gaan hier of elders in de stad naar de moskee. Het islamitische geloof zou geen barrière moeten zijn om een vaccin te nemen, zegt voorzitter Güvec. “Vaccineren wordt in het geloof juist aangemoedigd. Als mens heb je een verantwoordelijkheid voor jezelf en je omgeving om ziektes te bestrijden. Dat hebben we vanuit de moskee voortdurend benadrukt in onze communicatie, dat staat voorop.”

Eerst registreren, dan prikken. Beeld Otto Snoek
Eerst registreren, dan prikken.Beeld Otto Snoek

De lagere vaccinatiebereidheid onder minderheidsgroepen is onderwerp van studie, ook internationaal. Danielle Jansen van het Universitair Medisch Centrum Groningen is betrokken bij een grootschalig onderzoek naar manieren waarop de vaccinatiebereidheid kan worden verhoogd.

“Om mensen te overtuigen om een prik te nemen moet je het zorgsysteem beter inrichten, waardoor vaccineren makkelijker wordt. Je moet aansluiten bij de leefwereld van mensen, je moet de tijd nemen om hun angsten weg te nemen.”

Jansen juicht de vaccinatie in de moskee daarom alleen maar toe. “Het is heel bewonderenswaardig. Artsen zouden nog veel meer kunnen doen om aan te sluiten bij deze doelgroep. Het zou bijvoorbeeld best zo kunnen zijn dat patiënten in de toekomst voor veel meer medische zaken in de moskee moeten zijn.”

Bang voor het vaccin

Aksumon Duysak (58), zwarte jurk met hoofddoek, moest ook haar angst overwinnen voordat ze zich durfde te laten vaccineren. Ze zit in de gang te wachten na haar eerste prik. “Ik was bang voor het vaccin, ik wil geen enge ziekte krijgen, omdat ik voor mijn zoon moet zorgen. Maar je kunt ook heel ziek worden door corona en sterven, daarom heb ik het toch gedaan. Ik doe het echt voor mijn zoon.”

Duysak woont nu enkele jaren in Nederland, haar zoon volgt hier een opleiding. Haar man woont nog in Turkije, ze leven nu tijdelijk gescheiden. Via de moskee in de wijk Charlois hoorde Duysak dat er in de Kocatepe-moskee geprikt werd. “Het is heel goed dat de ­moskee hiervoor gebruikt wordt, het moet meer zijn dan alleen een gebedsruimte.”

Voorzitter Güveç is trots op het feit dat zoveel mensen alsnog hun prik komen halen. “We kunnen zo’n positieve rol spelen als moskee”, zegt hij lachend. “Het is een win-winsituatie.”

Lees ook:

Een nieuwe fase in de campagne: vaccinatie-twijfelaars bereiken

Nu de meeste zestigplussers zijn geprikt, probeert Volksgezondheid nu ook andere bevolkingsgroepen te bereiken. Imams, dominees en het Nederlands elftal moeten daarbij helpen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden