OverzichtBladen

Voor alles wat je wilt doen, is wel een ethische stroming te vinden

Hij mocht onder de motorkap van de staatsveiligheid kijken. Michael Kowalski kreeg van het ministerie van justitie toestemming om de motor te bestuderen, en te zien op wat voor morele brandstof die draait.

Kowalski ziet een verschil tussen de Duitse en de Nederlandse aanpak. Een gekaapt vliegtuig uit de lucht schieten om te voorkomen dat het zich in een mensenmassa boort, is in Nederland toegestaan. Het Constitutionele Hof van Duitsland heeft dat verboden. Het verschil zit in het ethische concept dat je hanteert. De Duitsers gaan uit van ‘het principe dat een mens nooit een middel mag zijn om een ander doel te bereiken’.

Kowalski komt uitgebreid aan het woord in De Linker Wang. Hij bepleit het model dat in de gezondheidszorg gangbaar is, met ‘een gestructureerd gesprek onder leiding van een geschoolde gespreksleider waar alle deelnemers gezamenlijk een moreel dilemma ontrafelen’. Dat heet moreel beraad.

Die dilemma’s zijn er volop. Deel je het 06-nummer van iemand die naar Syrië is vertrokken, dan traceer je zo iemand makkelijk en kun je hem doden met een drone. Nog zo’n ingewikkelde kwestie: werk je als fatsoenlijke democratie samen met een land dat mensenrechten vertrapt? Kowalski: “Je wilt niet in de positie zijn dat zo’n land over informatie beschikt dat er een aanslag in Nederland kan plaatsvinden en dat je vanwege je hoge morele principes de informatie niet krijgt omdat je niet met dat land spreekt.”

Moreel beraad kan de kwaliteit van een organisatie verbeteren, zegt Kowalski. Waarin die verbetering precies zit, wordt niet duidelijk. Wel vindt Kowalski het “soms te makkelijk om te zeggen dat iets ethisch niet verantwoord is. Want voor alles wat je wilt doen, is wel een ethische stroming te vinden.”

Feitenvrije kritiek op kerken

Op straat schieten ze hem soms aan. U bent toch in de Heer? Stephan Sanders reageert er wat ongemakkelijk op, terwijl hij in de supermarkt loopt te dubben: scharreleieren, of die van Kipster? Maar Sanders weet dat het erbij hoort, hij is de kerk ingestapt, schrijft erover (onder meer in deze krant) en is zo een publieksgelovige geworden.

In Woord & Dienst vertelt hij over dat aspect van zijn leven. Daar hoort inmiddels kerkgang bij. Sanders bezoekt regelmatig een kerk van bondssignatuur, dat wil zeggen: orthodox-calvinistisch, van het type waar vrouwen niet de kansel op mogen.

“Zij zijn daar echt wel heel exegetisch”, vertelt Sanders. “Het is goed, de tekst wordt mij duidelijk uitgelegd, met al zijn haken en ogen. Mensen hebben notitieboekjes en maken aantekeningen van wat de predikant zegt.”

“Tegelijk kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat ik bij een heel intelligente leesclub zit, die op zondag bij elkaar komt. Dat lijkt in de plaats te komen van de overgave aan God.” Sanders is katholiek, en daar komt de preek er bekaaid vanaf, maar wat geeft het. “Je wordt katholiek om de eucharistie, waar Christus present is in brood en wijn. Dat kan helemaal niet en toch is het waar.”

Nu hij de kerkgang er zo'n beetje aan moet geven, qua corona, begeeft hij zich tijdens de hoogmis naar de sportschool, schrijft hij in een column in De nieuwe koers. En ergert hij zich aan de ‘feitenvrije’ kritiek op kerken met hun ‘religieuze privilege’, die de 30-max personen aan hun laars zouden lappen. Hij maakt er korte metten mee. “Het fijne is: dat ‘religieuze privilege’ rijmt op ‘white privilege’ en andere zaken waar een luchtje aan zit.” Daar kunnen journalisten over schrijven zonder checken. “Dat wordt eigenlijk nooit meer charmant gevonden. Behalve als het over kerken gaat.”

Lees verder in ons dossier ‘Bladen’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden