null Beeld
Beeld

Boekrecensiefilosofie

Volgens deze anti-Freud zit er meer tussen je oren dan alleen seks

In bed met een filosoof. Denken over seks.

Damon Young (vertaald door Karl van Klaveren en Indra Nathoe)

Ten Have; 240 blz. €22,99

★★★

De Australische publieksfilosoof Damon Young (1975) is mede-oprichter van The School of Life in zijn geboorteplaats Melbourne. Eerder werden zijn boeken ‘Afgeleid’, ‘De goede lezer’, ‘Filosoferen over beweging en sport’ en ‘Filosoferen in de tuin’ in Nederland uitgebracht.
In zijn jongste boek vraagt Young zich af waarom we niet vaker en vooral beter ‘denken over seks’, want ‘we denken met hetzelfde lijf als waarmee we kezen’.

Zijn voorgangers

Van zijn filosofische voorgangers moet Young het in dat opzicht niet hebben. Je zou verwachten dat ons driftleven, een ‘wirwar van libido, eros en romantiek’, de gedroomde materie is om over te filosoferen. Zoveel paradoxen, zoveel valse verwachtingen, zoveel botsende ervaringen!
Toch werd het onderwerp seks eeuwenlang met smetvrees behandeld door filosofen. Volgens Plato ondermijnde seks de zelfbeheersing die essentieel was voor het goede leven, en christelijke denkers verwierpen elke vorm van seks die niet op voortplanting was gericht.
Enkele eeuwen later choqueerde de libertijn De Sade deze orde door zijn private seksuele genot juist schaamteloos te etaleren. Daarbij conformeerde de geile markies zich echter aan de patriarchale rol van de man als uitbuiter van de vrouw. Psycholoog Freud zag libido als spilpunt van de menselijke ervaring, maar hij verloor uit het oog dat een lichaam voor meer dingen dan alleen seks kan worden gebruikt.

Uitgangspunt

Young opent met een herinnering aan zijn seksuele ontwaken, toen hij een glimp opving van ‘de benen van A’ in het klaslokaal. ‘Aangename buikpijn’ was het gevolg, maar ook een vreemd soort bezitterigheid die nauwelijks iets met de persoon van A zelf te maken had.
Wat gebeurde er precies met onze filosoof? Hij beleefde “het existentiële trauma van de seksualiteit; de manier waarop de kosmos en ik uiteen leken te worden gereten. Het was vertrouwd, maar schokkend; van mij, maar ook vreemd; in mij, maar ook ‘daarbuiten’; het beloofde ultieme voldoening, maar bood weinig meer dan verlangen.”
Deze fundamentele ervaring liet Young niet los. In deze reeks essays belicht hij verschillende filosofische aspecten van seks, soms opgehangen aan zijn eigen bed-ervaringen. Eén essay gaat bijvoorbeeld over hoe Young niet genoeg aandacht en geduld op kon brengen om een attente wurgseks-minnaar te zijn. ‘Je geliefde kelen is geen kleinigheid’, observeert hij droogjes. In een ander essay breekt Young een lans voor masturbatie.

Opvallende passage

“Na vele eeuwen van morele en metafysische verdoemenis; na beschuldigingen van corruptie en zonde; na schaamte en zelfs criminalisering – kortom, na zich lange tijd te hebben voorgedaan als een satanisch personage, heeft masturbatie nu eindelijk zijn masker afgezet om zijn ware gelaat te tonen: Diogenes’ kalme blik.”

Reden om dit boek niet te lezen

Soms prefereert Young de rol van troostende bloemlezer boven die van systematisch denker. In de afzonderlijke essays stelt hij meestal wel heldere vragen over seks aan de orde, maar er is geen sterke overkoepelende vraag die richting geeft. De wens om te ‘denken over seks’ is wel erg globaal. Dat blijkt ook uit Youngs tamelijk algemene conclusie dat seks te complex is om één enkele betekenis te hebben.

Reden om dit boek wel te lezen

Young beschikt over een fijne pen. Door zijn persoonlijke ervaringen op te nemen in zijn boek plaatst hij zichzelf niet als een koele beschouwer boven de materie. Met grote en meeslepende theorieën komt Young niet op de proppen, erkent hij, hij is vooral geïnteresseerd in het bieden van een frisse blik op materie die we als bekend veronderstellen.
Al doende rekent Young af met oude, vaak door religie aangekweekte angsten en oordelen over bijvoorbeeld sekswerk en naaktheid. Seks is geen zonde, en al evenmin is seks het nec plus ultra van ons bestaan. Met zijn streven om schuldbesef uit te drijven en valse verwachtingen te temperen neemt Young de positie in van een soort ‘anti-Freud’, een psycholoog die zegt: rustig maar, er zit méér tussen je oren dan alleen ‘pikken en poesjes’.

Lees ook:

Damon Young schreef eerder over sport ‘een boek dat aanspoort tot bewegen’ nooit kwaad. Het boek verscheen voor de lockdown, maar blijft relevant. ‘Geregeld een wandeling maken, is al genoeg om onszelf de gelegenheid te geven tot overpeinzingen en zo tot creatieve oplossingen voor problemen te komen’.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden