Verhoren

Vijf vragen over de financiering van moskeeën

Jacob van der Blom, voorzitter van de Vereniging Landelijk Platform Nieuwe Moslims, tijdens de verhoren.Beeld ANP

De eerste week van de verhoren van de Tweede Kamercommissie over ongewenste buitenlandse financiering van moskeeën leverde weinig nieuwe inzichten op.  

Wat is het probleem?

Al jaren worstelt de overheid met de zendingsdrang vanuit Golfstaten als Saudi-Arabië, Koeweit en Qatar. De vrees is dat de interpretatie van de islam die zij verspreiden, extremisme aanwakkert onder Nederlandse ­moslims en een voedingsbodem ­creëert voor terrorisme. Om dat te voorkomen wil het huidige kabinet geldstromen ‘uit onvrije landen ­beperken’ en ‘ongewenste beïnvloeding’ tegengaan.

Een concrete oplossing is nog niet in zicht. Eerder is onderzocht of er een nieuwe wet kon komen, maar dat bleek lastig te verenigen met de godsdienstvrijheid. Ook heeft de overheid geprobeerd moskee­organisaties zover te krijgen een convenant te tekenen met afspraken over buitenlandse financiering. Maar dat liep stuk: de moskeebestuurders vonden dat die afspraken niet alleen voor hen, maar ook voor andere ­religieuze gemeenschappen zouden moeten gelden.

Wat moet het onderzoek ­opleveren?

De onderzoekscommissie wil de vele onduidelijkheden wegnemen die er nog zijn over deze kwestie. Een van de vragen is of buitenlandse financiering per se beïnvloeding met zich meebrengt. Publicaties van NRC en ‘Nieuwsuur’ toonden vorig jaar aan dat er bij verschillende moskeeën die geld uit de Golfstaten krijgen, ­inderdaad extremistische taal klinkt. Zo werden in één moskee jihadisten geprezen die strijden in Syrië, Jemen en Irak. En bij de As Soennahmoskee in Den Haag zei een medewerker dat ‘vrouwenbesnijdenis is aan­bevolen’.

Enkele moskeebestuurders die geld ontvingen uit de Golfstaten, ­betwisten dat er sprake is van beïnvloeding. Onder hen is Jacob van der Blom, die donderdag als getuige voor de commissie verscheen. Hij vertelde over de ontvangen miljoenen voor Centrum De Middenweg, in Rotterdam, en de Blauwe Moskee, in Amsterdam. De financiers zien dit als een door het geloof ingegeven liefdadigheid, zegt Van der Blom, en bemoeiden zich niet met de gang van zaken in de gebedshuizen. Bij een andere moskee waar hij betrokken was, de Essalaammoskee in Rotterdam, gebeurde dat wel. Ze kregen te horen dat imam Yassin Elforkani van de Blauwe Moskee in Amsterdam er niet kon komen preken. Maar Van der Blom zou dit toch niet als ‘beïnvloeding’ aanmerken: hij liet zich dit niet zeggen, waarna het tot een breuk kwam met de financiers.

Hoeveel wijzer zijn we afgelopen week geworden?

Tot nu toe is er niet veel nieuwe informatie naar boven gekomen in de verhoorsessies. Er kwamen vooral mensen aan het woord die al eerder in de media zijn geweest. Zoals de twee moskeebezoekers uit Geleen die moesten toezien hoe ‘hun’ moskee werd over­genomen door jonge salafisten die ­worden verdacht van terrorismefinanciering. Zij ontvingen de afgelopen week, nadat ze getuigden voor de commissie, ­bedreigingen.

Wat maakt het onderzoek zo lastig?

Uit de verhoren, die vandaag verdergaan, blijkt dat de Kamerleden weinig vertrouwd zijn met de islamitische gemeenschap. Dat leidt geregeld tot een Babylonische spraakverwarring. Zo verwarde Niels van den Berge (GroenLinks) het begrip ‘tazqiya’, aanbevelingsbrief, met ‘taqiyah’, een beladen term die vaak wordt gebruikt om moslims verdacht te maken. Het helpt niet dat sommige moskeebestuurders de Nederlandse taal gebrekkig beheersen. 

Ook imam Yassin Elforkani ontving de afgelopen week bedreigingen. Hij rekent dit de commissie aan, die de moskeebestuurders te veel als verdachten zou behandelen. Oud-Kamerlid Keklik Yücel, die ook als getuige voor de commissie verscheen, vond dat soort kritiek niet terecht; zij noemde dit ‘het beschadigen van een democratisch in­stituut’, verwijzend naar het par­lement. Volgens haar gebruiken ­critici van de commissie ‘methoden die onvrije landen hanteren’.

Wat belooft deze week te bieden?

Deze week staan de spannendste verhoren op de agenda. Er verschijnen bestuurders voor de commissie van moskeeën die een lange ge­schiedenis van aanvaringen met de ­overheid hebben: de As Soennahmoskee uit Den Haag en de Al ­Fitrahmoskee uit Utrecht. En ook moskeekoepel Diyanet, waartoe meer dan de helft van de Turkse moskeeën in Nederland behoren, komt aan bod. Zij laten hun imams betalen door de Turkse staat – een constructie die al lang bestaat, maar als een probleem gezien wordt nu mensenrechtenorganisaties Turkije steeds vaker als een onvrij land ­omschrijven.

Lees ook:

‘Kennis over religie verdwijnt langzaamaan uit de samenleving, heel treurig vind ik dat’

Marije van Beek schrijft voor Trouw over de islam en probeert zoveel mogelijk persoonlijke verhalen van moslims op te tikken. “Media zijn geneigd alleen te schrijven over wat er misgaat in de islamitische gemeenschap, zoals terrorisme en radicalisering. Dat is zonde.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden