Column

Vertegenwoordigers van het Vaticaan klinken alsof ze met een bandje meepraten

Beeld Trouw

Op weg naar een persconferentie in het ­Vaticaan liep ik door een voetgangerstunnel, toen er plotseling muziek klonk. Ik draaide mijn hoofd naar het geluid en zag hoe een muzikante gehaast bezig was haar accordeon om te hangen. Ze had de audiotape blijkbaar te vroeg aangezet en moest nu achter de feiten aan playbacken. 

Nadat ik was doorgelopen zag ik nog hoe ze de tape afzette en zelf maar wat begon te spelen. Helemaal opnieuw beginnen. Ondanks dit kleine oponthoud liep ik ruim op tijd de zaal in waar de persconferentie in het kader van de bisschoppensynode over jongeren zou plaatsvinden. Voorin stond een lange tafel, waaraan maar liefst zes – mannelijke – sprekers zouden plaatsnemen. Aan weerskanten van de tafel stonden vier flessen mineraalwater, als waren het pilaren voor een tempel. Ik vroeg me af of ­iemand ze ook zou gaan openmaken.

Persconferenties in het Vaticaan zijn een bijzonder fenomeen. Er zitten hoofdzakelijk bisschoppen en kardinalen aan tafel en er komt zelden nieuws uit voort. Terwijl er wel vragen gesteld kunnen worden. Maar té vaak worden die met algemeenheden beantwoord. Alsof er wordt meegepraat met een audio­tape.

Vandaag kwamen onder meer een Italiaanse kardinaal, een Kaapverdiaanse kardinaal, een Peruaanse bisschop en een Braziliaanse jongere aan het woord. Allen straalden ze een soort zekerheid uit. Zo van: ‘Stil maar, wacht maar, alles komt goed. De Hemel en de Aarde.’

Keihard

Naast me zat André Truyman, ooit vermaard documentairemaker bij de KRO. Hij is inmiddels 86 jaar, maar noteerde als een jonge hond, met grote uithalen, wat er gezegd werd. Op de tafel bleven de flessen voorlopig onaangeroerd. Mijn ­gedachten dwaalden af naar de ­instantie met die drie letters in de naam die elke christen in ons land inmiddels vreest: het CBS.

Deze week kwam het Centraal Bureau voor de Statistiek met nieuwe cijfers over de religiositeit in ­Nederland. De cijfers waren keihard en haalden bijna alle media. Meer dan de helft van de Nederlanders is niet meer religieus, was de sombere boodschap.

Ik stelde me voor hoe dit nieuws in de hemel was aangekomen. Zou God in paniek zijn? Nee, want Hij ziet alles aankomen. Zou hij Jezus, Maria en alle heiligen voor een heidag bij elkaar hebben geroepen? ­Benen op tafel? “Vertel me eens, wat doen we fout? Ik heb hier duizenden stiften en evenveel vellen papier. Schrijf maar op wat het ­eerste in je opkomt.”

Geloven wat ze zelf willen

Eigenlijk moest ik op die persconferentie letten, maar ik ging toch naar de site van het CBS. De cijfers over de religiositeit stonden niet langer bovenaan hun homepage. ‘Meeste mensen handelen in huis energiebewust’, was nu het belangrijkste nieuws. Nu valt milieubewustzijn redelijk makkelijk te meten, en ­laten ze daar nou juist dol op zijn bij het CBS. Het liefst concrete, verifieerbare zaken zoals de populariteit van zonnepanelen, de prijs van koopwoningen en de werkloosheid in ons land. Maar onze sympathie voor de Allerhoogste en alles wat Hij hier op aarde teweegbrengt, is een stuk lastiger in kaart te brengen.

Als je religiositeit toch wilt ­meten, is het handig dat er nog een paar kerkgenootschappen zijn waar je mensen in kunt onderbrengen. Het CBS legt maar wat graag een verband tussen kerkelijkheid en religiositeit en maakt ze bijna tot synoniemen. “Maar het CBS gaat voorbij aan de groep mensen die zichzelf wel ­religieus noemt, maar niet kerkelijk is”, schreef deze krant streng. In die groep zitten de mensen die decennia­lang met hun ouders hebben meegepraat en nu geloven wat ze zelf altijd al hebben willen geloven. In sommige gevallen helemaal opnieuw begonnen.

Ongenaakbaar

Ik keek op van mijn beeldscherm. De Kaapverdiaanse kardinaal was ­bezig uit te leggen dat het misbruik in de kerk de schuld was van de maatschappij, waar de kerk dan weer deel vanuit maakt. Dat leek me iets te veel eer voor de maatschappij en iets te weinig eer voor de kerk.

Toen de persconferentie afgelopen was, vroeg ik aan André hoe het nu verder moest met de kerk. ­“Gewoon opnieuw beginnen, met een misschien nog radicalere paus”, antwoordde hij met het optimisme van een jonge man. De zaal stroomde intussen leeg. De flessen mineraalwater waren niet aangeraakt en stonden er nog, als de zoveelste verdedigingslinie van een instituut dat zich ondanks alles nog altijd ongenaakbaar voelt.

Stijn Fens schrijft over katholicisme. Lees al zijn columns in ons dossier.

Lees ook:

Religie, wat is dat eigenlijk?

Het CBS-onderzoek kreeg kritiek, omdat religiositeit en kerkelijkheid aan elkaar werden verbonden. Want zijn we niet toe aan een nieuwe definitie van religie? We vroegen het vijf experts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden