Verbonden met een groter geheel

Kathedraal van Santiago de CompostelaBeeld colourbox

Een pelgrimstocht lopen is geen ‘leuke’ vakantie, maar een totaalervaring met pieken, dalen en alles daartussenin. Eigenlijk het leven zelf, maar dan ontdaan van alle afleidingen en vluchtwegen. Een ervaring die betekenis geeft aan het leven.

Iedere afzonderlijke dag kan ik me nog voor de geest halen, ook al is het alweer zes jaar geleden dat ik met mijn vriendin naar Santiago de Compostela liep. Van alle honderd dagen weet ik nog precies hoe de route liep, wat voor weer het was, wat we aten, hoe ik me voelde, wie we die dag ontmoetten en waar we onderdak konden vinden. Dat kan ik van mijn ‘gewone’ vakanties niet zeggen. Een pelgrimstocht lopen is geen ‘leuke’ vakantie, maar een totaalervaring met piekmomenten, momenten van wanhoop en alles daartussenin. Het leven zelf, maar dan ontdaan van alle afleidingen en vluchtwegen.

Een schare nonnen

In het voorjaar van 2013 begonnen we in de Franse plaats Vézelay aan de route van zo’n 1900 kilometer. Al langer speelden we met het idee deze pelgrimstocht te lopen, maar ziekte en verlies van dierbaren waar we in korte tijd mee te maken kregen, gaven ons het besef om plannen niet uit te stellen. Gelukkig wilden onze werkgevers ons onbetaald verlof verlenen.

We waren gelijk onder de indruk van Vézelay, een eeuwenoud pelgrimsplaatsje dat gebouwd is tegen een 300 meter hoge heuvel. Grote blikvanger was de basiliek Sainte-Marie-Madeleine. In deze voormalige abdijkerk ontvingen we op onze eerste wandeldag de pelgrimszege van de prior en werden we toegezongen door een schare nonnen. Met het routeboekje in de hand en veel te zware rugzak daalden we af over de steile straatjes. Na de hoge stadsmuren van Vezelay lieten we ons in de weken die volgden met blauw-gele markeringen gidsen door het heuvelachtige Franse landschap. We liepen door talloze verstilde dorpjes met kerkjes, kapelletjes, wasplaatsen en vaak uitgestorven straatjes. In de voorjaarszon zagen we de natuur met de dag kleurrijker worden.

Zicht op VezelayBeeld colourbox

In tegenstelling tot wat de meeste pelgrims doen, liepen wij niet naar de grensplaats Saint-Jean Pied de Port maar naar Bayonne om van daaruit de Spaanse noordkust te bereiken. Deze ruige en groene kustlijn bood ons vaak spectaculaire uitzichten over de Atlantische Oceaan en leidde ons over het strand langs oude vissersdorpjes. Gestaag liepen we omhoog naar de middeleeuwse stad Oviedo en na een tocht door het Cantabrische gebergte kwamen we in het begin van de zomer aan op het plein van de kathedraal van Santiago de Compostela.

Honderd dagen lang hadden we ons kunnen laven aan natuur en cultuur en leidden we een leven dat zich alleen maar buiten afspeelde. Maar veel belangrijker bleek dat we met deze tocht voor lange tijd al onze oude gewoontes achter ons lieten om een leven te leiden dat bestond uit: vroeg opstaan, wassen, aankleden, waterzak vullen, tas inpakken, snel ontbijten, de route volgen, een broodje eten onderweg, onderdak regelen, boodschappen doen, avondeten en slapen. Een leven waarin we niet wisten hoe de volgende dag eruit ging zien, wie we zouden ontmoeten en waar we zouden slapen. Een leven dat vroeg om overgave en vertrouwen.

Broeden

Het schrijven van dit artikel brengt de belevenis scherper terug dan ik had verwacht. Weliswaar praten mijn vriendin en ik er nog regelmatig over, maar woorden op papier zetten over de betekenis van deze tocht bleek toch lastiger dan ik dacht. Ik ging erop broeden, herinneringen kwamen terug. Ik bladerde door foto’s en ging er zelfs over dromen.

Ik wierp de vraag op bij vrienden die ook naar Santiago waren gelopen: wat heeft de tocht jullie na zoveel jaar gebracht? Er viel een stilte. Wat wij bij elkaar herkenden, waren de haarscherpe herinneringen die naar boven komen, vaak tot in details.

Onlangs kreeg ik het boek ‘De kracht van betekenis’ van Emily Esfahani Smith in handen. In het boek stelt de schrijfster dat het niet geluk is dat het leven de moeite waard maakt, maar betekenis. En voor een zinvol leven onderscheidt Esfahani Smith vier pijlers: tot een groep behoren, een concreet doel hebben, het vertellen van jouw verhaal en het ervaren van transcendentie.

Hetzelfde doel

Deze pijlers gaven mij precies het antwoord op de vraag waarom de pelgrimstocht zo bijzonder voor me is geworden. Van begin tot eind liep ik met mensen die allemaal met rugzak en een schelp als herkenningsteken voor een en hetzelfde doel gingen: aankomen bij de kathedraal van Santiago de Compostela. In de sporen van een eeuwenoude traditie voelde ik een verbondenheid waarin we elkaar als vanzelfsprekend hielpen en moed inspraken om door te gaan. 

Steen met een Sint Jacobsschelp in Jaca, Spanje.Beeld colourbox

Zo herinner ik me de vrouw die me achternaholde om mij haar tube met het laatste beetje ontstekingsremmende gel te geven, in de hoop dat ik weer verder kon lopen. Die tube heb ik nog steeds. Ik herinner me de man die voor me ging bidden voor goed herstel. De vrouw in de auto die stopte om ons een pak koek voor onderweg te geven. De vrouw die uit het raam hing en riep welke weg we moesten nemen. Het zijn kleine voorbeelden, maar ze blijven me bij. Het was fijn om onderweg met wildvreemden elkaars verhaal te delen. Het ontroerde me om in de vroege ochtend te worden toegezongen door vogels.

Ik ben tijdens deze voettocht met de dag meer gaan ervaren dat ik verbonden ben met een groter geheel, een geheel waar ik niet op uitgekeken raak.

Lees ook:

De pelgrimage: te voet en alleen de stilte ervaren, met God in de buurt

Het aantal pelgrims naar Santiago de Compostela is de afgelopen tien jaar meer dan verdubbeld. Een flink deel van de nieuwe pelgrims is onder de dertig jaar. Wat motiveert jongeren om de wandelschoenen aan te trekken?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden