RecensieReligieboek

Troost en herkenning uit de theologische schatkist

Hoe houd je het geloof fris? 
Jonge en ervaren theologen over de kunst van geloven
Mark de Jager (red.)
KokBoekencentrum
183 blz. € 17,99
★★★

De schrijver

Zijn jaar als Jonge Theoloog des ­Vaderlands zit er bijna op en dus komt Mark de Jager (27) onder meer met deze afsluitende bundel. De Jager is net afgestudeerd aan de Protestantse Theologische Universiteit in Groningen.

Het thema

Twee vragen hielden De Jager bezig. Ten eerste, hoe verhouden theologie en persoonlijk geloof zich met elkaar? Tijdens zijn studie miste de theoloog handvatten om als christen theologie te studeren. Nogal wat theologiestudenten ­laten hun geloof los. De tweede vraag is hoe theologie van waarde kan zijn voor je geloof. Kun je dat niet prima afdoen met wat ‘losse bijbelteksten en een flinke dosis Google’ op je studeerkamer? De ­Jager vindt handvatten in de schatkist van de theologie. Hij laat in ­zeven hoofdstukken zeven duo’s van doorgewinterde en jonge theologen, vaak studenten, reflecteren op oude teksten.

Opvallend

Een passende titel was ook geweest: ‘Hoe houd je je geloof overeind?’. De theologen in de bundel beschrijven hoe de vele voorgeschotelde perspectieven in de theologie hen door elkaar kunnen schudden en hen uit hun comfortzone trokken en trekken. Voormalige Jonge Theoloog des Vaderlands Rik Zweers noemt het ‘bekerings-, omslag-, faal- en verdwaalmomenten’. Hij ontboezemt hoe hij twijfelde of hij nog wel gelovig was en verlangde dat jaar af te sluiten met de conclusie ‘de Jonge Theoloog des Vaderlands is atheïst geworden’, hoe hij tegelijk voorbij dat soort ­tegenstellingen wil denken, een ­alwetende houding wil afleggen. Hij vindt aansluiting bij de grote Nederlandse theoloog Miskotte (1894-1976) die durfde te bekennen: ik weet het niet, want ook de grootheden worstelden. 

Thomas van Aquino (circa 1225-1274) ervoer al de spanning tussen het wetenschappelijke en spirituele, Jonathan Edwards (1703-1758) tussen hoofd, hart en gevoel. Niet de meningsverschillen staan centraal, maar de inspiratie en hoe die troost en houvast biedt. Dat de Duitse theoloog en verzetsman Bonhoeffer de noodzaak van bijbellezen ontdekte als het erop aankomt, doet hoogleraar systematische theologie Arnold Huijgen schrijven hoe de Bijbel ‘altijd weer vreemd moet worden’ en hoe hij pas over een tekst kon spreken ‘als ik de vreemdheid ervan had durven toelaten’. 

Hoogleraar theologie en wetenschap Gijsbert van den Brink had het nodige aan de ‘ontspannende’ omgang van Van Ruler (1908-1970) met vragen over Bijbel en gezag. Predikant en studenten­werker Tirtsa Liefting herkent bij Andrew Walls (1928) de noodzaak je te verrijken en je te laten corri­geren door verschillende ziens­wijzen en culturen.

Kernzin

De conclusie van De Jager en gesprekpartner Arjan Plaisier luidt: “Hoe houd je het geloof fris? ­Spreken over God is ingebed in het gesprek met God. Het huis van onze ziel is eigenlijk te klein om God te bevatten, maar we ­kunnen met Augustinus bidden: ‘Heer, maakt het ruimer’.”

Reden om het boek niet te lezen

Dat alle primaire teksten van mannelijke, doorgaans West-Europese mastodonten zijn, kan anno 2020 eigenlijk niet meer. Hoewel De ­Jager zich al verexcuseert voor de selectie als gevolg van het ‘hardnekkige androcentrisme’ in de theologie, had hij meer mogen aansturen op de veelkleurige rijkdom van de schatkist. Misschien voor een vervolg.

Redenen om het boek wel te lezen

Gelukkig ontvouwt zich al lezende meer diversiteit, zoals in de bijdrage van de vijf vrouwen, het interculturele hoofdstuk met Liefting en Benno van den Toren en de aangehaalde bronnen. De auteurs zijn het steeds zeer met elkaar eens, maar het doel is reflectie op spiritualiteit en de waarde van de theologie aantonen voor het persoonlijke geloof. Dat is geslaagd. Omdat de bronteksten zijn afgedrukt, zijn ze een goed uitgangspunt voor ­gesprek.

Lees ook:

De zin van de Jonge Theoloog des Vaderlands: Wees vol vreugde, met mij

In tijden van corona vertellen meer en minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. In deze aflevering: Mark de Jager, Jonge Theoloog des Vaderlands.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden