Dirigent, klavecinist, organist en muziekwetenschapper Ton Koopman.

De zin van

Ton Koopman: Leef tussen hoop en optimisme

Dirigent, klavecinist, organist en muziekwetenschapper Ton Koopman. Beeld Foppe Schut

In tijden van corona vertellen meer en minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Vandaag: dirigent en organist Ton Koopman.

Ik probeer tussen hoop en optimisme te leven. Ik wil zoveel mogelijk optimistisch zijn, maar ik weet dat daar ook een grens aan zit wanneer de realiteit nu eenmaal somber stemt. Dan is het belangrijk om toch in ieder geval hoop te houden, om erop te vertrouwen dat uit slechte dingen ook weer mooie dingen kunnen voortkomen. In deze coronacrisis hoor ik ook zoveel berichten over groeiende saamhorigheid, over mensen die elkaar helpen. Ik hoop dat daar iets van blijft hangen, dat we wat minder egoïstisch worden. Maar ook dat we wat beter voor onszelf gaan zorgen door gezonder gaan eten.”

In de Matthaüs Passion van Johann Sebastian Bach klinkt mijn leefregel ook door. Helemaal aan het einde, vlak voor het beroemde slotkoor, ‘Wir setzen uns mit Tränen nieder’ klinkt een kort recititatief voor de sopraan, alt, tenor en bas. Iedere solist geeft een kleine bespiegeling op het lijdensverhaal, steeds gevolgd door de tekst ‘Mein Jesu, mein Jesu, gute Nacht’. Veel mensen kennen dat stukje niet goed, omdat ze vol spanning zitten te wachten op het slotkoor.”

“Voor mij gaat dat gedeelte over vertrouwen en acceptatie. Jezus ligt in zijn graf, alle moeite is gedaan. ‘Slaap wel’, zingen de solisten. Iedere keer als ik de Matthaüs Passion uitvoer krijg ik bij dat moment weer een snik in mijn keel, het is zo vertederend. Als ik op televisie de verhalen hoor van een familie die zo bang is wat er zal gebeuren met een vader of moeder die vanwege het coronavirus in het ziekenhuis ligt, dan moet ik aan die zin denken. Uit de tekst en de muziek spreekt de hoop dat het lijden ook weer voorbij zal gaan.

Het is zo goed geschreven, zo eloquent, zoals alleen Bach dat kan. Voor mij is hij een topgenie, op gelijke hoogte met kunstenaars als Michelangelo en Da Vinci.”

‘Laten we thuis die traditie niet vergeten’

“Als dirigent geniet ik er enorm van om met een grote groep mensen samen muziek te maken. Helaas is dat nu niet mogelijk, mijn agenda is voorlopig leeg en ik zit thuis. Dat geldt ook voor al die amateurensembles die met ongelooflijk veel liefde maandenlang voor hun uitvoering van de Matthaüs hebben gerepeteerd. Die muziek wordt nu gemist. Ik hoop dat meer mensen zich door deze tijd zullen realiseren hoe belangrijk muziek is, nu ze geen concerten kunnen bezoeken. Ik hoop dat mensen het zó missen, dat ze als dit voorbij is zullen zeggen: een lege concertzaal, dat laten we niet meer gebeuren.

Gelukkig kunnen we nog wel via internet naar Bach luisteren. Ik roep iedereen op om dat ook veel te doen, laten we thuis die Matthaüstraditie die we in Nederland hebben niet vergeten.

Het mooie is dat je zo extra de diepte in kunt gaan, dat is bij een gewoon concert niet mogelijk. Zet de muziek af en toe even op pauze, en herhaal sommige delen zodat het goed tot je doordringt. En luister vooral nog eens extra goed naar dat prachtige moment vlak voor het slotkoor.”

Lees ook: 

De zin van Leo Blokhuis: Leef bij de dag

In tijden van corona vertellen meer en minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Vandaag: presentator Leo Blokhuis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden