Klerikale kledij

Toch vrouwen op het altaar, een beetje dan: priestergewaden werden gemaakt van jurken

‘Moderne’ priesters in de Kathedraal van Westminster in Londen (2012). Beeld Getty Images
‘Moderne’ priesters in de Kathedraal van Westminster in Londen (2012).Beeld Getty Images

Voor vrouwelijke priesters is in de rooms-katholieke kerk vooralsnog geen plaats. Dat is al eeuwen zo, en niets wijst erop dat daar iets aan zal veranderen. Maar nieuw onderzoek laat zien dat al in de achttiende eeuw vrouwen op een indirecte wijze wel degelijk op het altaar in de kerk aanwezig waren: via hun kleding.

René Lugtigheid deed onderzoek naar achttiende-eeuwse priestergewaden. Uit de vouwlijnen, naaigaatjes en naden op ongebruikelijke plekken die ze op die gewaden aantrof, blijkt dat veel priesterlijke kledingstukken een bijzondere herkomst hadden: ze waren gemaakt van zijden japonnen, geschonken aan de kerk door welgestelde vrouwen.

Rijkdom en verhevenheid

Het ging vooral om de robe à la française: een zijden jurk, rijk versierd met goud- en zilverdraad en ingeweven bloempatronen, gemaakt van grote lappen onversneden stof. Dat laatste maakte ze heel geschikt voor hergebruik, zegt Lugtigheid. “De prachtige stoffen van deze damesjaponnen symboliseerden rijkdom en verhevenheid, en dat maakte ze ook geschikt voor gebruik in kerkelijke gewaden. Ze gaven de priester autoriteit als intermediair tussen God en de gelovigen.”

Vrijdag promoveert Lugtigheid - docent textielrestauratie bij de opleiding conservering en restauratie aan de UvA - op haar proefschrift Van aardse stof tot hemels lof. Ze onderzocht ook de motieven van vrouwen om hun mooiste kledingstukken aan de kerk te schenken. “Deze dames wilden na hun dood iets heel persoonlijks nalaten. Waar konden ze dat beter doen dan in de kerk, waar al hun bekenden samenkwamen? Door hun beste japon aan de kerk te schenken, konden ze symbolisch aanwezig zijn in het priestergewaad. Zo kwam hun nagedachtenis in het centrum van de mis en onder de aandacht van de gelovigen.”

Lees ook:

Ook paus Franciscus geeft vrouwen geen échte macht in de kerk

Vorige zomer benoemde paus Franciscus in één klap zes vrouwen in een belangrijke Vaticaanse raad. Is hier sprake van een doorbraak of blijft de rooms-katholieke kerk toch vooral een mannenbolwerk als het om macht gaat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden