Zaza van Koningsbrugge voert een reinigingsritueel uit met zwanenvleugels.

VakantiegeloofVuurceremonie

Tijdens de vuurceremonie in Doorn krijgen deelnemers een schoonmaakbeurt voor het energetische lichaam

Zaza van Koningsbrugge voert een reinigingsritueel uit met zwanenvleugels.Beeld Herman Engbers

Hoe geven mensen in de vakantietijd samen vorm aan hun geloof en hun spiritualiteit? Trouw reist deze zomer het land door. In deze aflevering: een vuurceremonie in Doorn.

Lodewijk Dros

Aan weerszijden is het erf omgeven door akkers vol mais. Meer dan manshoog belemmert dat het uitzicht – anders zie je reeën, hier op de Utrechtse heuvelrug. In de tuin aan een weggetje tussen Doorn en Leersum verwelkomt Zaza van Koningsbrugge (51) uit Loosdrecht de deelnemers.

Het is nog licht, bleekjes is achter het huis de maan al te zien. Vandaag is ze op haar grootst. Het is de Volle Maan van de Hazelaar, aldus de uitnodiging. Daarin stond dat men de afstandsregels in acht moest nemen, maar terwijl Nederland op de Europese corona-atlas donkerrood kleurt, omhelzen de bezoekers elkaar innig. De meesten kennen elkaar.

Een schoonmaakbeurt voor het energetische lichaam

Met een crème brûlée-brandertje steekt Van Koningsbrugge een bosje droge salie aan. Met de rokende bladeren volgt ze de contouren van het lichaam van Barbara Blok (44) uit Driebergen, die eerst haar armen ten hemel heft, de ogen gesloten. “Je hebt een fysiek lichaam en een energetisch lichaam. Dat laatste krijgt een schoonmaakbeurt, het is een douche voor de geest.”

Daarna neemt ze twee zwanenvlerken die ze eerst boven Bloks hoofd houdt. Dan gaan de veren als plumeaus langs het lijf, weer van top tot teen en van voor en achter, met soepele, rustige bewegingen, afgewisseld met een paar korte, heftige slagen, alsof ze vuil afslaat. “Denk maar aan je voeten.” Van Koningsveld maakt een lichte buiging. “Zo, nu ben je gereinigd.”

In andere jaren gaat Barbara Blok naar zomerfestivals als Lorelei, “nu is dit mijn minifestivalletje.” In het dagelijks leven is ze kinderyogajuf en wandelcoach. Zeker de helft van de deelnemers is coach. Corien Vallinga (39), op wier erf we zijn, coacht met honden, samen met Van Koningsbrugge.

null Beeld Herman Engbers
Beeld Herman Engbers

Het reinigingsritueel herhaalt zich zevenmaal, zoveel bezoekers zijn er vanavond. Allemaal vrouwen; eentje heeft haar hond meegebracht. Mannen zijn ook welkom, maar er komen nu eenmaal meer vrouwen op af, want, zegt Vallinga, “die zijn, meer dan mannen, eager naar ontwikkeling en bewustzijn”. Zelf is ze al twintig jaar “met bewustzijn bezig”.

Hars en wierook

In het gras markeren platte stenen de contouren van een labyrint. In het centrum ervan staat een vuurschaal met houtjes erin. De deelnemers pakken een dekentje en gaan op de buitenste omgang van het labyrint zitten. Ze leggen tabak, stukjes hout, cacao en brokjes hars of wierook naast zich neer. Dat kwartet stond in de uitnodiging, het zijn de offergaven van vanavond.

Aan de nieuwelingen legt Van Koningsbrugge het ritueel uit. De attributen die straks worden verbrand, benadrukken de intenties die de deelnemers eraan meegeven.

Van Koningsbrugge volgt de bomenkalender. Bomen geven, net als sterrenbeelden in de horoscoop, spirituele kleur aan de tijd van het jaar, en ze bepalen je karakter, zegt de coach. “Die kalender is ouder dan wicca, de moderne hekserij.”

De Volle maan van de Hazelaar heeft het vermogen om, volgens Van Koningsbrugge, de bewuste geest met de onbewuste geest te verbinden, en om ideeën naar de oppervlakte te brengen en dromen tot werkelijkheid te maken. “De boom geeft ons de kracht om te veranderen en te transformeren.” Elke maand heeft een eigen boom, na de hazelaar komt de appel.

‘Dankbaarheid aan de aarde’

Ze spreekt de groep toe: “Nu je in de vorige cycli je lessen hebt genoten en uitgedragen, ga je in de Maan van de Hazelaar jezelf voelen. Je komt thuis. De zalm eet de hazelnoot.”

Barbara Blok snapt die laatste, mysterieuze frase niet, maar wat geeft het. “Ik kom om te voelen en te ervaren. Wat ik niet begrijp, daar ben ik nog niet aan toe.”

De deelnemers pakken ieder haar meegebracht houtje en leggen dat in de vuurschaal. De een voegt er half fluisterend een intentie aan toe, de ander doet het in stilte. Een gedraaid stuk hout gaat het vuur in, het staat voor ‘de dingen waar ik steeds weer tegenaan loop’. Een grillig gevorkte tak is ‘waar ik deze week mee rondloop, dat ik keuzes moet maken’.

Barbara Blok raakt eerst de grond aan, wijst dan omhoog. “Ik geef dankbaarheid aan de aarde. Zo grond ik. Dan reik ik naar de hemel, naar de engelen. Die bestaan, dat heb ik gemerkt na een auto-ongeluk in mei. Total loss. Dat ik het overleefd heb is een wonder. Mijn leven was niet klaar. Door deze ceremonie voel ik weer dat ik een taak heb, hier.”

Dan steken de aanwezigen met zeven lange lucifers het vuur aan, draaien om en nemen weer plaats aan de buitenzijde van het cirkellabyrint.

Deelnemers van de vuurceremonie steken samen het vuur aan, waar ze later ook nog offers in leggen. Beeld Herman Engbers
Deelnemers van de vuurceremonie steken samen het vuur aan, waar ze later ook nog offers in leggen.Beeld Herman Engbers

Uit een tasje haalt Van Koningsbrugge gepolijste stukken tak tevoorschijn. “Hier zit het hogere zelf van de boom in, de Dryade.” Ze loopt de deelnemers langs, die allemaal zo’n ‘leefhout’ meekrijgen voor deze avond, met een boodschap. “Houd je zachtheid, maar weet dat dit hout ook een scherpe punt heeft.”

Corien Vallinga krijgt een sierlijk takje. “Ik vraag als therapeut aan mensen vaak: wat zou je doen als je een toverstafje had? Nu kreeg ik zelf zo’n stokje. Wat ik wil? Liefdevol met mezelf zijn. En de verantwoordelijkheden van anderen laten waar ze horen – bij die ander.”

Blok denkt dat de buitenwacht het hele ritueel ‘hekserij’ vindt. Zij ziet zelf eerder continuïteit met wat ze vroeger in de kerk zag. “Maar dat bleef allemaal in je hoofd, hier belééf ik het.”

Van Koningsbrugge alias Zaza Greenwoman beschouwt zichzelf niet als een heks. “En ook geen druïde. Ik veeg alles samen, van natuurreligie en sjamanisme, uit allerlei culturen, van de Inuit tot de Maori’s, want uiteindelijk komt het op hetzelfde neer.” Weeks erna zal ze een ‘trancereis in het energieveld van paarden’ begeleiden.

Een mix van tradities

Soms geestig, dan weer invoelend weeft ze vanavond twee tradities van twee continenten soepel door elkaar. De bomenkalender is Keltisch en populair in de moderne natuurreligie wicca. Het vuurritueel komt uit Midden-Amerika. “Ik heb het geleerd van de toenmalige vriend van een Mexicaanse documentairemaakster die het doorgaf aan wie ze het toevertrouwde. De eerste keer dat ik de vuurceremonie zelf deed, jaren geleden, was om mijn nieuwe huis te blessen.”

Met tussenpozen verdwijnen de meegebrachte gaven in het vuur. “Je offert cacao, tabak, hout en hars met een intentie”, zegt Van Koningsbrugge. “Wat je offert, dat gaat de ether in waardoor je bewustzijn versterkt, je bent bewust bezig met waar je naartoe wilt.” Het is tijd om hars naar de vuurschaal te brengen. “Hars is hard, maar ook vloeibaar.”

Tussen de offerrondes door loopt iedereen tegen de klok in rond het labyrint, als brevierende zusters. Alleen de klaaglijke roep van een buizerd doorbreekt het zwijgen van de zomeravond.

‘Geleerd van de kat’

Aan het eind van de ceremonie levert iedereen haar leefhoutje bij Van Koningsbrugge in, met een kort getuigenis van wat het teweeg heeft gebracht. Barbara Blok heeft het houtje vanavond op pijnlijke plekken van haar rug gelegd, de naweeën van haar auto-ongeluk dit voorjaar. “Daardoor begon het helingsproces, dat voelde ik, ik begon te gapen, wat betekent dat ik met overgave ontspan. Prachtig was het. En heel praktisch.”

“Tijdens het rondlopen was ik bang dat m’n kat die hond zou aanvliegen”, zegt Corien Vallinga. “Anders had ik ingegrepen, maar dat kon nu niet. En mijn kat bleef rustig zitten. Het was mijn grootste les. Dat past bij mijn leerproces. Nu kan ik meer genieten van de zomer, intenser de vakantie beleven. Geleerd van de kat.”

De vuurschaal gloeit na, het is bijna donker in Doorn. De maan is vol, maar daar heeft niemand het meer over. “Dat heb ik gemist”, zegt Barbara Blok. “We hebben niet naar de maan gekeken! Maar ach, we hebben haar nodig om verbinding te leggen en als je die eenmaal ervaart, en de rust voelt, dan is de maan bijzaak.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden