InterviewSamuel Lee

Theoloog des Vaderlands: Niet God straft ons, wij straffen onszelf

Beeld Werry Crone

Theoloog des Vaderlands Samuel Lee denkt dat de coronacrisis een aanwijzing is dat mensen terug moeten naar de bron: medemenselijkheid.

Allang voordat het werd verboden, hield Samuel Lee op met handen schudden. En zijn Pinksterkerk in Amsterdam Zuid-Oost is ook al een tijdje dicht. “Ik was er eerder bij dan premier Rutte”, lacht hij door de telefoon. Zijn gemeente vond aanvankelijk dat hun pastor behoorlijk overdreef: “Ze vroegen me, waarom ben je bang, heb jij geen geloof? Nou, zei ik, ik heb liever wijsheid dan geloof.”

Theoloog des Vaderlands Samuel Lee haast zich te zeggen dat hij die sceptische geluiden nu niet meer hoort. Ook zijn gelovige gemeenschap van hoofdzakelijk migrantenchristenen is overtuigd van de noodzaak de kerkdiensten te vervangen door videoboodschappen van pastor Samuel.

Ook daarin vertelt hij dat het corona-virus de mensheid veel te vertellen heeft. “Elf september zette ons leven op zijn kop. Dit is de tweede belangrijke gebeurtenis in deze eeuw. Deze raakt de hele wereld fundamenteel. We worden gedwongen opnieuw na te denken over hoe wij moeten leven. Het virus vervolgt ons, niet alleen christenen, maar de hele mensheid. We zijn waarschijnlijk niet goed met elkaar omgegaan, met de natuur, met dieren, heel onze leefstijl. We moeten terug naar de ziel van alles, naar waar het eigenlijk om gaat.”

De ziel?

“Voor mij, als gelovig mens, heeft alles een ziel. De economie heeft een ziel, die is er niet alleen voor het individu maar ook voor de gemeenschap. De ziel van religie is medemenselijkheid. Daar moeten we weer naar op zoek. Het is geen mooi voorbeeld, maar we hebben onze grenzen dichtgedaan voor vluchtelingen. We zien hen als een bedreiging, we willen ze niet hebben. Ik sprak met een man die ik een beetje help, een ongedocumenteerde in Spanje. Hij zei: ‘Ik leef al zestien jaar in quarantaine, ik mag niks doen. Ik hoop dat ik het virus krijg, dan sterf ik, ben ik van de ellende af en ben ik niemand meer tot last.’ We kunnen nu allemaal nergens meer heen, misschien zien we nu hoe vreselijk dat is.”

Heeft God naar uw idee iets te maken met het virus?

“Nee, niet in de zin van straf. Ik denk het niet. God zit er niet om mensen te straffen. Wij straffen onszelf. God heeft bepaalde regels. Hou van God, en heb je naaste lief zoals je jezelf liefhebt. Als we dit hele simpele fundament niet toepassen in ons leven, in de economie, religieus, politiek, menselijk, dan hebben we God niet betrokken bij ons leven. Die afwezigheid zie ik als straf. Het is een terugroeping naar God. Dit is een aanwijzing: terug naar de bron.”

Ziet u dat als aanwijzing van God?

“Nou dat weet ik niet, of dit een aanwijzing is van God. Ik heb niet zo’n beeld dat Hij in de lucht hangt en met een scepter zwaait om ons leven te dirigeren. Hij laat het aan onszelf over. Wij zijn zelf verantwoordelijk voor de keuzes die we maken als mensen. De mens is het enige wezen dat de aarde verpest. Rentmeesterschap, goed zorgen voor de aarde, medemenselijkheid, dat is de basis. Dit is een aanwijzing dat we terug moeten naar die basiselementen. Goedheid zit ook in ons bewustzijn. Bij gelovigen net zo goed als bij ongelovigen, goedheid kent geen geloof.”

Heeft u in deze coronatijden iets aan uw geloof?

“Zeker. Het brengt me dichter bij de bron, naar de essentie van het geloof: wees lief voor mensen. Ik lees nu in de Bijbel in het boek Numeri, over hoe je je tegen onreinheid moet beschermen. Dan denk ik, wauw, dat was duizenden jaren geleden! Die hygiëne deden ze om te voorkomen dat ziektes zich zouden verspreiden. Dat is virus-theologie! Een vriend stuurde me een tekst uit Spreuken, over de behandeling van dieren. Ik ben een vlees-eter, ik kom uit het Midden-Oosten. Soms denk ik: zou het kunnen dat er een verbod komt op vlees, of op bepaalde soorten? Joden en moslims hebben dat al, maar dan word ik ook vegetariër.”

“Het geloof geeft ook het vertrouwen dat het toch ergens weer goedkomt. De coronacrisis komt middenin de periode voor Pasen. Dat is het verhaal van de lijdende Jezus, die lijdt voor de mensheid. Het verhaal stopt daar niet, maar eindigt met de opstanding. Die hoop zit niet alleen in religie, het is de DNA van ons bestaan. Als we door de pijn gaan, moeilijkheden hebben, dan staan we daarna op. Dat zit in geloof, spiritualiteit, innerlijke kracht. Dat zie je ook aan de natuur, die begint elke dag opnieuw. Het was winter, en nu is het lente. Het geloof geeft hoop.”

En mensen die niet geloven, heeft u voor hen ook een boodschap?

“Als Theoloog des Vaderlands ben ik in hen meer geïnteresseerd dan in gelovigen. Ze kunnen een spiegel zijn voor gelovigen waar we van kunnen leren. Ze kunnen ons vertellen wat wij fout doen, waar wij tekort schieten in medemenselijkheid. Als je in je eigen bubbel zit, zie je je eigen fouten niet.”

Maar hoe moeten zij de coronacrisis doorstaan?

“Ook al geloven mensen niet, ze kunnen wel hun innerlijke kracht oproepen om hoop te hebben en medemenselijkheid te tonen. En ik zou zeggen, wees open voor het mystieke, niet alles kan bewezen worden, er zijn dingen die boven onze macht gaan. Misschien wordt het tijd om geloof en spiritualiteit te proberen. Het is een vriendelijke vraag, geef het een kans.”

Gelooft u dat God het virus halt kan toeroepen?

“Bedoel je door een wonder? Ik weet niet of dat kan. Ik las laatst dat twee derde van de Nederlanders gelooft in wonderen. We blijven openstaan voor het mystieke, maar ik zou er niet mijn hoop op zetten. We moeten blijven bidden, en steun betuigen aan mensen in de zorg, in de politie, onderzoekers. Het kan hoor, het bovennatuurlijke, maar ik denk dat we voor honderd procent door moeten gaan met het naleven van de nieuwe regels. Anders hebben we een nog grotere ramp op ons geweten.”

Lees ook:

Noodfonds moet door coronacrisis getroffen migrantenkerken helpen

Migrantenkerken dreigen hun gebouw kwijt te raken omdat ze niet meer kunnen collecteren tijdens de kerkdienst. Een noodfonds moet hen helpen.

‘Ongelooflijk dat er zoveel versies van christenheid bestaan’

Samuel Lee ontwikkelde zich van een fundamentalistische pinkster-pastor tot een onafhankelijke pinksterman. Morgen spreekt hij de Nationale Synode in Dordrecht toe. Circa veertig kerken, waaronder pinkstergemeenten, verklaren daar dat ze onderling zijn verbonden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden