Beeld Trouw

Bladen

Terugblik op een beklemmende klassieker in zwart-wit

Het is een oude film, uit 1963 alweer, maar in Psyche & Geloof, het tijdschrift van de Christelijke Vereniging voor Psychiaters, ­Psychologen en Psychotherapeuten, valt ruim een halve eeuw later nog een beschouwing te lezen van ‘Avondmaalsgasten’ van Ingmar Bergman. Maar als een beklemmende klassieker die leunt op ­protestantse beeldtaal de tand des tijds doorstaat, waarom er dan ook niet nog eens een artikel aan ­wijden? 

Vier uur uit het leven van de Zweedse predikant Tomas Ericsson, die in weerwil van zijn beroep het geloof aan het verliezen is, biedt meer materiaal voor drama dan je misschien zou denken. Een van zijn gemeenteleden schiet zichzelf door het hoofd, en in een pastoraal gesprek met hem, dat even daarvoor plaatsvond, kon de predikant het alleen maar over zichzelf kan hebben. Thema’s in de film zijn eenzaamheid, leegte en de afwezigheid van God. Dat alles werd vastgelegd in zwart-wit, omdat die tonen, meer dan kleur, ‘de ziel van het drama zou vangen’. ‘Het intensiveert alle handelingen, dramatiseert sterk en geeft een gevoel van tijdloosheid. Het accentueert het gegeven dat De avondmaalsgasten een verhaal van alle tijden is.’ 

Covers Bladen Beeld x

Niet stoppen met bidden

Er zijn bijna net zo weinig kleuren te zien op de cover van De Waarheidsvriend, het weekblad van de Gereformeerde Bond, de orthodoxe tak van de Protestantse Kerk in Nederland. De dramatische foto van een biddende vrouw in het donker verwijst naar een artikel over bidden. ‘Als de hemel lijkt te zwijgen’, luidt de kop. Er wordt verwezen naar Calvijn, die al zei ‘dat het vaak zo lijkt dat God slaapt’. Maar dat betekent volgens dominee Veerman uit Katwijk aan Zee niet dat je mag stoppen met bidden. “Het is een aansporing om met extra vuur tot de Heere te naderen.”

Covers Bladen Beeld x

Wie al genoeg drama in hun leven hebben: ongewenst zwangere vrouwen in Oeganda, waar abortus verboden is. In De Groene Amsterdammer komt de 18-jarige Namazzi Nabukujja aan het woord, die sekswerk doet voor 1,20 euro per nacht, en daarmee zichzelf en haar moeder onderhoudt. Ze is herstellende van een abortuspoging met twee zakjes Omo waspoeder en verloor begin dit jaar haar beste vriendin nadat ze geprobeerd had haar zwangerschap met een stok te beëindigen.

Arbortusverbod

De zogeheten gag rule, onder Trump weer in leven geroepen, betekent dat Amerikaanse gelden tegengehouden worden als organisaties abortuszorg uitvoeren. In het verleden gebeurde dit al eerder, en uit onderzoek van Stanford blijkt dat het aantal abortussen in sommige Afrikaanse landen in die periodes bijna verdrievoudigde. Zodra er niet meer gesproken mag worden over abortus, worden zaken als seksuele voorlichting en anticonceptie vervolgens ook taboe. Het gevolg: meer ongewenste zwangerschappen en onveilige abortussen. Per jaar worden in Oeganda bijna driehonderdduizend onveilige abortussen uitgevoerd, berekende de VN, en per dag gaan er gemiddeld vier vrouwen dood aan de gevolgen van een abortus.

Te lezen is ook hoe christelijke organisaties alles doen om handhaving van het abortusverbod door te drukken. Onderzoeker Kapya Kaoma ging undercover bij evangelicals, die, zo ontdekte, hij, abortus en homoseksualiteit voorstellen als ‘een samenzwering om het Afrikaanse ras kapot te maken’. 

Hij ziet hoe evangelicals handig gebruik maken van de bestaande culturele structuren. “Veel dominees noemen zichzelf bijvoorbeeld profeet, een titel die naadloos aansluit bij de traditionele context.” Intussen worstelen progressieve organisaties om hun boodschap over te brengen. “Zij denken: als mensen maar genoeg onderwijs genieten, komen ze vanzelf tot onze conclusie”, zegt Kaoma. “Maar zo werkt het gewoon niet.”

Covers Bladen Beeld x
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden