Nieuw Moreel PeilStaatssteun

Steun voor ‘immorele’ bedrijven: voor wat hoort wat?

Beeld ANP

Wat is goed handelen? In de rubriek Nieuw Moreel Peil (NMP) onderzoekt Peter Henk Steenhuis ethische vragen uit het coronatijdperk. In deel drie: voor immorele bedrijven is geen steun meer.

Ewald Engelen, hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam

Waarneming:

In de voorbije jaren van overvloed opereerden banken, bedrijven en landen op eigen houtje: banken bepaalden zelf aan wie bonussen werden uitgekeerd, bedrijven sluisden winsten weg, regeringen legden eisen van vakbonden en actiegroepen naast zich neer. Corona zorgt voor een kentering in deze solitaire werkwijze. Grootbedrijven als Booking.com worden nu te kijk gezet als graaiers. En durft een waaghals nog te beginnen over een bonus, dan trekt hij zijn woorden schielijk weer in zodra er gemor klinkt.

Nieuw moreel peil (NMP)

Voor wat hoort wat, we zijn vanaf nu solidair met elkaar.

“Dat morele gevoel heeft betrekking op het feit dat burgers een sterke morele aandrift hebben om boos te worden als bedrijven belastingbetalers om steun vragen, die de afgelopen twintig jaar niet solidair met hen geweest zijn. Allemaal leuk en aardig, zeggen we, steun vraagt om wederkerigheid. Wij willen niet alleen dat jullie, via de staat, steun van ons krijgen, maar wij willen ook dat jullie je solidair gedragen. Dat betekent dat wij, burgers, alleen maar steun willen geven aan die bedrijven, die ook daadwerkelijk gedrag aan de dag hebben gelegd waar wij ons moreel mee kunnen verenigen.”

“Die morele overtuiging van belastingbetalers heeft te maken met het feit dat in 2008, tijdens en na de vorige crisis, die wederkerigheid zo grof geschonden is. Wij, burgers, hebben via de band van de staat 135 miljard op tafel gelegd om de financiële sector overeind te houden, en vervolgens zijn diezelfde burgers vanaf 2010 het haasje geweest: via allerlei lastenverzwaringen en bezuinigingen hebben zij voor de kosten van deze reddingsoperatie mogen opdraaien. En aan het gedrag van de bancaire wereld is niets veranderd: fraude, witwassen, te hoge bonussen – het ging maar door. Inderdaad, voor wat hoort wat, we gaan vanaf nu solidair zijn.”

“Dit morele gevoel impliceert dus dat we vóór corona niet solidair zijn geweest. Kapitaal is niet solidair geweest met arbeid. Dat wordt nu duidelijk op de kaart gezet. Ik roep het kabinet dan ook op voorwaarden te stellen aan de steun die verleend zal worden: niet aan bedrijven die overmatig het aandeelhoudersbelang centraal stellen, niet aan bedrijven die afgelopen jaren lak hebben gehad aan klimaatcrisis en biodiversiteitscrisis. Kabinet, houd rekening met dit nieuwe morele gevoel van de burger.”

Dit is de derde aflevering van de rubriek Nieuw Moreel Peil, waarin filosofieredacteur Peter Henk Steenhuis allerhande ethische vraagstukken die tijdens de coronacrisis opborrelen aan de kaak stelt. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden