COLUMN

Stem eens niet voor je eigen belang, maar voor dat van een ander

“Lekker weertje, hè.” De man die me op straat aansprak was klein en kaal, hij droeg een spijkerbroek met vlekken die er opgespoten leken met een spuitbus. Het was de eerste veel te warme dag van dit jaar.

“GroenLinks wil het weer van ons afpakken”, vervolgde de man. “Terwijl het tien, twintig jaar geleden in Brabant ook al zulk lekker weer was.” Toen ik niet antwoordde keek hij me eens goed aan. “Jij bent ook zo’n GroenLinkser.”

Ik schudde mijn hoofd. “Partij voor de Dieren. Nog erger.”

“Nog erger! Klootzak.”

De man zei eigenlijk twee dingen, bedacht ik toen ik verder liep. Ten eerste is er geen sprake van klimaatverandering, want in Brabant is het al jarenlang mooi weer. Dat kunnen we weerleggen met wetenschappelijk onderzoek. Ten tweede willen partijen die kritisch zijn over de status quo hem iets afpakken. In discussies over het klimaat lijken mensen daar vaker bang voor. Nietsdoen wordt als neutraal gezien en maatregelen om de schade te beperken als een inperking van de individuele vrijheid. Maar zelfzuchtigheid is natuurlijk niet neutraal.

Ik moest aan Iris Murdoch denken. Die schrijft dat we moeten proberen boven de zelfzuchtigheid uit te stijgen door onze deugdzaamheid te ontwikkelen. Dat is niet alleen een ethische kwestie: pas als we deugdzaam zijn, kunnen we het goede leren kennen en zien hoe de wereld echt is. Kunst en natuur kunnen in dit proces een rol spelen, want de ervaring van schoonheid kan ons boven onze zelfzuchtigheid uit tillen. Door aandachtig te zijn kunnen we door de sluier van ons egoïstische bewustzijn heen breken. Dat zal nooit helemaal lukken, schrijft Murdoch, maar ons erin oefenen is onze ethische taak. Liefde is hierin geen extraatje, maar de belangrijkste wegwijzer.

Een van mijn favoriete kunstprojecten is ‘Learning to love you more’ van Miranda July, een website met zeventig opdrachten die talloze mensen wereldwijd hebben uitgevoerd. Zoals ‘Maak een foto van vreemden die elkaars hand vasthouden’, ‘Breng tijd door met iemand die aan het sterven is’, ‘Vraag je familie te beschrijven wat jij doet’, ‘Speel de ruzie van een ander na’, en ‘Beschrijf je ideale regering’. De inzendingen illustreren wat Murdoch bedoelt: door aandachtig te zijn naar degenen om je heen, naar de dagelijkse en minder dagelijkse ervaring, kun je je oefenen in onzelfzuchtigheid en leer je de wereld anders zien.

De man met de vlekken op zijn broek was ondertussen de straat overgestoken. Hij sprak nog door over klootzakken. Morgen stemt hij waarschijnlijk niet, of op een partij die hem zijn weer niet wil afpakken. Politiek wordt vaak voorgesteld als een strijd om belangen, maar dat is weer die zelfzuchtige insteek en die is, zeker in een tijd waarin ons handelen zo bepalend is voor de toekomst van de planeet, niet neutraal. Je kunt er ook voor kiezen niet voor je eigen belangen te stemmen, maar voor die van het kind, het dier, degene ver weg of wie nog komt. Misschien kunnen we zo leren om het beter te doen.

Eva Meijer 

Eva Meijer is filosoof en schrijver. Dit is haar eerste bijdrage als columnist voor Trouw. Ze schrijft om de twee weken een column op de Religie & Filosofie-pagina's. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden