Beeld Trouw

Bladenrubriek

Soms is een viering zonder predikant aan te bevelen

De Elthetogemeente, een protestantse wijkgemeente in Amsterdam-Oost, experimenteert nu al een paar jaar met ochtenddiensten die gedragen worden door de leefgemeenschap die boven het kerkgebouw woont. Grote afwezige: de predikant. Hij speel geen rol in de dienst, maar denkt van tevoren mee. Woord & Dienst, een positief-kritisch podium voor veelkleurig geloven, schrijft erover.

In de Elthetogemeente werd een paar keer het bijbelverhaal verteld via Godly Play – een methode voor geloofsoverdracht – en soms deed een lekenvoorganger dit. De kerkgangers zijn enthousiast. “Het kan je gemeente zeker nieuwe energie geven”, zegt gemeentelid Klaas den Uijl. “Er kan nieuw leven in de brouwerij komen, ook omdat je weer kritisch gaat nadenken over wat je belangrijk vindt voor een dienst. Wel is er behoefte aan theologische richtlijnen, zodat we niet uit de bocht vliegen.”

Ander voordeel: de predikant heeft meer tijd voor andere taken, zoals bijvoorbeeld huisbezoek. ­Ouderlingenblad voor Pastoraat en Gemeenteopbouw stelt de vraag hoe je bij zo’n pastorale visite met de Bijbel moet omgaan. Moet je altijd iets uit het Boek der Boeken lezen en besluit je dat inderdaad te doen: wat is dan een goed moment? Gerry Kramer-Hasselaar, psychologe en zelf ook actief als bezoekmedewerkster in haar kerk, stelt dat het niet de bedoeling wordt dat het bijbellezen, net als vroeger, weer een verplichting wordt. “Breng het als voorstel en vraag of de ander het goedvindt. Kom daar niet te snel mee. In een pastoraal contact gaat het in de ­eerste plaats om aandacht en ­luisteren.” Ook raadt Kramer-Hasselaar aan om bij de voorbereiding van een bezoek alvast na te denken over een mogelijke tekst om te ­lezen. Dat hangt natuurlijk deels af van de aanleiding voor het bezoek: gaat het om ziekte, een ander soort verdriet of juist een blijde ­gebeurtenis.

Nelleke Boonstra, predikant en lid van de redactie van Ouderlingenblad, komt met een tekst uit Jesaja 43 als suggestie voor een bezoek aan gemeenteleden die in een ernstige crisis verkeren: “Moet je door het water gaan – ik ben bij je; of door rivieren – je wordt niet meegesleurd. Moet je door het vuur gaan – het zal je niet verteren, de vlammen zullen je niet verschroeien.”

Een andere vorm van geloofsoverdracht is het ‘kindermoment’. Het moment in een kerkdienst dat de allerjongsten naar voren mogen komen. Op de site van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) vertelt Nelleke Plomp – specialist in vieren met kinderen en jongeren – hoe je kunt zorgen dat het kindermoment “écht iets toevoegt aan het samen gemeente-zijn”.

Volgens Plomp moet er sprake zijn van een wisselwerking tussen de wereld van toen (lees: de Bijbel) en de wereld van nu en ook moet het kindermoment aansluiten bij de ontwikkeling van kinderen. Nu is interactie tussen de predikant en kinderen binnen de viering niet van gevaar ontbloot. Wat kun je bijvoorbeeld doen “wanneer een kind een antwoord geeft dat u niet kunt gebruiken? Of als er helemaal geen antwoord komt? Wat als de zorgvuldig bedachte opzet niet uitpakt zoals bedoeld, ondanks het nadenken over bovenstaande vragen?”

Kortom, wat doe je als het kindermoment in de soep loopt. “Ontspanning en vertrouwen dat de Geest juist door kindermonden spreekt, is een eerste stap. Durf eens mee te gaan in een ‘fout’ antwoord en vraag nieuwsgierig waaróm een kind dat antwoord geeft. U zult niet de eerste zijn die verrast wordt door het geloof en de wijsheid van een kind. Zo bent u echt samen ­gemeente.”

En als het onverhoopt allemaal toch niet wil lukken, kun je altijd nog een predikantloze viering overwegen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden