Rapport WODC

Slachtoffers geven afhandeling misbruikzaken door Jehovah's Getuigen een 1

Beeld Kwennie Cheng

De manier waarop Jehovah’s Getuigen met seksueel misbruik omgaan, is traumatisch voor slachtoffers. Dat concluderen onderzoekers van de Universiteit Utrecht op basis van de verhalen van 751 leden en ex-leden van het religieuze genootschap. Een poging dat onderzoek uit de openbaarheid te houden, strandde donderdagmiddag in de rechtbank.

Van de personen die meededen aan het onderzoek, hebben 292 mensen zelf misbruik meegemaakt. Opvallend is dat negen mensen zeggen dat het misbruik ook nu nog plaatsvindt. Volgens de onderzoekers behandelen de Getuigen meldingen van misbruik niet adequaat. 

Binnen het genootschap worden meldingen van misbruik veelal intern afgehandeld door een comité van ouderlingen, mannelijke leidinggevenden. Zo’n comité komt er pas, wanneer er twee getuigen van het misbruik zijn, of als de dader heeft bekend. Als dat niet zo is, wordt de zaak ‘in Jehovah’s handen’ gelaten.

Driekwart van de slachtoffers geeft de behandeling van hun zaak een onvoldoende. Van alle slachtoffers die die vraag beantwoordden, gaf bijna 60 procent de aanpak van de Getuigen het rapportcijfer 1. Twee derde van de slachtoffers die wel naar de politie zijn gestapt, is tevreden over hoe ze daar geholpen zijn. Het meest gegeven rapportcijfer is daar een 10.

Gesloten gemeenschap

De bevindingen van het onderzoek, dat door het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatie Centrum (WODC) aan de Universiteit Utrecht werd uitbesteed, komen overeen met de conclusies die Trouw trok in een reeks publicaties in 2017. 

De sterke mannelijke hiërarchie, de geslotenheid van de gemeenschap van de Jehovah’s Getuigen en de strikte seksuele moraal dragen bij aan de pijnlijke ervaring van slachtoffers, merkten de onderzoekers in diepte-interviews met tien (ex-)leden van het genootschap. “Ze zijn niet één keer de klos, maar twee keer”, zegt hoofdonderzoeker Kees van den Bos. 

De onderzoekers roepen de Getuigen op om een intern meldpunt op te richten voor slachtoffers van misbruik. Ook wensen de onderzoekers een cultuuromslag – meer openheid en transparantie over seksueel misbruik – waarin ook een duidelijke rol is weggelegd voor vrouwen.

Het rapport is naar de Tweede Kamer gestuurd met een begeleidende brief van minister Dekker. Daaruit blijkt dat de Jehovah’s Getuigen niets met de aanbevelingen doen. De minister noemt dat ‘onbegrijpelijk’ en wil nog een laatste indringend gesprek met de Getuigen voeren. 

Kort geding

Het genootschap werkte eerst wel mee aan het onderzoek, maar probeerde de publicatie op het laatste moment tegen te houden door een kort geding aan te spannen. Dat was voor zowel het WODC als de universiteit een situatie die ze nog nooit eerder meemaakten. De rechter ging niet mee in het verzoek van de Getuigen, die driehonderd kantjes met argumenten overlegden. Hij achtte misstanden in de samenleving aankaarten belangrijker dan eventuele reputatieschade van de kerk. De rechter tilt er zwaar aan dat het niet gaat om een willekeurige publicatie, maar een door de Tweede Kamer gewild onderzoek.

In een reactie aan de minister van 23 pagina’s spreekt het bestuur van ‘zeer ernstige gebreken’ in het onderzoek en noemt verschillende passages ‘uitermate kwetsend’ of ‘bijzonder discriminerend’.  Het genootschap beraadt zich nu op verdere juridische stappen.

Slachtoffer Marianne de Voogd, die eerder in Trouw vertelde over het misbruik op haar dertiende door een man uit haar gemeente, vindt de houding van het bestuur teleurstellend. Toch voelt ze erkenning na het openbaar worden van het onderzoek. “Dit betekent dat de Jehovah’s Getuigen mij niet meer als een leugenaar weg kunnen zetten.”

Lees ook:

Jehovah’s Getuigen willen publicatie van misbruikrapport tegenhouden

Met een kort geding probeerden de Jehovah’s Getuigen publicatie van een onderzoeksrapport over seksueel misbruik binnen de geloofsgemeenschap tegen te houden. 

Meldpunt voor misbruik bij de Jehovah’s Getuigen geopend

De Universiteit Utrecht opende in maart 2019 een contactpunt voor slachtoffers van seksueel misbruik binnen het genootschap van de Jehovah’s Getuigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden