Zin in het alledaagseNa de aanslag

‘Schuilend voor die aanslag in Parijs ervoer ik dat er geen zekerheid is’

Anouschka van Wettum in haar atelier. Beeld Lars van den Brink
Anouschka van Wettum in haar atelier.Beeld Lars van den Brink

Welk verhaal geeft uw leven zin? Trouw-lezers vertellen hun zingevingsverhaal. In deze aflevering: Anouschka van Wettum (1993). ‘Ik begon me te realiseren, dat ik in de loop der jaren was gaan vertrouwen op wat anderen veilig voor me vonden.’


Parijs, 13 november 2015. In een café sta ik te schuilen voor een aanslag. Wat er gebeurd is, weet niemand. We moeten binnenblijven. Op dat moment ervoer ik dat het leven te kort is om tijd te verspillen, dat er geen ‘voor de zekerheid’ is.

De hang naar veiligheid en de behoefte aan zekerheid hadden mijn leven tot dan toe gevormd. Laatst vertelde mijn moeder dat ik al jong zei: ‘Voor de zekerheid’. Mijn broertje en zusjes, én mijn moeder gebruikten die woorden vaak: ‘Nemen we voor de zekerheid toch maar een paraplu mee’.

Op de dag van de aanslag had ik afgesproken met een singer-songwriter, ik zou haar kunstkenner-vriendin ontmoeten. Ik stelde een groot café voor aan het einde van mijn straat, maar zij zat liever bij een kleiner café in een zijstraat. Die nacht kwam mijn straat, Rue de la Fontaine au Roi, wereldwijd in het nieuws: in het grote café, La Bonne Bière, vond een terroristische aanslag plaats, waarbij vijf mensen om het leven kwamen en acht zwaargewond raakten.

Op elkaar gepropt tussen opgestapelde stoelen

Daar wisten we toen nog niets van, daar, in dat kleinere café. Wij zaten opgesloten, aangezien de politie mijn vriendinnen weigerde om buiten een sigaretje te roken. Niet veel later werd iedereen in het café naar een achterkamer gestuurd en werden de gordijnen gesloten. Op elkaar gepropt tussen opgestapelde stoelen en dozen hadden we geen bewegingsruimte en veel vragen. We moesten stil zijn, niemand mocht ons horen. Ik herinner me een moeder met een baby, zo overstuur allebei, en doodstil. Rokers en Parijs – de nood werd op den duur hoog, dus de rokers mochten, in stilte en met de gordijnen dicht, in het café roken. Mijn vriendinnen trokken me mee, we wilden naar buiten kijken. Het was oorverdovend stil op straat. Toen kwamen er speciale eenheden van de politie langs marcheren. Ik beloofde mezelf om mijn hart te volgen als ik hier levend uit zou komen.

Vanaf dat ik een potlood kon vasthouden, wilde ik kunstenaar worden. Helaas kon ik goed leren en kreeg ik al vroeg de boodschap mee ‘met kunst kun je je brood niet verdienen’. De kunstacademie zat er niet in. Voor ouders is een creatief kind lastig: een goede ­tekenaar is niet per se een succesvolle kunstenaar, en je gunt je kind een leven vol plezier, maar ook ­zekerheid. Dus ik ging aan de slag: ik ging mijn brood leren verdienen en naar de universiteit. Zo kwam ik in Parijs terecht op een prestigieuze masteropleiding over taal en kunst.

In de chaos van de opgepropte lijven pakte ik een poëziebundeltje dat ik die dag toegestopt had gekregen. Wat er aan de hand was, kon ik niet bevatten. Ik vond iets van betekenis, dat mijn hart verzachtte, dankzij woorden van beginnende dichters die ik nooit zou ontmoeten, maar die wel bij me waren.

Op zeven hoog zullen ze niet achter ons aankomen

Het was diep in de nacht voor we het café mochten verlaten. Struikelend over wegversperringen rende ik achter mijn nieuwe vriendinnen aan naar een van hun woningen; alleen mocht ik niet naar huis. ‘Op zeven hoog zullen ze niet achter ons aankomen’, zeiden we hijgend van de trappen.

Toen het nieuws tot de buitenwereld doordrong, begreep ik dat ik in een kroeg náást een aanslag had gezeten. Ik weet dus niet hoe de aanslag is geweest – en nog steeds moet zijn – voor ooggetuigen en dierbaren van de slachtoffers. Zelfs vanuit mijn veilige schuilplaats heb ik nog flashbacks door dat vervreemdende moment toen zekerheid niet meer vanzelfsprekend bleek te zijn. De aanslag heeft niet mijn leven veranderd. De avond in het café, in die stilte, is wel van grote betekenis voor mij geweest.

Het is fijn dat we een paraplu kunnen pakken als het regent, maar ja, er kan van alles met je plu gebeuren. ‘Voor de zekerheid’ is een verhaaltje om op te vertrouwen, dat veiligheid biedt. Ik begon me te realiseren, dat ik in de loop der jaren was gaan vertrouwen op wat anderen veilig voor me vonden. Hoe ik me kon kleden, me kon ­gedragen, waar ik wel of niet heen ging. Wat ik studeerde en welk ­beroep ik zou uitoefenen. Ik was gevoelig geworden voor status en luisterde niet meer naar mijn hart.

 Ik wilde niet meer promoveren.

Ik belandde in een crisis. Waarom zou ik nog afstuderen? Ik wilde troost bieden, deel uitmaken van een gemeenschap. Onderdeel zijn van mensen die verhalen delen, in plaats van die verhalen te analyseren. Uiteindelijk is het me gelukt de studie af te ronden, maar ik wilde niet meer promoveren.

Terug in Nederland ben ik vrijwilligerswerk gaan verrichten op een literatuurfestival, palen sjouwen, banners ophangen. Ik verdiende mijn brood in een boekwinkel, en daarna in een uitgeverij. Er zijn situaties waardoor je eenzaam kunt zijn, maar door middel van verhalen kun je elkaar weer tegenkomen, als het ware rond een kampvuur de menselijke ervaringen verkennen en je boven jezelf kunt uitstijgen.

Toch begon de schoen te wringen, niet omdat ik genoeg had van die palen, maar omdat ik zelf ook een verhaal te vertellen heb. Dat is de fase waarin ik me nu bevind. Dit jaar ben ik als professioneel kunstenaar begonnen en maak ik de beelden waar ik als kind al van droomde, de manier van verhalen vertellen die bij mij past. Zo gelukkig als kunst mij kan maken, zo kan het ook voor anderen iets betekenen. Iets moois maken is waarnaar ik met heel mijn hart verlang.

Wat doet mijn verhaal er nou toe?

Het duurde wel een paar jaar voordat ik dit durfde te denken, en te doen. Misschien had het ook te maken met het gevoel dat ik in Parijs had: wat doet mijn verhaal er nou toe? Daarvoor moest ik groeien, zekerheid verzamelen.”

Heeft u ook een zingevingsverhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail dan naar: zingeving@trouw.nl.

Lees ook:

Zin in het alledaagse

In deze verhalenreeks vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Eerdere afleveringen uit de reeks zijn hier terug te lezen. Bij de reeks hoort ook een podcast. Klik hier om de nieuwste aflevering te beluisteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden