Samuel Lee, mei 2019

Profiel Theoloog des Vaderlands

Samuel Lee is een onafhankelijke pinksterman die streeft naar de hemel op aarde

Samuel Lee, mei 2019 Beeld Maartje Geels

De Amsterdamse theoloog en pastor Samuel Lee is sinds zaterdag de nieuwe Theoloog des Vaderlands. Wie is hij?

Samuel Lee is in veel dingen de eerste. Hij is de eerste Theoloog des Vaderlands met een migratie-achtergrond, hij is de eerste in die functie die uit de pinksterbeweging komt, de eerste die een migrantenkerk leidt in Amsterdam Zuidoost.

De 49-jarige doctor in de theologie, die werkt aan de Vrije Universiteit, noemt zichzelf een onafhankelijke pinksterman. Zaterdagavond werd hij benoemd tot Theoloog des Vaderlands. Hij volgt Stefan Paas op, zijn collega aan de VU. Lee is naar eigen zeggen volkomen verrast dat de keuze op hem was gevallen, het overtreft zijn stoutste dromen. Hij wordt geprezen om zijn vermogen bruggen te bouwen tussen traditionele kerken en migrantenkerken. 

Hij werkt in beide werelden. Hij is lid van het overwegend witte docentenkorps aan de theologische opleiding van de VU, tegelijkertijd heeft hij in Zuidoost een eigen academie opgericht waar migranten van over de hele wereld zich gratis kunnen verdiepen in mensenrechten, sociale wetenschappen en theologie  - op academisch niveau. Hij leidt in datzelfde Amsterdamse stadsdeel een van de 150 migrantenkerken die Zuidoost rijk is en daarnaast is Samuel Lee al jaren lid van de Nationale Synode, een behoorlijk wit gezelschap dat het gesprek tussen gelovigen wil bevorderen.

Als iets niet klopt, verheft hij zijn stem

Lee heeft al aardig naam gemaakt als bruggenbouwer. Autochtone kerkmensen weten hem te vinden als ze benieuwd zijn naar een perspectief van christelijke migranten. Recent werd hij nog gevraagd een bijdrage te leveren aan een boek over oecumene. Toen daar commotie over ontstond, omdat er van de vijftig auteurs maar twee vrouw waren, was hij bereid zijn bijdrage in te trekken. De eenzijdige samenstelling paste niet in zijn idee van diversiteit en dan verheft hij zijn stem.

Ook is Lee grondlegger van de Jesus Christ Foundation, een pinkstergemeenschap met vestigingen op Cyprus, de Filippijnen en in Libanon. In Amsterdam Zuidoost huren ze een zaal in een gebouw van een Ghanese kerk. Op zondagochtend komen naar Lee’s Engelstalige dienst hoofdzakelijk Afrikanen en Aziaten, en een enkele witte man of vrouw. Het is een multiculturele, levendige gemeente. De voorganger heeft zich aan dat karakter aangepast. Van Afrikaanse gelovigen moest hij vuriger praten, en ze vinden het ook leuk dat hun dominee tegenwoordig op het slotlied na twee uur energiek meedanst – van huis uit is hij helemaal geen danser, maar gaandeweg heeft hij dat aardig onder de knie gekregen.

Dat hij predikant werd, is gelet op zijn achtergrond behoorlijk opmerkelijk. Lee groeide – onder een andere naam – op in een welgestelde, seculiere familie in een land ergens in het Midden-Oosten, meer specifiek wil hij daarover in interviews niet worden. Op zijn veertiende kwam hij naar Nederland. Als student sociologie ging hij door een linkse, marxistische periode. Hij zette zich af tegen het geloof, ook al kreeg hij een relatie met een christelijke vrouw, van oorsprong afkomstig uit Zuid-Korea. Ze trouwden, en op hun huwelijksreis in Spanje ervoer hij dat hij door Jezus werd geroepen. Hij bekeerde zich, werd christen.

Hij nam een bijbelse naam aan, Samuel, en raakte vervuld van het geloof. Enthousiast deed hij mee aan bijbelstudies en stichtte 25 jaar geleden zijn eigen kerk in Zuidoost. Het was een echte pinksterkerk, op Amerikaanse leest geschoeid. Snel groeide hij er uit tot een groot man, een herder die boven zijn schapen stond. Zijn dienst was, zoals hij het in een interview omschreef, ‘een beetje show, Hollywood, bling, bling.’ “Mensen keken naar me op, ik was de man van God, de probleemoplosser.” 

Apostel van liefde en tweede bekering

Zijn succes bereikte ook Amerika, hij kwam als ‘Apostel van liefde in Nederland’ op de cover van een Amerikaans magazine. Dat leidde tot wat hij zijn tweede bekering noemt. Bij het zien van die glanzende foto ging hij bij zichzelf te rade en besloot dat hij niet langer zo’n showman wilde zijn.

Die bekering betrof niet alleen de vorm, maar ook de inhoud. Hij nam afscheid van het fundamentalistische pinkstergeloof met zijn sterke nadruk op de werken van de Heilige Geest. De pastor vertelde zijn gemeente dat hij was veranderd. Hij wilde niet meer boven hen staan, maar naast hen. Hij zou hen voortaan vertellen dat ze zich niet afzijdig moeten houden van de samenleving, maar er juist middenin moeten staan. Dat ze moeten werken aan sociale gerechtigheid, dat ze iedereen moeten liefhebben, ongeacht ras, geloof, gender en geaardheid. Zelf probeert hij dat vorm te geven met zijn academie, en met zijn hulp aan mensen zonder papieren.

De helft van zijn gemeente kon niet meekomen met de wending in Lee’s geloofsleven en stapte op. De mensen die zijn gebleven, moeten aan sommige aspecten van zijn boodschap ook nog wel wennen. Voor pinksterkringen is die zeer onorthodox, in zijn preken plaatst hij vraagtekens bij de hemel en de hel, ‘niemand is er ooit geweest’, hij waarschuwt voor te veel vertrouwen op de kracht van het gebed: “Afrika zit vol profeten die bidden, maar als dat zou helpen, waarom is er daar dan nog zoveel ellende?”

Gevoelige onderwerpen schuwt hij niet

Mensen moeten wat hem betreft de hemel hier op aarde al een beetje maken. Want, zo houdt hij zijn gemeente voor, een vrouw die het huis is uitgezet, heeft niks aan een plekje in de hemel; zij moet nu geholpen worden. Gelovigen moeten hun verantwoordelijkheid niet afwentelen op Jezus, maar zelf verantwoordelijk zijn én zelf nadenken. Lee krijgt applaus, maar als hij zegt dat wie van Jezus houdt, ook moet houden van mensen met een ander geloof, of een andere geaardheid, dan blijft het stil. Lee weet dat dat gevoelig ligt, maar zegt het tóch – hij is tenslotte een onafhankelijke pinksterman, die blij is dat hij nu kan zijn wie hij is.

Aan de VU werkt hij net zo. De theoloog, gepromoveerd op het christendom in Japan, is directeur van het Center for Theology of Migration, voor migrantenpastores. Zij hebben vaak een conservatieve inslag en zouden liever zien dat hun gemeente anders is dan de moderne wereld, dan dat ze er middenin staan. Lee neemt ze serieus, maar stelt ook hun zekerheden ter discussie. Dat hij ook migrant is en hun achtergrond en geloofsbeleving begrijpt, is daarbij een groot voordeel. Dat hij de Nederlandse context kent, is dat natuurlijk net zo goed.

Lees ook:

‘Ongelooflijk dat er zoveel versies van christenheid bestaan’

Samuel Lee sprak in mei de Nationale Synode toe. ‘Ik word geworteld in de Nederlandse kerkelijke bodem en dat is nog steeds wennen’, zei hij daarover aan de vooravond van die bijeenkomst.

Ophef over christelijk boek: te weinig vrouwelijke auteurs

Samuel Lee maakte openlijk bezwaar tegen een boek over oecumene waarin nagenoeg geen vrouwen om een bijdrage was gevraagd. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden