Maffia-bestrijder

Rosario Livatino (1952-1990), vermoord door de Siciliaanse maffia, is zalig verklaard

Rosario Livatino. Beeld Youtube/Creative Commons
Rosario Livatino.Beeld Youtube/Creative Commons

Rosario Livatino was een felle bestrijder van de maffia op Sicilië. Zondag is hij zaligverklaard in de kathedraal van Agrigento. Een zaligverklaring is een belangrijke stap op weg naar een heiligverklaring.

Toen de clans op Sicilië in de jaren tachtig van de vorige eeuw verwikkeld waren in een soort van burgeroorlog, slaagde Livatino erin grote sommen geld en eigendommen van hooggeplaatste maffiosi in beslag te nemen. Omdat hij maar niet opgaf, gaf La Stidda van Agrigento, een misdaadsyndicaat dat rivaliseerde met de Cosa Nostra, opdracht Livatino te vermoorden.

Op 21 september 1990 werd hij in de buurt van Agrigento klemgereden. Hij probeerde nog te vluchten, maar werd in koelen bloede doodgeschoten. Een van de aanstichters van de moord getuigde later dat Livatino juist door zijn vasthoudende geloof als onomkoopbaar werd beschouwd.

Vanaf het moment dat Livatino in 1978, nog maar 26 jaar oud, magistraat werd, liet hij zich leiden door het wetboek én het evangelie. Tijdens het onderzoek naar de moord op hem, kwam de aanklager in de agenda van Livatino de geheimzinnige afkorting ‘s.t.d.’ tegen, wat later bleek te staan voor Sub tutela Dei, Latijn voor ‘onder de bescherming van God’.

‘Uit haat jegens het geloof’

Paus Franciscus bepaalde in december vorig jaar dat Rosario Livatino een martelaar is, omdat hij werd vermoord in odium fidei (‘uit haat jegens het geloof’) en dus zalig verklaard kon worden. De datum van de zaligverklaring was niet voor niets gekozen. Op 9 mei 1993 hield Johannes Paulus II tijdens een bezoek aan Sicilië, in het Dal van de Tempels bij Agrigento, zijn historische donderpreek tegen de maffia. Met stemverheffing riep de Poolse paus de maffiosi tot de orde en hield hen voor dat ze zich ooit voor God zouden moeten verantwoorden.

Lange tijd heeft de leiding van de Italiaanse katholieke kerk zich niet of nauwelijks gedistantieerd van de maffiose organisaties in Zuid-Italië. Een bekend voorbeeld hiervan is kardinaal Ernesto Ruffini, van 1945 en 1967 aartsbisschop van Palermo, die het bestaan van de maffia simpelweg ontkende – “De maffia, wat is dat? Een schoonmaakmiddel?” Hij vond het communisme een veel groter gevaar.

Rosario Livatino. Beeld Youtube/Creative Commons
Rosario Livatino.Beeld Youtube/Creative Commons

Onder zijn opvolger kardinaal Salvatore Pappalardo veranderde de houding van de kerk in het zuiden van Italië. Tijdens de begrafenis van de antimaffia-priester Pino Puglisi – drie jaar na Livatino vermoord en ook zalig verklaard – riep hij Sicilië op in opstand te komen tegen de georganiseerde misdaad. Pappalardo en Johannes Paulus II lieten geen misverstand bestaan over waar de kerkleiding staat in de strijd tegen de maffia: vooraan.

Ook de huidige paus laat zich niet onbetuigd. Anderhalve maand geleden nog, op de dag dat in Italië de slachtoffers van de georganiseerde misdaad werden herdacht, noemde Franciscus de maffiaclans ‘organisaties van zonde’, die misbruik maken van de coronapandemie en zich met corrupte praktijken verrijken.

De zwaarste straf binnen de rooms-katholieke kerk

Eerder al, tijdens een bezoek aan Calabrië in 2014, had hij verklaard dat katholieke maffiosi niet in gemeenschap met God leefden en geëxcommuniceerd waren. De zwaarste straf binnen de rooms-katholieke kerk. In dat licht past het ook om maffiabestrijders als Rosario Livatino juist veel eer te bewijzen.

Er mochten maar tweehonderd gelovigen aanwezig zijn bij zijn zaligverklaring in Agrigento, maar die kregen wel de gelegenheid een bijzondere reliek van Livatino te vereren: het met bloed doorweekte overhemd dat hij droeg toen hij vermoord werd.

Hoe word je heilig?

Heiligen zijn mensen die tijdens hun leven op een bijzondere manier openstonden voor God. Ze zijn een voorbeeld voor alle gelovigen. Voor heiligverklaringen is een kerkelijke procedure vastgesteld. Je kunt pas na je overlijden worden heilig verklaard.

Lees ook:

Italiaanse justitie vreest dat maffia op EU-miljarden aast. ‘Waar geld is, duikt de ’ndrangheta op

De Italiaanse premier Mario Draghi vertelt deze week in het parlement hoe zijn kabinet de miljarden uit het EU-herstelfonds wil besteden om de economie gezond te maken. Er ligt een gevaar op de loer: justitie vreest dat de maffia op het geld aast.

Luister naar de meest recente aflevering van de Trouw-podcast De Roomse Loper waarin Stijn Fens en Christian van der Heijden met oud-Italië correspondent Aart Heering spreken over de relatie tussen de katholieke kerk en de maffia. Aanleiding is de zaligverklaring van Rosario Livatino.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden