Religieus dilemma

Rente op een studielening plaatst moslimstudenten voor het blok, want rente is haram

Een studente in Rotterdam. Sommige moslimstudenten hebben om religieuze redenen bezwaar tegen het betalen van rente op studieleningen. Beeld ANP / Ronald van den Heerik
Een studente in Rotterdam. Sommige moslimstudenten hebben om religieuze redenen bezwaar tegen het betalen van rente op studieleningen.Beeld ANP / Ronald van den Heerik

Minister Dijkgraaf zegt dat er mogelijk een renteverhoging komt op studieleningen van Duo. Dit plaatst moslimstudenten niet alleen voor een financieel maar ook voor een religieus dilemma.

Nuri Kurnaz

Nu de Europese Centrale Bank (ECB) de rente verhoogt met 0,5 procentpunt, en de inflatie door de coronacrisis en oorlog in Oekraïne aanblijft, is het waarschijnlijk dat ook de rente op studieleningen omhoog gaat. Dat levert een deel van de moslimstudenten naast de financiële tegenslag ook een religieus dilemma op.

Vorige maand vond minister Dijkgraaf het voorstelbaar dat de rente gaat stijgen, meldde hij de Tweede Kamer. Als het kabinet in november besluit om de rente op studieleningen daadwerkelijk te verhogen, stopt student Ahmed Emin Batman direct zijn studielening. Zijn opgebouwde studieschuld gaat hij nog snel zonder rente proberen af te lossen door bij vrienden en familie te lenen. “Want, rente is niet toegestaan (haram, red.) in de islam.”

Ahmed Emin Batman Beeld
Ahmed Emin Batman

Batman: “Ik voel me tegenover mijn religie niet enorm schuldig, omdat de politiek ons allerlei valse beloftes deed, maar als ik had geweten dat we al zo snel rente moeten betalen, had ik het waarschijnlijk anders opgelost en vanaf het begin niet geleend.”

Nul procent rente

Wie de afgelopen jaren afstudeerde had nooit te maken met rente over de studieschuld. Over de leenschuld kan de overheid na afstuderen wel rente vragen, maar vanwege de lage rentestand is dat in praktijk na 2015 niet gebeurd. Als het kabinet nu alsnog rente vraagt, is dat voor het eerst sinds de invoering van het omstreden leenstelsel. De renteverhoging is extra controversieel omdat veel beloftes die bij de invoering van dat stelsel aan de zogeheten ‘pechgeneratiestudenten’ zijn gedaan, niet zijn nagekomen.

De rente houdt moslimstudenten extra bezig, merkte ook Ivy Dirksen. Hij was tot voor kort secretaris van de landelijke studentenvakbond (LSVb). Meerdere moslimstudenten vroegen hem bezorgd naar de renteverhoging. Ook MSA Nederland, een koepelorganisatie van vijftien islamitische studentenverenigingen, zegt dat de onrust vooral leeft onder moslimstudenten die dachten tegen nul procent te kunnen lenen.

De rente op studieleningen en studieschulden is volgens de wet gekoppeld aan de rente op staatsobligaties. “Voor de berekening van de rente bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (Duo), bekijkt het ministerie van financiën de gemiddelde stijging – of daling – op de rente op staatsobligaties over een jaar”, legt een woordvoerder van Duo uit.

Rentevrije fondsen

Imam en geestelijk verzorger Azzedine Karrat van de Leidsche Rijn-moskee snapt de zorgen bij moslimstudenten. “Kiezen om wel te lenen kan een religieus schuldgevoel opleveren. Niet lenen kan het financieel zwaar maken. In beide gevallen is het een moeilijke keuze, want het kan zelfs gevolgen hebben voor hoe een studie mentaal wordt ervaren. In de bovenkamer van een gelovige spelen immers concepten als vroomheid en godsbewustzijn.”

Karrat stelt voor dat moslims zelf rentevrije fondsen opzetten. Tot die fondsen er zijn, zouden studenten moeten uitwijken naar alternatieven als een bijbaantje of lenen van familie.

‘De wet geldt voor iedereen’

Duo is op de hoogte van het religieuze dilemma voor moslimstudenten en voert gesprekken over de groep met het ministerie. Maar ‘de wet geldt voor iedereen’, zegt een woordvoerder van Duo. In de wet is bepaald dat de rente jaarlijks wordt vastgesteld voor studenten. Afgestudeerden lossen nog vijf jaar lang af met het rentepercentage van het jaar van afstuderen.

De verwarring over de rente zou volgens de Duo-woordvoerder niet door een gebrek aan communicatie komen, maar door gewenning. “Sinds invoering van het huidige stelsel zijn studenten jaar in, jaar uit verwend met nul procent rente.”

Lees ook:

Wordt de studielening duurder? Vijf vragen over de rentestijging

De inflatie schiet omhoog, en de rente volgt. Dat betekent dat oud-studenten zich moeten opmaken voor het betalen van rente over hun omstreden studieschuld, voor het eerst sinds de komst van het leenstelsel. Vijf vragen en antwoorden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden