BladenMaaike van Houten

Rebellen in de kerk en thuis

Afkomstig van buiten de kerk, zijn het altijd de dwarsliggers geweest die me gefascineerd hebben. Dwarsliggers dragen de spoorrails: zonder dwarsliggers komt een trein geen meter vooruit”, schrijft emeritus-predikant Rob van Essen in Kerk in Den Haag in een bespiegeling over het thema van de boekenweek: Rebellen en dwarsdenkers. Die zijn er ook in de kerk, Van Essen noemt er een paar: Martin Luther King, natuurlijk. Maar ook pater Van Kilsdonk en dominee Alje Klamer, die het beiden al decennia geleden opnamen voor homoseksuelen.

Dat rebelse is heel bijbels, schrijft de redacteur van het Haagse maandblad. “De Bijbel zou ongeschreven zijn zonder de tegenspraak van de profeten … De tegenspraak van de Eeuwige, die opkomt voor weduwe, wees en vreemdeling, daarin openbaart zich de ware dienst aan God. Zeker, voor de wachters van de lieve vrede is tegenspraak vervelend. Maar, zo zei Jezus al, waar de profeten het zwijgen wordt opgelegd, is geen toekomst.” Van Essen zet de rebellerende houding tegenover die van ‘behoudende broeders’ die zich heden ten dage verzetten tegen een gelijkwaardige positie van vrouwen en homoseksuelen in de kerk. Tevergeefs, denkt Van Essen: “Vrouwen en homo’s, je krijgt ze niet meer in de kast”.

Een klein aantal van hen is verenigd in de oecumenische Vrouwensynode. Rond Internationale Vrouwendag, gisteren, en in hun kwartaalblad Zijspiegel buigen ze zich over het thema Vrouw en Leiderschap. Theologe en publiciste Marga Haas houdt een pleidooi voor teder leiderschap: “Je kunt natuurlijk een beslissing doorduwen, maar ook dat is geweld. Tederheid helpt om oog te houden voor het proces, in plaats van alleen naar de inhoud of de gewenste uitkomst te kijken … Mág er weerstand zijn, tot in de onderste lagen van de organisatie aan toe? En wordt die weerstand gehoord? Ook hier geldt: geen zachtaardigheid om de zachtaardigheid. Soms vraagt een situatie om een confronterende opmerking van jouw kant … Tederheid betekent niet dat je iedereen altijd met fluwelen handschoentjes aanpakt … Soms moet je iemand door elkaar rammelen. Maar altijd vanuit liefde.”

In het Filosofisch Magazine betrekt columniste Stine Jensen het thema van de boekenweek op haar thuissituatie: wil ze haar kinderen opvoeden tot rebellen? Op haar scheurkalender las ze dat braafheid en harmonie dodelijk zijn, het zijn beide voorbeelden van ‘ongezond aanpassingsgedrag’. Er volgde een ‘dringende oproep aan volwassenen: leer kinderen op een goede manier te vechten’. Jensen ging meteen in verzet: “Ik bespeurde bij mezelf prompt rebellie. Ik wil namelijk wél een braaf en harmonieus kind opvoeden – een kind dat niet voortdurend in conflict is met zichzelf en met de wereld. Braafheid en harmonie zijn belangrijke waarden, die niet per se haaks staan op creativiteit.”

En dat geldt net zo goed voor het publieke debat, vindt Jensen. Het CPNB, dat de boekenweek organiseert, beveelt de pen aan als wapen tegen de status quo. Jensen zit meer op de lijn van de Denker des Vaderlands, Daan Rovers, die pleit voor een ‘genuanceerd stemgeluid in een overprikkeld opinieklimaat’. “Geen pennen als wapens, maar pennen als veren. Om mee te aaien. Om contact te leggen, op weg naar harmonie.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden