Pierre Valkering

INTERVIEW

Pierre Valkering, de priester die mens werd

Pierre Valkering Beeld Hadas Itzkovitch en Anya van Lit

Deze week kwam de Amsterdamse priester Pierre Valkering (58) uit de kast. En hoe. Hij schreef een boek over zijn leven, over homosauna’s, darkrooms en een pornoverslaving. Hij werd afgelopen maandag geschorst, maar is niet van plan zijn boordje af te leggen.

Aan de studeerkamer in de pastorie is weinig te zien. Versleten fauteuils, boeken tot aan het plafond, en een kroonluchter waarvan een lampje het niet doet. Maar dit is het huis van Pierre Valkering, de priester die afgelopen week iets heel ongewoons deed. Hij kwam uit de kast, en presenteerde een boek over zijn leven, waarin hij gedetailleerd schrijft over seks met mannen, bezoek aan homosauna’s en darkrooms en zijn pornoverslaving.

Homoseksualiteit is een ‘vondst van de Schepper’, schrijft Valkering. De frase ontleent hij aan wijlen de Amsterdamse pater Jan van Kilsdonk, die als een vader voor hem was. Homoseksuele relaties ziet hij niet als zonde. Integendeel, schrijft de priester, het niet ontplooien van het door God gegeven talent om te beminnen en bemind te worden, dat is zonde.

Maandag werd hij geschorst, wat betekent dat Valkering zijn taken in de Amsterdamse Vredeskerk tijdelijk niet mag uitoefenen. In een eerste verklaring concludeerde bisschop Jos Punt van het bisdom Haarlem-Amsterdam dat Valkering zijn celibaatsbelofte ‘niet heeft gehouden, en ook niet kan en wil houden’. 

Gezeten tegen een hemelsblauw stukje muur neemt Valkering – zwarte jeans, hipsterknotje – de tijd om terug te blikken op de wederwaardigheden van de afgelopen week. Naast hem staat een groot, kleurig veldboeket: gekregen van burgemeester Femke Halsema, ter bemoediging. “Daar ben ik zo verguld mee.”

Vier jaar lang heeft hij aan het boek gewerkt. Steeds heeft hij getwijfeld of het wel moest verschijnen, en in het contract met de uitgever liet hij vastleggen dat hij op het laatste moment nog terug kon. “Er waren vrienden die me waarschuwden: ze maken gehakt van je”, zegt Valkering. “Maar nee, het gaat goed met me. Ik voel me helemaal opgeruimd. Los, gelukkig, en vól vertrouwen.”

Hoe luidt de celibaatsbelofte eigenlijk?

“Dat weet ik niet meer precies. Het is al zo lang geleden. Maar je belooft natuurlijk dat je niet trouwt, en in het verlengde daarvan, dat je geen liefdesrelatie aangaat, en geen seks hebt. Trouwens, masturbatie mag ook al niet, dus het is een volkomen onthouding.”

Beeld Hadas Itzkovitch en Anya van Lit

Aan die regels wilt u tornen.

“Nou, de conclusie die de bisschop trekt, dat ik het celibaat niet zou willen houden, deel ik niet. Die verklaring kwam ook zo snel, dat ik me afvraag: heeft hij het boek wel gelezen?

Voor mij is het celibaat méér dan die onthouding. Het is een keuze vóór iets. Voor God, voor Jezus Christus. Als priester ben ik met hem verbonden. Dat is de belangrijkste, diepste relatie in mijn leven. En die beleef ik heel sterk: in de eucharistie, en in het gebed. Maar over die kant van de belofte gaat het amper in de kerk. Op de vraag of je het gebed wel onderhoudt zul je nooit afgerekend worden.

“Ik zie het celibaat als een groeiproces. Mijn boek is een verslag daarvan, van wat ik in al die jaren heb doorgemaakt. Zestien jaar geleden alweer ontmoette ik Jasper, in de sauna. Toen is dat saunabezoek gestopt. Daar taal ik niet meer naar. Ik vind dat ik nu eigenlijk heel celibatair leef. En best al lang.”

Hoe gaat het dan nu?

“Ik bezoek Jasper altijd nog op vrijdagavond. In de eerste jaren hadden we intieme betrekkingen enzo, ja, seks ook. Daar deden we aan. En ik bleef ook altijd bij hem slapen. Dan deed ik dus op zaterdagochtend niet het gebed in de kerk. Maar op een gegeven moment voelde dat niet meer goed en ben ik opgehouden om daar te overnachten. De seksualiteit in de meest vergaande zin van het woord is langzaam weggeëbd. En op een gegeven moment heeft zich bij hem de ziekte van Parkinson geopenbaard. Dat werkte daar dan ook in door. Nu kijken wij naar de televisie en praten, dat is het voornamelijk. Ik geef hem een innige kus als ik kom en als ik wegga, dat is het wel zo’n beetje.”

En uw pornoverslaving?

“Dat speelde tot een paar maanden geleden. Maar die heb ik op miraculeuze wijze van me afgeschreven. Toen het boek af was, heb ik mijn laptop aan mijn huisgenoot gegeven, en was het over. Ik geloof dat het keurslijf waar je als priester in zit een hang naar het verbodene in de hand werkt. Door me helemaal te openen, me helemaal te laten zien, heb ik er geen behoefte meer aan. Maar hou me ten goede: we moeten afwachten hoe dit verder loopt.”

Beeld Hadas Itzkovitch en Anya van Lit

De afwijzing die u heeft ervaren als homo heeft diepe wonden bij u achtergelaten, schrijft u.

“Ja. Dat is waarom ik het boek moest schrijven. De Duitse kunstenaar Joseph Beuys zei: ‘Wie zijn wonden toont, zal genezen.’ Dat is conform het Evangelie. De waarheid maakt vrij. En de verrezen Jezus liet ook zijn wonden zien. Als je net doet of er niets aan de hand is, blijven ze van binnen schrijnen. Maar als je de wonden ter sprake kunt brengen, dan kunnen ze helen.

“Er is sprake van een volkomen patstelling als het gaat over homoseksualiteit en de kerk. De gewone gelovigen in Nederland zijn in overgrote meerderheid helemaal niet gelukkig met hoe de leiding van hun kerk zich opstelt. Nu zegt de Franse socioloog Frédéric Martel ook nog eens dat die lui zélf in grote meerderheid homo zijn en dubbellevens leiden. Hij spreekt van een oorlog van homo’s tegen homo’s. Men is zelf homo, maar stelt zich homofoob op. Dat is van een weerzinwekkende krampachtigheid en verwrongenheid. Dat is zíek. En in mijn boek gaat het om gezondmaking. Niet alleen van mijzelf. Maar van het priesterschap en de kerk.”

De bisschop schreef in zijn verklaring dat hij u eens gevraagd heeft of u het celibaat wel hield, en dat u toen bevestigend geantwoord heeft.

“Ik kan mij niet herinneren dat ik het ooit met bisschop Punt over mijn beleving van het celibaat heb gehad, of dat hij die geproblematiseerd heeft. Misschien dat mijn geheugen me in de steek laat, maar: dat zou ik toch wel hebben onthouden?”

Wat als u nu nog seks zou hebben? Schiet u dan tekort, in uw eigen ogen?

“Zo denk ik niet. Ook niet als het om anderen gaat. Iedereen moet zijn eigen weg gaan, en het is goed als we elkaar daarin steunen. Ik denk dat het een goede zaak is als we daar met elkaar over kunnen spreken. Daarvoor is nodig dat je niet meteen in de sfeer van de sanctie en de afstraffing komt.”

Ik sprak afgelopen week met enkele van uw parochianen. Sommigen hebben er moeite mee dat u als priester schrijft over darkrooms en homosauna’s.

“Goed, ja – dat kunnen mensen vinden. Maar hoe werkt het dan met seksualiteit in de levens van mensen die zich zo uitdrukken? Hoe hebben zij zich zelf ontwikkeld op dat vlak? Vergeet niet, de regel om je van seks te onthouden, geldt niet alleen voor priesters, maar voor alle niet-gehuwde katholieken. Maar ja, tegenwoordig richten mensen in Nederland hun leven op hun eigen manier in. Ik heb in de loop der jaren als priester ruim honderd huwelijken ingezegend. Ik spreek beiden altijd ook afzonderlijk. 98 procent van die koppels woonden al samen en hadden ook, neem ik aan, al intieme betrekkingen, om het netjes te zeggen. Dat is normaal in deze tijd. Zo doen mensen dat.”

En daar doet ook niemand moeilijk over in de kerk, wilt u maar zeggen?

“Priesters zijn ook mensen van hun tijd. Ik ga ook zoekend mijn weg.”

Hebben uw ouders het boek al gelezen?

“Ik heb ze niet meer gesproken na afgelopen zondag. Maar we hebben een familie-app natuurlijk, met mijn drie zussen en mijn broer, plus de kouwe kant, dus zo volg ik het wel een beetje. Mijn moeder is het aan het lezen. Ze zijn verdrietig, hebben het er moeilijk mee. Via via kreeg ik te horen dat mijn vader ook zo het een en ander bromt. Maar dat is goed. Ze moeten maar gewoon even de tijd nemen om het tot zich door te laten dringen. Maar ik heb ook al gelezen: ze staan achter me.”

Er zijn mensen die zeggen: u bent nu eenmaal lid geworden van een club die celibatair leeft. Waarom zou u zich daar dan over beklagen?

“Dat is van-dik-hout-zaagt-men-planken. Ik ben wel een mens, geen machine of apparaat. Vergelijk het celibaat maar gewoon met een huwelijksleven of liefdesrelatie. Mensen kunnen toch fases meemaken waarin het moeilijk of stroef wordt? Nu ik over porno heb geschreven komt dat onderwerp ook vaker ter sprake met heteromannen die getrouwd zijn. Nou, die weten echt wel waar je het over hebt, hoor. Dat komt overigens gezond op me over. Een heel groot deel van de Nederlandse bevolking kijkt porno. En ik ben heus niet de enige priester die porno heeft gekeken, hoor. En ook niet de enige die in een sauna is geweest. Ik heb er inmiddels al zo verschillende verhalen over gehoord.

“Maar men wekt in de kerk heel graag de suggestie dat de paus, de bisschoppen en de priesters een soort übermenschen zijn. Engelen, geestelijke krachtpatsers, hemelbestormers. En dat is een façade, die niet goed uitpakt. Hierdoor leven mensen met illusies. Ze houden zichzelf en anderen gewoon voor de gek. Ik denk dat het beter is om de werkelijkheid van de mensen in de kerk, al is die minder ideaal, recht te doen. God verwezenlijkt zich juist in en door het mens-zijn.”

Porno leert ons ook iets over het evangelie, schrijft u.

“Ja, het kan iets laten zien van de vrijheid waarnaar mensen verlangen. Daar gaat het in het evangelie ook over. Ik heb dus behoorlijk veel van dat soort beelden gezien. Maar je krijgt toch niet de indruk dat mensen die je dan kunt waarnemen in de activiteiten die ze dan ontplooien – ik zeg het maar even netjes – dat die dat voor hun verdriet doen. Integendeel. Mensen die dan in beeld komen kunnen daar duidelijk zeer van genieten. En de kijkers genieten dan mee. Hoe slecht is dat nu, he? Nou ja, het is goed om daar over te spreken.”

En hoe nu verder?

“Dat zullen we wel zien. Ik kan wel zeggen dat ik met hart en ziel priester ben. En ik wil dat ook graag blijven. Er is geen haar op mijn hoofd die er aan denkt om dat vaarwel te zeggen. Ik kan heus leven met de kerk zoals die nu eenmaal is – al is die lang niet ideaal. Maar de vraag is: kan de kerk met mij leven?”

Pierre Valkering: Ontkleed niet naakt staan224 pagina’s, 15 euro, Uitgeverij U2pi

Lees ook:

Liever een vrijwillig celibaat

De manier waarop Valkering zijn geweten ontlast heeft, is echt misplaatst

Zonder priester Pierre Valkering ‘is de ziel uit de kerk’

Bezoekers van de Vredeskerk in Amsterdam zijn ontdaan dat priester Pierre Valkering na zijn coming out is geschorst, al is er ook begrip voor die beslissing.

Stop toch met de verheerlijking van priester Pierre Valkering

Priester Pierre Valkering heeft met zijn dubbelleven parochianen jarenlang bedonderd, vindt pastoor Bernard Zweers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden