recensie

Pesjonkelt u zich suf tijdens Allerheiligen? Als u niet weet wat dat betekent, is dit boek wellicht wat voor u

Katholieken steken geen kaarsje aan, maar ze steken een kaarsje ‘op’. Beeld ANP

Eerste hulp bij katholieke begrippen
Eric van den Berg, Frank Bosman en Peter van Zoest
Berne Media, 129 blz. € 16,90
★★★★☆ 

De auteurs

Dit boek is samengesteld door drie katholieken met erg veel media-ervaring. Eric van den Berg is communicatie-expert en schreef eerder de ‘Gids voor online communicatie in de kerk’. Frank Bosman is werkzaam aan het Cobbenhagen Centrum van de Universiteit van Tilburg, maar is ook vaak op radio en televisie te vinden als reli-commentator. Peter van Zoest tot slot heeft jarenlange media-ervaring gehad als voorlichter van de rooms-katholieke kerk in Nederland en heeft een eigen communicatiebureau.

Het boek

Het is pijnlijk als een journalist over een onderwerp schrijft als expert, maar vervolgens door verkeerd gebruik van jargon opeens een onwetende buitenstaander blijkt te zijn. Nog pijnlijker is het als dit gemakkelijk voorkomen had kunnen worden. Dit boek wil daarbij een eerste hulp zijn. Het is een vervolg op ‘Het geel-witte boekje’ dat ook al tot doel had om al te erge (journalistieke) blunders te voorkomen. Tot verbazing van de auteurs bleek dat boekje te voorzien in een grote behoefte, en ze besloten het uit te breiden tot dit ‘Eerste hulp bij katholieke begrippen’. Deze keer is het dus nog serieuzer aangepakt en bevat het twee keer zoveel typisch katholieke woorden en uitdrukkingen.

Opvallendste stelling

Katholieken steken geen kaarsje aan, maar ze steken een kaarsje ‘op’. Zelfs de meest afgedwaalde katholieken schijnen het nog te doen. Dat doen ze voor persoonlijke zorgen, om uiting te geven aan hun religiositeit, of op verzoek van iemand anders. In dat laatste geval moet die andere persoon wel zelf het kaarsje betalen, want anders, zo beweren de samenstellers, zou het niet werken.

Mooi citaat

‘Fanon. Zie ook: mozetta, amict, kazuifel, pallium. Pauselijk (zie: paus*) parament*, verwant aan de mozetta* en amict*. De fanon is een gestreept parament*, bestaande uit twee op elkaar gelegen cirkelvormige witte zijden doeken met een gat in het midden.’

Reden om dit boek niet te lezen

Misschien weet u allang wat een navicularius is of een neomist, en pesjonkelt u zich suf tijdens Allerheiligen. In dat geval zult u weinig opsteken van dit boekje. En hoewel de eerste versie van dit boek het geel-witte boekje heette (waarom is die naam eigenlijk verdwenen?), is de redactie duidelijk minder grondig geweest dan die van het groene boekje. Zo zijn sommige verwijzingen omslachtig (om te weten wat een uitvaartmis is, word je naar het lemma ‘mis’ gestuurd, maar die verwijst weer direct naar ‘eucharistie’) en hebben andere woorden niet zoveel met het katholicisme te maken (‘succubus’ of ‘emeritus’). Maar ach, een kniesoor die daarop let.

Reden om dit boek wel te lezen

Uw recensent is van huis uit meer vertrouwd met de glossolalie (beter bekend als tongentaal) dan met het kerklatijn, al heb ik me ondertussen alweer jaren geleden bekend tot het roomse. Maar met alle initiatie die ik daarvoor moest ondergaan, weet ik pas dankzij dit boek hoe eigenlijk de persoon heet die de flambouw ophoudt tijdens een ommegang (de ceroferarius) en dat een conopeum niet alleen het zusje van de tintinnabulum is, maar dat het ook een ander woord voor tabernakelvelum of zelfs het ciborievelum kan zijn!

Dit boek is dus veel meer dan een nuttig boek voor reli-journalisten die de plank niet willen misslaan. Het geeft de lezer het fantastische gevoel ingewijd te worden in een obscure traditie die natuurlijk eigenlijk niet meer bestaat, maar nu voor even weer tastbaar wordt. Dat de meeste katholieken zelf veel van de opgevoerde begrippen ook allang niet meer kennen, maakt dan even niet uit. Kortom, een leuk cadeautje voor katholiserend protestanten, volwassen vormelingen en natuurlijk jarige reli-journalisten.

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Lees ook: 

Journalistieke reli-missers: waarom de pastoor geen diensten leidt

Een Journaallezeres die spreekt over een eukasterie-viering, een Volkskrant-redacteur die het heeft over het ‘voordragen van de mis’: veel Nederlandse journalisten hebben moeite met rooms-katholiek jargon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden