Jules Dresmé

Nieuwe leidersJules Dresmé

Pastoor Jules Dresmé: ‘De coronacrisis is een oproep tot vernieuwing’

Jules DresméBeeld Roek Lips

Als je er niet voor wegloopt, vormen de onrust en de angst voor wat we niet kunnen begrijpen juist de weg naar het nieuwe begin, zegt pastoor Jules Dresmé. Dat is in deze crisistijd broodnodig.

De focus op de cijfers van de besmetting en de bestrijding van het coronavirus zijn heel belangrijk, zegt Jules Dresmé, maar daarnaast zouden we meer oog moeten hebben voor wat de crisis mentaal met mensen doet, zegt hij.

Dresmé is pastoor van de Vituskerk in Hilversum en kreeg landelijke bekendheid vanwege de pastorale zorg die hij bood na de aanslag op vlucht MH17 in 2014. “De eenzaamheid, de angst, de verwarring. Hoe ga je voorkomen dat je slaaf wordt van je eigen neerslachtigheid? Dit gaat nog zo lang duren. Laten we naast het OMT daarom een taskforce van geestkracht opzetten. Geestelijke gezondheid is op dit moment topsport.

“We moeten zoeken naar waardevolle trainingsmethoden op gees­telijk vlak, vanuit de tradities en ervaringen die ons kunnen helpen bij wat deze crisis van mensen vraagt. Als we dat niet doen, hebben we straks veel geestelijke schade bij een grote groep mensen.

“Durven we echt te kijken naar wat er gaande is? Als je goed kijkt, zie je dat die vraag al langer speelt. Maar weinig dingen zijn zo eng als moeten constateren dat we niet gelukkig zijn. Durven we onder ogen te zien hoeveel mensen stress hebben of zich overvraagd voelen? Durven we onder ogen te zien hoeveel mensen door de steeds verder op­gelopen druk geen terugkoppeling hebben naar hun eigen ziel, waardoor ze losraken van wie ze wezenlijk zelf zijn? Al langer en in toenemende mate zijn veel mensen in ­verwarring. In de Bijbel staat: er zijn periodes van groei en dan wordt voor een korte tijd de satan losgelaten. Dan vertaal ik satan niet als een bokkepoot met hoorntjes en een gespleten staart, maar de kern van wat ­duivel in de grond van het woord is: verwarring. Dat steekt de kop op als het maar hoog genoeg is opgelopen en we te ver zijn gegaan met bijvoorbeeld de uitputting van de natuur en het te veel benadrukken van economische belangen. En die verwarring heeft steeds meer grip op ons gekregen.

“Deze tijd is in feite een oproep tot vernieuwing, ook voor kerkelijke leiders uit verschillende stromingen. Laten we kijken naar waar iedereen vanuit eigen traditie goed in is en dat met elkaar verbinden. Zijn we in staat om boven onszelf uit te stijgen en over onze eigen beperkingen heen te stappen? Het veronderstelt moed om daar met elkaar over te spreken. En het vraagt om nieuw moreel leiderschap.”

Jules DresméBeeld Roek Lips

Wat betekent moreel leiderschap voor u?

“Echt moreel leiderschap betekent dat je ontvanger bent van wat er ten diepste onder mensen gebeurt. Op het niveau van de gevoelslagen en van de zielslaag, van datgene wat mensen echt verbindt. Ontvanger zijn en tegelijk ook zender zijn. Maar niet op een zelfbewuste manier, want dan ligt narcisme al snel op de loer. De essentie van dat leiderschap is het inspelen op de kracht van gemeenschapsvorming, en je realiseren dat alles altijd met elkaar in relatie is: jij met jezelf, wij met elkaar en met een groter bewustzijn.

“We hebben misschien wel een beetje te veel gefocust op welvaart, bezit en persoonlijk genieten. Op zich is daar niets mis mee, maar het heeft ook een keerzijde. Gemeenschap is de motor van de samenleving, maar leven we ook echt samen?

“De kern van alles blijft voor mij de hoop. Ondanks alle somberheid die om zich heen grijpt. Er zijn allerlei processen waarvan we het gevoel hebben dat we de greep erop kwijtraken, terwijl we aan de andere kant blijven denken dat we alles in de hand hebben. Als je je daar bewust van bent, haalt dat de diepste vraag naar boven wie we werkelijk zijn. Als je daar niet voor wegloopt, vormen de onrust en de angst voor wat we niet kunnen begrijpen juist de weg naar het nieuwe begin. Daarom ben ik hoopvol. We leven in een hoopvolle tijd, omdat we de kans krijgen om te zien waar de grenzen zijn. Daarom ben ik ondanks alles niet somber. Hoewel ik me wel kan voorstellen dat je somber zou kunnen zijn. Maar we kunnen de huidige tijd als een uitnodiging voor de overgang naar een nieuwe tijd. Als de crisis de trigger is om op zoek te gaan naar wat we onderweg hebben laten liggen omdat we te veel gefocust waren op andere zaken, dan vinden we ook iets terug. En dan zal daardoor ook de harmonie weer groeien. Het gaat altijd schoksgewijs. Je moet eerst geschokt zijn over wat je ziet alvorens je je afvraagt: wat mis ik? Dat is een enorm zoeken, en dat maakt het hoopvol. In elke crisis zit de hoop: dat je daarin kunt vinden wat je bent kwijtgeraakt.”

Moeten we dus terug naar vroeger?

“Het gaat om herontdekken wat ons eerder in tijden van crisis heeft geholpen. Veel mensen leren nu bijvoorbeeld weer wat de kracht van meditatie is, door zich terug te trekken en de geheimtaal van de stilte

te laten spreken. In het begin is het lastig om je daaraan over te geven, of misschien wel eng. Maar dan kom je erachter dat de stilte niet vernauwt, maar juist verruimt, jou groter maakt en zicht geeft op wie je ten diepste bent. Dat geeft nieuwe inzichten en rust.

“De mens is naar mijn overtuiging niet alleen een sociaal, maar ook een religieus wezen. En dat betekent in mijn woorden: altijd op zoek om te verbinden. De vraag die dan meteen opkomt, is: wat is daarbij ons oriëntatiepunt? We hebben de vrijheid gekregen om te zoeken naar die diepste kern, om die hele mens te kunnen zijn. Als je een samenleving ziet die ontwricht raakt, dan gaat er dus op dat vlak iets mis.

“Nu de meeste aandacht naar de bestrijding van het virus gaat, is dat iets wat we niet uit het oog moeten verliezen. Hoe gaan we ervoor zorgen dat deze periode ons als mensen verrijkt? Hoe gaan we in de wanhoop kracht vinden om nieuwe potentie naar boven te halen? Dat lukt niet door polarisatie en door de nadruk te leggen op onze verschillen, maar door te focussen op: hoe pakken we dit met elkaar aan? Zoeken naar de kern van wat ons verbindt. Het is die geestkracht waar deze tijd en deze crisis een beroep op doen.”

Jules DresméBeeld Roek Lips

Wat is die geestkracht?

“Geestkracht maakt gedachten los die je zonder die kracht niet op basis van rationaliteit zou hebben bedacht. Het gaat om de rol die de geest in je speelt. Niet gehinderd door boosheid, anders kom je niet tot de vrijheid van de geest. Wij zijn veel groter dan ons verstand. Je leest weleens verhalen dat ons brein veel meer mogelijkheden heeft dan we gebruiken. Het brein laat zich ook niet alleen maar duiden door rationaliteit. Het wordt ook gevormd door menselijke waardigheid en door wie we zijn als persoon met alle emoties en dimensies. Dat zijn de diepe facetten van ons mens-zijn.”

En nu wordt er een oproep aan ons gedaan: wat kunnen we nog meer?

“De klap van de aanslag op MH17 haalde mensen uit hun verstand, heb ik gemerkt. Pijn en verdriet werden gezamenlijk gedragen, ook al raakte het niet iedereen persoonlijk. Nu overkomt ons iets wat we allemaal voelen. Niemand ontloopt dit. Wat ik heb geleerd van de pijn van de MH17 is dat het helend is om voortdurend terug te gaan naar de emotie, omdat dat kracht naar boven brengt die je niet kende en gevoelens in je naar boven haalt waar je geen vermoeden van had. Dat heeft toen ­zo veel in beweging gebracht.

“Kunnen we nu het totale gevoel dat ons overkomt, laten binnenkomen? Niet alleen de angst, en de frustratie van ‘ik voel me gestraft en beperkt’, maar het hele gevoel van wat het met je doet – je openstellen voor dat wat je nog niet eerder binnen hebt laten komen. Onze praktische oplossingsgerichtheid, die natuurlijk wel degelijk belangrijk is, kan ons verhinderen hierbij stil te staan.

“We zitten zo opgesloten in wat we altijd hebben gedaan, dat het moeilijk is om eruit te komen, terwijl er aan alle kanten wordt gerammeld aan onze werkelijkheid. Hoe kunnen we mensen anders laten denken over het virus en de angst die dat met zich meebrengt? Geven we geestkracht de kans om ons in beweging te houden en ons uit te ­tillen boven een beperkend belang, zodat we elkaar weer kunnen vinden? Dat is voor mij de grote vraag.”

Hoe vinden we onze weg in een wereld die in crisis en in verwarring is? Al vóór de coronapandemie ging Roek Lips daarover in gesprek met bestuurders, wetenschappers, kunstenaars, denkers en vele anderen, op zoek naar inspiratie en houvast.

Video’s van een aantal van die ­gesprekken zijn te vinden op ­nieuweleiders.nl. Regelmatig verschijnen op de site nieuwe filmpjes. Trouw plaatst een selectie van deze gesprekken. Ga naar trouw.nl/nieuweleiders voor de bijbehorende video’s.

Lees ook:

Nieuwe Leiders

In eerder afleveringen in deze reeks sprak Roek Lips met - onder anderen - prinses Irene, Paul Verhaeghe, Peter Rombouts en Jan Rotmans. Klik hier om die afleveringen terug te lezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden