null Beeld

BoekrecensieFilosofie

‘Past het dier nog op ons bord?’ is droog maar dapper en komt op een uitstekend moment

Imke de Boer
Past het dier nog op ons bord?
Noordboek; 128 blz., € 19,90
★★★

Fleur Jongepier

De schrijver

Imke de Boer is hoogleraar Dieren & Duurzame Voedselsystemen aan Wageningen University. Ze is zelfbenoemd ‘voedselsysteemdenker’ die vanuit een uitgezoomd perspectief kijkt naar de toekomst van ons voedselsysteem. Met haar team won ze in 2022 met hun plan Voedselvisie 2050 de wereldwijde prijsvraag van de Rockefeller Foundation.

Karbonaadje

Hoe kan het dat ik zoveel van dieren houd en ze ook opeet? Waarom eet ik geen paarden- of hondenvlees maar wel kipfilet of een karbonaadje? Het zijn vragen die Imke de Boer zichzelf stelde als student en waarvan ze terecht aanneemt dat het vragen zijn waar velen van ons mee worstelen. Wat op ons bord ligt heeft een enorme impact. Ons voedselsysteem, schrijft de Boer, is ‘wereldwijd verantwoordelijk voor ongeveer een derde van alle broeikasgasemissies en is de belangrijkste oorzaak van biodiversiteitsverlies’. Op dit moment gaat nog steeds elke minuut ‘een gebied van zo’n zevenentwintig voetbalvelden verloren door ontbossing’ om het land te kunnen gebruiken om voedsel te produceren. Op veel boerderijen worden de staarten van biggen verwijderd, omdat de biggen daar uit ellende bij elkaar op beginnen knauwen. Als ergens een virus opduikt, worden alle dieren gedood, ook de gezonde dieren. Duizenden en duizenden. Om nog maar te zwijgen over zoönosen – ziekten die overgaan van dieren op de mens – en het ontstaan van pandemieën. Reden genoeg om grondig te herzien wat er ’s avonds doorgaans op het Nederlandse bord ligt.

null Beeld Noordboek
Beeld Noordboek

Is veganisme de toekomst?

Eigenlijk zou je denken dat het antwoord op de vraag van dit boek, of het dier nog wel op ons bord past, gewoon een luid en duidelijk ‘nee’ is. Dat is niet het antwoord van De Boer. Ze pleit ervoor om veel meer plantaardig te gaan eten, en beschrijft wat consumenten, boeren en ook supermarkten kunnen doen. Ze bekritiseert het feit dat ‘we zijn gaan produceren wat we willen eten, in plaats van dat we eten wat de aarde ons kan bieden, oftewel wat de aarde schaft’ en dat dit echt anders moet.

Tegelijkertijd benoemt De Boer ook dat wanneer we dieren voeren met reststromen die mensen niet kunnen of willen eten, zij waardevolle nutriënten in de voedselkringloop terugbrengen. Dat zou niet mogelijk zijn als we allemaal veganist zouden worden. We hebben ‘voedingsstoffen uit mest juist nodig om onze bodems vruchtbaar te houden’.

De Boer schetst een scenario waarin het wel degelijk denkbaar is om ‘melk, vlees en eieren te kunnen produceren met respect voor onze planeet’. Dan moeten we wel allemaal radicaal veel minder dierlijke producten nuttigen, veel lokaler bovendien, en verstandiger omgaan met mest, dierenwelzijn, voedingsstoffen in de grond, en de import/export van vee. Het lijkt inderdaad mogelijk, iedereen een moestuin en scharrelkippetjes en eens per week een karbonaadje van boer Jan(tine) een kwartier verderop. Maar je vraagt je wel af of inzetten op een veganistische toekomst niet minder utopisch zou zijn.

Waarom dit boek niet lezen?

Het is duidelijk een boek van een wetenschapper: de argumentatie wordt gedragen door wetenschappelijke informatie, uitleg, bronnen en voetnoten. Het zijn overigens te veel voetnoten - ‘veganisme’ of ‘DNA’ hoeft niet te worden uitgelegd. Dat is allemaal niet zo erg. Het boek is bij vlagen vooral wat droog. Juist wanneer De Boer ‘dialogischer’ schrijft, en bijvoorbeeld reageert op reacties van vrienden en collega’s, begint het boek meer te leven.

Waarom dit boek lezen?

Met de hooibalen die momenteel aan de kant van de weg in de fik staan, komt dit boek op een uitstekend moment. Het mag dan wat droog zijn, en mestverwerking of nutriëntenkringloop zijn misschien niet de meest sexy onderwerpen, maar De Boer heeft wel gelijk dat we niet meer om de vraag heen kunnen of het dier nog op ons bord past. Het valt te prijzen dat ze niet schuwt de complexiteit van die vraag aan de lezer over probeert te brengen. Alles hangt aan alles vast, als het over voedsel gaat, en ons dat realiseren is stap één.

Lees ook:

Veganisme redt de wereld... of toch niet?

Wie dierlijke producten afzweert, moet met kennis van zaken winkelen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden