Over hóe hij de impasse wil oplossen rept de paus met geen woord

Paus Franciscus en Ierse premier An Taoiseach Leo Varadkar Beeld EPA

Tijdens zijn bezoek aan Ierland kwam paus Franciscus terug op het misbruikschandaal dat als een schaduw over de kerk heen hangt.

Paus Franciscus is tijdens zijn bezoek in Ierland zaterdag in gesprek gegaan met acht slachtoffers van misbruik door rooms-katholieke geestelijken. Onder hen was Marie Collins, een van de scherpste critici van de manier waarop de rooms-katholieke kerk het misbruik aanpakt. Twee andere slachtoffers vertelden na afloop van het anderhalf uur durende gesprek dat de paus de corruptie en het toedekken van het misbruik door katholieke geestelijken caca had genoemd, door een tolk tijdens het gesprek toegelicht met de woorden ‘de vuiligheid die je in het toilet ziet’. Letterlijk vertaald: stront.

Collins maakte deel uit van de pauselijke commissie ter bescherming van minderjarigen, maar ze stapte op uit onvrede over de in haar ogen veel te trage en aarzelende wijze waarop het misbruik en de misbruikplegers worden aangepakt. Eerdere deze week liet ze zich nog afkeurend uit over de brief die Franciscus maandag naar rooms-katholieke gelovigen wereldwijd stuurde en waarin hij het seksueel misbruik in de kerk en het toedekken daarvan door geestelijken in keiharde woorden veroordeelde: 'Het Vaticaan en de paus moeten eens ophouden te vertellen dat misbruik vreselijk is en dat de daders ter verantwoording moeten worden geroepen. Vertel ons wat je eraan doet om die daders ter verantwoording te roepen.'

Een soortgelijke oproep klonk zaterdag ook uit de mond van de Ierse premier Leo Varadkar. Na de vele woorden die er over het seksueel misbruik in de katholieke kerk zijn gesproken, moeten nu ook daden volgen, zei Varadkar in een ontmoeting met Franciscus. “De wonden zijn nog steeds open en er moet nog veel gebeuren om de slachtoffers gerechtigheid te brengen.”

Schokkend

Paus Franciscus kwam zaterdagochtend aan in Ierland, voor een bezoek van 32 uur. Het bezoek vindt plaats in de context van de rooms-katholieke Wereldgezinsdagen die deze week in Ierland worden gehouden, maar wordt geheel overschaduwd door nieuwe misbruikschandalen die in de afgelopen tijd naar buiten kwamen. Eerst was er een paar duizend pagina’s tellend rapport over seksueel misbruik door rooms-katholieke geestelijken in Chili. Daarna volgde het terugtreden van de prominente Amerikaanse aartsbisschop en kardinaal Theodore McCarrick wegens aanhoudende beschuldigingen van misbruik. En toen publiceerde justitie in de Amerikaanse staat Pennsylvania een schokkend rapport waaruit bleek dat in de loop van zeven decennia minstens 300 priesters zich hadden schuldig gemaakt aan misbruik van minstens 1000 minderjarigen. Terugkerend patroon: hoge rooms-katholieke geestelijken wisten ervan, maar keken de andere kant op of dekten het misbruik toe.

In de eerste van zes toespraken die Franciscus in Dublin houdt, zei hij dat het terecht is dat er grote verontwaardiging is ontstaan over het feit dat “geestelijke autoriteiten hebben nagelaten op toereikende wijze te reageren op deze walgelijke misdrijven”. En: “Ik deel die woede.”

Franciscus zei niet te kunnen voorbijgaan aan het misbruik van jongeren door “leden van de kerk die verantwoordelijk waren voor hun onderwijs en bescherming”. Hij sprak over een “bron van pijn en schaamte voor de katholieke gemeenschap”.

In de toespraak echoden de woorden na uit de brief die Franciscus eerder deze week aan alle rooms-katholieke gelovigen stuurde. Daarin sprak hij van een ‘cultuur des doods’ die het seksueel misbruik en het toedekken ervan heeft mogelijk gemaakt. Die cultuur, aldus Franciscus, moet worden uitgeroeid. Maar net zoals hij in die brief niet meldde hóe dat zou moeten gebeuren, sprak hij zich ook in Dublin niet uit over de maatregelen die hij denkt te gaan treffen.

Schaduw

Ook de Ierse president Michael D. Higgins – met wie de paus kort na aankomst in Dublin een gesprek achter gesloten deuren had – stelde het misbruik aan de orde. “President Higgins heeft Zijne Heiligheid aangesproken op het ongekende leed dat is veroorzaakt door het seksueel misbruik van kinderen door sommigen binnen de katholieke kerk”, meldde het kantoor van Higgins.

Ondanks de schaduw die over het bezoek aan Ierland hangt, blijkt ook in Dublin dat paus Franciscus grote populariteit geniet onder rooms-katholieke gelovigen. Duizenden mensen stonden langs de kant van de weg om de kerkvorst toe te zwaaien. Na een bezoek aan een groep daklozen woonde Franciscus een door 70.000 mensen bezocht bijeenkomst bij in een stadion in Dublin. Elders in de stad werd op diverse plekken gedemonstreerd tegen de kerk. Ook daar stonden telkens de misbruikschandalen centraal.

Lees ook:

Pausbezoek Ierland overschaduwd door misbruik

De paus reist morgen voor een tweedaags bezoek naar Ierland om aanwezig te zijn bij de katholieke Wereldgezinsdagen. Die worden echter overschaduwd door de misbruikschandalen in de kerk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden