Over de koopzondag valt met ChristenUnie en SGP nu wel te praten

Gesloten winkels op de zondag voor Kerst in het centrum van Geldermalsen. Beeld ANP

Voor de kleine christelijke partijen is de koopzondag geen breekpunt meer. De afgelopen maanden zijn ChristenUnie en SGP in zeker vijftien gemeenten gaan deelnemen aan een college van b&w dat op zondag de winkeltijden wil verruimen.

Dat blijkt uit een inventarisatie van Detailhandel Nederland. Zondagrust mag voor beide partijen dan een speerpunt zijn, in sommige gemeenten tonen ze zich nu opvallend pragmatisch. In Harderwijk bijvoorbeeld, heeft de ChristenUnie ingestemd met een plan van coalitiegenoten VVD, CDA en de lokale partij Harderwijk Anders om jaarlijks zo’n 26 koopzondagen te houden.

Niet van ganser harte

De fractie deed dat niet van ganser harte en liet zich er tijdens de verkiezingscampagne op voorstaan dat ze de afgelopen jaren koopzondagen had tegengehouden. Maar toen de andere partijen bij de coalitie-onderhandelingen aangaven dat ze de winkels wél wilde openen, is de CU dus niet afgehaakt. Inwoners hadden duidelijk aangegeven dat ze de winkels open wilden, zei de fractie.

In Bodegraven, Krimpenerwaard, Hardenberg, Ommen en tien andere gemeenten zit de CU in een vergelijkbare constructie. De SGP neemt in zes gemeenten deel aan een college dat zondagsopening wil uitbreiden. In drie van de gevallen gaat het om een combinatiefractie van CU en SGP. Soms komen hun coalitiegenoten zelf met plannen voor koopzondagen, in andere gevallen heeft de raad eerder al een verordening daarover aangenomen en moet het nieuwe college daarmee aan de slag.

De ontwikkeling is geen onderdeel van een landelijk plan, benadrukt landelijk CU-voorzitter Piet Adema. “Wij zijn niet veranderd, de samenleving is veranderd. Zondagsopening wordt gebruikelijker en wij merken dat we steeds vaker alleen staan. Voor ons is het steeds de vraag: hoe kun je de meeste invloed hebben op het bestuur in je dorp of stad? Daar maken we afwegingen in.” CU-politici en -leden, zo haast Adema zich te zeggen, zijn het nog steeds roerend eens over hun uitgangspunt. “Kijk maar in ons nieuwe beginselprogramma: de zondag is een rustdag en verdient bescherming.”

Politieke realiteit

Vroeger wilde de SGP niet in colleges die plannen hadden voor koopzondagen, zegt Wilhelm Doeleman, adviseur van de SGP-bestuurdersvereniging. “Nu is de politieke realiteit op dit punt heel anders dan vijftien jaar geleden, en zijn wij meer een bestuurderspartij geworden. Je ziet dat SGP’ers soms een andere keuze maken.” Het woord ‘pragmatisme’ wil hij niet in de mond nemen. “Zondagsopening doet ontzettend veel pijn, maar soms doen we nu toch mee, omdat er genoeg andere punten zijn waarop we invloed kunnen uitoefenen. Armoedebestrijding, bijvoorbeeld. Dan kijken we naar de koopzondagen en zeggen we: daar laten we het niet op klappen.”

Een van de strategieën is volgens Doeleman en Adema om erger te voorkomen. De meeste colleges waaraan CU en SGP deelnemen, staan winkelopening alleen toe na 12 uur, zodat de zondagsrust ’s ochtends behouden blijft en de kerkgang niet wordt gestoord.

Ontkerkelijking

Dat de partijen niet meer weglopen bij de onderhandelingen als de koopzondag ter sprake komt, laat zien ze aan het veranderen zijn, meent historicus Ewout Klei, die promoveerde op de geschiedenis van de GPV, de voorloper van de ChristenUnie. “Tien jaar geleden zouden ze gezegd hebben: dan gaan we niet in het college. Maar de ontkerkelijking heeft ook op hen grip gekregen. Net als bij gedoogsteun in het parlement zie je dat ze invloed belangrijker vinden dan stevig vasthouden aan principes.”

Daarmee gaan ze voorzichtig iets meer op het CDA lijken, zegt Sander van Golberdinge van Detailhandel Nederland, die de coalitie-akkoorden van 294 gemeenten doorspitte. “Het CDA sluit dit soort compromissen natuurlijk al langer, al zie je ook daar lokaal nog stevige weerstand tegen de koopzondag. In andere gemeenten zijn er CDA-fracties die er weinig moeite mee hebben.”

Die lokale diversiteit geldt ook voor ChristenUnie en SGP, want er zijn nog genoeg gemeenten waar zij alles bij het oude weten te houden. In zeker 17 coalitie-akkoorden, waaronder die van Ermelo, Ridderkerk en Reimerswaal, vermelden ze expliciet dat de winkels op zondag dicht blijven.

Lees ook: 

In Groningen woedde een heuse koopzondagruzie

De eigenaren van fietsenwinkel Paddepoel Fietsen willen op zondag vrij zijn, tegen de zin van het winkelcentrum waar ze in huizen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden